Кіріспе

Америкалық жер асты ұйымы, қара ұлтшыл жауынгерлік ұйым

Қара азат ету армиясы (BLA) – 1970 жылдан 1981 жылға дейін АҚШ-та қызмет еткен марксистік-лениндік, қара ұлтшыл жауынгерлік ұйым. Бұрынғы Қара пантералар (BPP) және Жаңа Африка Республикасы (RNA) мүшелерінен құралған, олар жер астына кеткенге дейін белсенді қызмет атқарған, ұйымның бағдарламасы АҚШ үкіметіне қарсы соғыс болды және оның жарияланған мақсаты – "АҚШ-тағы қара нәсілді халықты азат ету және өз тағдырын өзі шешу үшін қару көтеру" еді. BLA бірнеше бомбалау, полиция қызметкерлерін және есірткі сатушыларын өлтіру, тонау (қатысушылар бұл істі "меншіктен айыру" деп атады) және түрмеден қашу сияқты әрекеттер жасады.

1970-72: шабуылдар

Әділет департаментінің БҚА қызметі туралы баяндамасына сәйкес, 1970 және 1976 жылдар аралығында Қара азаттық армиясы 70-тен астам зорлық-зомбылық оқиғасына қатысы бар деп күдіктелді. Полицияның бауырлас ұйымы 13 полиция қызметкерінің өліміне БҚА-ны кінәлады. 1970 жылдың 22 қазанында БҚА Сан-Францискодағы Сент-Брендан шіркеуіне бомба орнатқан деген күман болды, ол Сан-Франциско полиция қызметкері Харольд Гамильтонның жерлеу рәсіміне қатысқан аза тұтқан адамдарға толы еді. Бомба жарылып, шіркеудегі ешкім ауыр жарақат алмады. 1971 жылдың 21 мамырында Нью-Йорк қаласының екі полиция қызметкерін, Джозеф Пиагентини мен Уэверли Джонсты өлтіруге бес адам қатысты. Оқ ату фактісі бойынша тұтқындалғандар мен сотқа тартылғандардың арасында Энтони Боттом (ә.к.а. Жалил Мунтаким), Альберт Вашингтон, Франсиско Торрес, Габриэль Торрес және Герман Белл болды. 1971 жылдың 29 тамызында үш қарулы адам 51 жастағы Сан-Франциско полиция сержанты Джон Виктор Янгты полиция бөлімшесіндегі үстелінде жұмыс істеп жатқанда өлтірді. Ол кезде банкке жасалған бомбалық шабуылға байланысты бөлімшеде бір ғана офицер мен азаматтық кеңсе қызметкері болды. Екі күннен кейін "Сан-Франциско Хроникл" газетіне БҚА қол қойған, шабуылға жауапкершілікті қабылдаған хат келді. 1971 жылдың 3 қарашасында Атланта полициясының офицері Джеймс Р. Грин жанармай құю станциясындағы патрульдік фургонында атып өлтірілді. Оның әмияны, белгісі және қаруы алынды, ал оқиға орнындағы дәлелдер екі күдіктіге нұсқады. Біріншісі – 1973 жылы полициямен атыс кезінде қаза тапқан Тваймон Майерс (топтың жетекшілерінің бірі деп күдіктелді), екіншісі – Фредди Хилтон (ә.к.а. Камау Садики), ол 2002 жылға дейін ұсталмай жүрді, содан кейін Нью-Йоркте басқа да қылмыс бойынша ұсталды және Гриннің өліміне қатысқан адамдардың бірі ретінде танылды. Көрініс бойынша, екі адам офицерге Қара азаттық армиясының ішінде беделдерін арттыру үшін шабуыл жасаған. 1972 жылдың 27 қаңтарында Қара азаттық армиясы Нью-Йорк қаласындағы 174 Авеню Б бұрышында полиция офицерлері Грегори Фостер мен Рокко Лориді өлтірді. Өлім-жітімнен кейін билік органдарына жіберілген хатта бұл өлімдер 1971 жылғы Аттика түрмесіндегі тәртіпсіздік кезінде қаза тапқан тұтқындарға жауап ретінде сипатталды. Екі күдікті "Нью-Йорк пен Сент-Луисте полициямен болған атыс кезінде" қаза тапты, ал үшіншісі 2016 жылы жасырын полицияға героин сатқаны үшін 21 жылға сотталды. Тағы бір күдікті, Генри Браун, өлімдер бойынша сотталды, бірақ кінәсіз деп танылды. Оқиға орнында табылған дәлелдер жоғалып кетті.

1972-1979: Іс-шаралар мен ұшулар

1972 жылдың 31 шілдесінде бес қарулы адам Детройттен Майамиге бағыт алған Delta Air Lines 841 рейсін қасып алып, ақырында 1 миллион доллар көлемінде сыйақы жинады және жолаушылар босатылғаннан кейін ұшақты Алжирге бұрды. Алжир билігі сыйақыны тәркіледі, бірақ топтың қашуына рұқсат берді. Төртеуі Франция билігінің күшімен Парижде ұсталды, олар түрлі қылмыстар бойынша сотталды, бірақ Джордж Райт 2011 жылдың 26 қыркүйегіне дейін Португалияда ұсталғанға дейін қашқын күйінде болды. Португалия соттары экстрадицияға қатысты бастапқы өтінішті қабылдамады. АҚШ билігі бұл шешімге шағымдану мүмкіндігін қарастырып жатыр. Тағы бір резонансты оқиғада Ассата Шакур, Зайд Шакур және Сундиата Аколи Нью-Джерси штатында полицейлерге атыс ашқан деген айып тағылды, себебі олардың көлігінің артқы шамдары істен шыққан еді. Атыс кезінде Зайд Шакур мен полицей Вернер Фёрстер қаза тапты. Ұсталғаннан кейін Ассата Шакур алты түрлі қылмыстық іс бойынша сотталды. Шакурдың сөзіне сүйенсек, ол бірнеше федералдық және штаттық түрмелерде қамауда болған кезде ұрып-сапалап, азаптапты. Оған тағылған айыптар – қақтығыстан бастап, шабуыл мен дене күші қолданудан, банк тонауға дейін жетеді. Ассата Шакур Фёрстерді және оның серігі Зайд Шакурды өлтіргені үшін кінәлі деп танылды, бірақ 1979 жылы түрмеден қашып кетті. Шакур ақырында Кубаға қашып, саяси пана алды. Аколи Фёрстерді өлтіргені үшін сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

1981: Бринкс тонау

BLA 1981 жылға дейін АҚШ-та белсенді болды, сол жылы Кэти Будин, Дэвид Гилберт және Джудит Элис Кларк сияқты бұрынғы Weather Underground мүшелерінің көмегімен Бринкс жүк көлігі тоналып, күзетші мен екі полицей қаза тапты. Будин, Гилберт және Кларк, сондай-ақ бірнеше БЛА және 19 мамыр Коммунистік Ұйымының мүшелері кейіннен тұтқындалды.

Анархистерге деген сүйіспеншілігі

BLA-ның құлдырауынан кейін кейбір мүшелері, соның ішінде Ашанти Алстон, Дональд Уимс (а. к. а. Куваси Балагон) және Ожоре Лутало анархизмнің жақтаушыларына айналды. Уимс 1986 жылы түрмеде СПИД-ке байланысты аурудан қайтыс болды. Алстон түрмедегі қолдау және басқа да белсенді айналымдарда әлі де белсенді болып қана қоймай, сондай-ақ түрмедегілерге көмек көрсетумен айналысады. Лутало 1981 жылы есірткі сатушымен болған атыс-шайқасқа байланысты айыптаулар бойынша 28 жыл түрмеде отырғаннан кейін 2009 жылы босатылды (сондай-ақ 1975 жылы банк тонау ісі бойынша сотталғаннан кейін шартты түрде босатылу шарттарын бұзғандығы үшін), ол осы уақыт ішінде анархистік әдебиет алғандығы үшін жеке камераға жазаланды. Түрмеде отырған кезінде оған Анархистік Қара Крест Федерациясы қолдау көрсетті. 2010 жылдың 26 қаңтарында Лутало Лос-Анджелестегі Анархистік кітап жәрмеңкесіне қатысқаннан кейін Нью-Джерсиге баратын «Амтрак» пойызында қоғамдық көліктің қауіпсіздігіне қауіп келтіргені үшін тұтқындалды, оның ұялы телефоны арқылы террористік қауіп туралы мәлімдеме жасаған деген күдік болды. Дәлелдер жетіспегендіктен айыптау алынып тасталды, ал Лутало оны тұтқындаған Колорадо штатының Ла-Хунта қаласына қарсы сотқа жүгініп, құпия сомада келісімге келді.

Кейінгі сот процестері

2007 жылдың қаңтар айында «Сан-Франциско 8» деп аталған сегіз адам Джон Янгты өлтіруде күдікпен айыпталды, бұл айыптау штат және федералдық күштердің бірлескен тобы тарапынан жасалды. Айыпталушылардың бұрынғы «Қара азаттық армиясы» мүшелері екені анықталды. 1975 жылы ұқсас іс сотта тоқтатылды, себебі судья полицияның азаптау арқылы дәлелдер жинағанын мәлімдеді. 2009 жылдың 29 маусымында Герман Белл сержант Янгты өлтіруде кінәлі деп танылды. 2009 жылдың шілдесінде төрт күдікпен айыпталған адамға қатысты айыптар түсірілді: Рей Бодре, Генри В. Джонс, Ричард Браун және Гарольд Тейлор. Сол айда Жалил Мунтаким ерікті адам өлтіруге қатысушылық үшін кінәлі екенін мойындады, бұл осы іс бойынша сотталған екінші адам болды.