Кіріспе

Америкалық белсенді (1943 жылы туған)

Джамил Абдулла әл-Амин (туған Hubert Gerold Brown; 4 қазан 1943 жылы), – американдық адам құқықтары белсендісі, мұсылман дін қызметкері, қара сепаратист және сотталған кісі өлтіруші. Ол 1960 жылдары Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетінің (SNCC) бесінші төрағасы болды. Көбінесе H. Rap Brown ретінде танылатын ол, SNCC және Black Panther партиясы арасындағы қысқа мерзімді (алты айлық) одақтастық кезеңінде Black Panther партиясының әділет министрі қызметін атқарды. Ол сол кездегі "Зорлық-зомбылық американдықтар үшін вишня пірігідей қалыпты нәрсе" және "Егер Америка өзгермесе, біз оны өртейміз" сияқты мәлімдемелерімен әйгілі. Сонымен қатар, "Көкпұл өлсін!" атты автобиографиясымен де танымал. 2000 жылы Джорджия штатының Фултон округінде екі округ шерифінің қызметкерін атып өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылды және түрмеде отыр.

Белсенділік

Браунның азаматтық құқықтар қозғалысындағы белсенділігі Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитетіне (SNCC) қатысуды қамтиды. Браунды SNCC-ге оның ағасы Эд таныстырды. Ол алғаш рет Кливленд Селлерспен бірге 1963 жылдың жазында Глория Ричардсонның жергілікті қозғалыстағы басшылығы кезінде Мэриленд штатының Кембридж қаласына сапар шекті. Ол азаматтық құқықтар мәселесі бойынша қаладағы ақтар мен қаралар арасындағы алғашқы тәртіпсіздікке куә болды және жергілікті азаматтық құқықтар қозғалысының нәсілдік шабуылдарға қарсы қарулы өзін-өзі қорғауға дайындығына таң қалды. Браун кейін 1964 жылы Миссисипидегі «Еркіндік жазы» кезінде SNCC ұйымында жұмыс істеді, сонымен қатар Говард университетіне оқуға ауысты. Говардтың SNCC бөлімін өкілдік етіп, Браун 1965 жылғы Сельма дағдарысы кезінде президент Линдон Б. Джонсонмен Ақ үйінде өткен азаматтық құқықтар жөніндегі даулы кеңеске қатысты, онда Алабама штатының белсенділері дауыс беру құқығы үшін күресіп жатқан кезде. 1964 және 1965 жылдары, соның ішінде Дауыс беру құқығы туралы заң, азаматтық құқықтарды қорғау және оларды іске асыру үшін федералдық бақылауды орнату мақсатында маңызды федералдық заңдар қабылданды. 1966 жылы Браун Алабама штатының Грин округінде қара нәсілді сайлаушыларды тіркеу және жақында қабылданған Дауыс беру құқығы туралы заңды іске асыру үшін ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді. 1967 жылы SNCC төрағасы болып сайланған Браун Стокли Кармайклдың «Қара күш» идеясын және Солтүстік геттолардағы қалалық көтерілістерді ынтамен қолдауын жалғастырды. 1967 жылдың жазында Браун ел бойынша саяхаттап, үкіметке қарсы зорлық қолдануға шақырды, оны «Төртінші рейх» деп атады. «Негрлер өздерін ұйымдастырып, барлық қалаларда партизандық соғыс жүргізуі керек», - деді ол Вашингтондағы митингте. Олар Вьетконгты «жексенбілік мектеп мұғалімдері» сияқты көрсетуі керек. Ол: «Америкаға айтамын, "Жығылсын!" Еркіндік немесе өлім!» - деп мәлімдеді.

Кембридждегі тәртіпсіздік оқиғасы

Осы кезеңде Мэриленд штатының Кембридж қаласында Глория Ричардсон басқаратын азаматтық құқық қозғалысы белсенді болды. 1967 жылдың шілдесінде Браун қалада сөйлеп, "Кембридждің жарылып кету уақыты келді, сәби. Қара халық Американы құрды, егер Америка келіспесе, біз Американы өртейміз" деді. Оны қару қолдану ісі бойынша азаматтық құқық қорғаушылар – Мерфи Белл (Батон-Руж қаласынан), өзін "радикалды заңгер" деп сипаттаған Уильям Кюнстлер және SNCC бас кеңесшісі Говард Мур-младший қорғады. Феминист адвокат Фло Кеннеди Браунға көмектесіп, оның қорғаныс комитетіне жетекшілік етті, соның арқасында ол Ұлттық әйелдер ұйымының бірнеше бөлімдерінен қолдау тапты. Кембриджте болған өрт 1967 жылғы Кернер комиссиясы зерттеген оқиғалардың бірі болды. Бірақ комиссияның зерттеу құжаттары 1968 жылғы есеппен бірге жарияланбады. Тарихшы доктор Питер Леви осы құжаттарды зерттеп, "Рассалық көшедегі азаматтық соғыс: Мэриленд штатының Кембридж қаласындағы азаматтық құқық қозғалысы" (2003) атты кітабын жазды. Ол Кембриджде тәртіпсіздік болмағанын айтады. Браун 24 шілде күні сағат 10-да Кембриджде сөйлеген сөзін аяқтағаннан кейін әйелді үйіне шығарып салғаны куәландырылды. Оны шериф орынбасары ешқандай себепсіз атып жарақаттады. Браунға жедел жәрдем көрсетілді және оның жақтастары оны Кембриджтен құпия түрде алып кетті. Кейінірек жазылған кітабында Леви Брайс Киннемон, Кембридж полиция бөлімінің бастығы, қалада нәсілдік проблемалар жоқ екенін, ал Браун тәртіпсіздіктің "жалғыз" себебі екенін, бұл "үкіметті құлатуға бағытталған, жақсы жоспарланған коммунистік әрекет" болғанын айтқандығын жазды. Сотқа дейін ұсталған Браун белсенді қызметін жалғастырды. Ол Колумбия университетінің студенттік афроамерикандық қоғамынан Гарлем саябағына университеттің кеңеюіне қарсы 1968 жылғы сәуір айындағы наразылықты ұйымдастыруға көмектесуді сұрады. Сондай-ақ ол түрмеде отырып, "Black Mask" радикалды журналына материалдар жазды, оны Нью-Йорктегі "Қабырғаға қарсы" атты белсенділер тобы шығарды. 1968 жылы жарияланған "Х. Рап Браун түрмеден: Ласима Тушинде Мбилашика" атты мақаласында Браун аштық жариялап, өзгерістерге қол жеткізу үшін өмірінен айнысуға дайын екенін жазды. Браунның соты бастапқыда Кембриджде өтуі тиіс болған, бірақ сот орыны ауыстырылып, 1970 жылдың наурыз айында Мэриленд штатының Бел Эйр қаласына көшірілді. 1970 жылдың 9 наурызында екі SNCC өкілі, Ральф Федерстоун мен Уильям ("Че") Пэйн, Бель-Эйрдің оңтүстігіндегі 1-ші тас жолда, олардың машинасының алдыңғы бөлігінде бомба жарылып, қаза тапты. Бомбаның қайдан келгені әлі де даулы: кейбіреулер бұл кісі өлтіруге жасалған қастандық екенін айтса, енді біреулер Пэйн оны Браун сотталатын сот ғимаратына алып бара жатқан еді дейді. Келесі күні Кембридж соты да бомбаланды.

1970 ж. және кейінгі өмір

Браун 18 айға жоғалып кетті. Ол Федералдық тергеу бюросының ең ізделіміндегі он адамның тізіміне енді. Нью-Йорк қаласында барды тонауға тырысқан күдікпен полиция қызметкерлерімен болған қақтығыстан кейін ол тұтқындалды. Ол тонау қылмысы үшін сотталып, Нью-Йорк штатының батысындағы Аттика түрмесінде бес жыл (1971–1976) жазасын өтеді. Түрмеде Браун ислам дініне кірді. Ол Хьюберт Джерольд Браун есімін Джамил Абдулла әл-Амин деп ресми түрде өзгертті. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Атланта, Джорджия штатына көшіп, азық-түлік дүкенін ашты. Ол Ұлттық Үмметте имам, яғни мұсылмандық рухани көшбасшы болды – елдегі ең ірі афроамерикандық мұсылман ұйымдарының бірі. Сонымен қатар ол Атлантаның Вест-Энд ауданында қоғамдық белсенділікпен айналысты. Ол есірткі және құмар ойындарға қарсы үгіт жүргізді. Кейіннен әл-Амин "Дар-ул-Ислам қозғалысына" қатысып, өмірін тағы да өзгерткен деген болжамдар айтылды.

2000 жылы тұтқындалып, сотталды

1999 жылдың 31 мамырында әл-Амин Мариетта қаласында (Джорджия штаты) көлік айдап бара жатқанда полиция офицері Джонни Мак оны ұрланған көлік деген күдікпен тоқтатты. Тінту кезінде әл-Аминнің қалтасынан полиция табелі табылды. Ол сондай-ақ, ұрланған көліктің иесі екенін түсіндіретін сату шарты мен қала әкімі Джон Джексоннан алған құрметті полиция табелі туралы мәлімдемесін ұстап алып, Джексон бұл мәлімдемені растады. Бұл тұрғысынан қарағанда, әл-Аминге жол ережесін бұзғаны, автокөлік ұрлығы және полиция қызметкерінің кейпін кию айыптары тағылды. 2000 жылдың 16 наурызында Джорджия штатының Фултон округіндегі шериф офицерлері Рики Кинчен мен Олдранон Инглиш әл-Аминнің үйіне сотқа келмегені үшін тұтқындау ордерін орындауға барды. Үйдің бос екенін анықтағаннан кейін офицерлер кетіп қалды, бірақ көп ұзамай қара түсті «Мерседес» үйге бет алды. Кинчен (жоғары дәрежелі офицер) күдікті көлікті байқап, патрульдік машинаны бұрып, «Мерседеске» жақындап, алдыңғы бөліктері бетпе-бет келді. Инглиш «Мерседеске» жақындап, жалғыз отырған адамнан қолын көрсетуін талап етті. Ол .223 калибрлі мылтықтан оқ атты. Инглиш екі машинаның арасында жүгіріп, өз тапаншасынан оқ жауаптап, төрт рет жараланды. Кинчен мылтықтан және 9 мм тапаншадан атылды. Келесі күні Кинчен Грейди мемориалдық ауруханасында алған жараларынан көз жұмды. Инглиш жараларынан аман қалды. Ол ауруханада жатып емделіп жатқанда көрсетілген алты суреттен әл-Аминды атыс жасаған адам деп анықтады. Тағы бір дерек көзі Инглиштің оқиғадан кейін хирургиялық операцияға түсу алдында оны анықтағанын айтты. Екі шериф офицері де қара нәсілді болды. Атысқаннан кейін әл-Амин Атлантадан Алабама штатындағы Уайт-Холлға қашып кетті. Оны АҚШ маршалдары іздестіріп, атысқан жерден қан іздерінен бастап, төрт күндік ұстаудан кейін полиция ұстады. Әл-Амин ұсталған кезде бронежилет киген. Оның денесінде жара жоқ. Оның адвокаттары оның атысқа қатысы болмағанын айтты. Қорғау адвокаттары әл-Аминнің саусақ іздері қылмыс құралынан табылмай, атыс кезінде жараланбағанын, бірақ офицерлердің айтуынша, атыс жасаған адам жараланған екенін атап өтті. Оқиға орнынан табылған қан іздері тексерілді, ол әл-Аминге немесе екі офицердің біреуіне тиесілі емес. Мемлекеттік сараптама нәтижесінде бұл жануар қандары екені анықталды, бірақ үлгіні және тестілеу процесін растау үшін нақты тізбек болмағандықтан бұл нәтиже даулы болды. Әл-Аминнің сот процесінде прокурорлар оның атысқан кезде қайда болғанын ешқашан растамағанын, сондай-ақ, кейіннен штаттан қашып кеткенін түсіндірмегенін айтты. Ол сондай-ақ атыс кезінде қолданылған қарулар неге оны ұстаған кезде оның жанынан табылғанын түсіндірмеді. Ол Джорджия штатының Рейдсвилл қаласына жақын орналасқан қатаң тәртіпті түрмеге жіберілді. Ол Фултон округіндегі атыс оқиғасын өзі жасағанын және әл-Амин айыпталар алдында екі жыл бұрын мойындаған Отис Джексон деген сотталған адам болды. Сот Джексонның мәлімдемесін дәлел ретінде қарастырмады. Джексонның мәлімдемелері атысқаннан кейін 911 нөміріне келіп түскен қоңыраулардың мәліметтерін растады, соның ішінде оқиға орнынан ақсап келе жатқан қанға батқан адамды көру туралы: Джексон офицерлер Кинчен мен Инглишпен болған атыс кезінде алған жараларынан зардап шегіп, көлік табу үшін есіктерді қағып отырғанын айтты. Джексон мәлімдемесін жасағаннан екі күннен кейін қайтарып алды, бірақ кейіннен түрме күзетшілері оны «полиция өлтіруші» деп қорқытқаннан кейін антпен берген мәлімдемесінде қайта мойындады. Әл-Амин өзіне қарсы нәсілдік құлақтандыру негізінде сот шешіміне шағымдануға тырысты, бірақ Фултон округінің екі офицері де қара нәсілді болғандықтан шағымы қабылданбады. 2004 жылдың мамыр айында Грузияның Жоғарғы соты бірауыздан әл-Аминнің айыптылығын күшінде қалдырды. 2007 жылдың тамызында әл-Амин федералдық қамауға алынды, өйткені Грузияның лауазымды тұлғалары оның Грузия түрме жүйесімен айналысуы үшін тым жоғары профильді екенін шешті. Ол алдымен Атлантадағы USP-дегі уақытша ұстау орталығында ұсталды, екі аптадан кейін Оклахомадағы федералдық түрмеге ауыстырылды, ол федералдық жазалау орталығына тағайындалды. 2007 жылдың 21 қазанында әл-Амин Флоренциядағы ADX Флоренция түрмесіне ауыстырылды. Оған ресми емес түрде журналистермен, жазушылармен және өмірбаян жазушылармен сұхбат беруге тыйым салынды. 2014 жылдың 18 шілдесінде миелома диагнозы қойылғаннан кейін әл-Амин Солтүстік Каролинадағы Батнер федералдық медициналық орталығына ауыстырылды. 2018 жылдың наурыз айында ол АҚШ-тың Тюсон қаласындағы түрмеде қамауда отыр. Алайда, 11-ші апелляциялық сот оның шағымын 2019 жылдың 31 шілдесінде қабылдамады. 2020 жылдың сәуір айында АҚШ Жоғарғы соты әл-Аминнің шағымын қараудан бас тартты. Оның отбасы мен жақтастары жаңа сот процесін өткізу үшін петиция жинауды жалғастыруда.

Шығармалары

"Қарақ өле берсін!" : Саяси өмірбаян, Вестпорт, КТ: Лоуренс Хилл Кітаптары, 1969; Лондон: Эллисон & Бусби, 1970. "Кітап арқылы революция: рэп тірі", 1993.