Кіріспе

Американдық белсенді (1935–1998)

Лерой Элдридж Кливер (31 тамыз 1935 – 1 мамыр 1998) – американдық жазушы және саяси белсенді, Қара пантералар партиясының алғашқы көшбасшыларының бірі. 1968 жылы Кливер «Soul on Ice» атты эсселер жинағын жазды, ол жарық көрген кезде «The New York Times Book Review» басылымында «көрнекті және ашып айтатын» деп мақталды. Кливер «Жан мұзда» еңбегінде былай деп жазды: «Егер Малкольм Х сияқты адам өзгеріп, расизмді жоққа шығара алса, егер мен өзім және басқа да бұрынғы мұсылмандар өзгеріп, жас ақтөстің өкілдері өзгеріп кетсе, онда Америка үшін үміт бар». Кливер «Қара пантералардың» белгілі бір мүшесіне айналып, Куба мен Алжирде АҚШ-тың қылмыстық сот жүйесінен қашқан кезде Ақпарат министрі және Пантералардың халықаралық бөлімінің басшысы қызметтерін атқарды. Кливер ұрлық, шабуыл, зорлау және кісі өлтіруге талпыну сияқты бірнеше қылмысқа кінәлі деп танылды және 1968 жылы шартты түрде босатылғанға дейін Фолсом және Сан-Квентин түрмелерінде жазасын өтеді. Кубада, Алжирде және Францияда жеті жыл сүргінде болғаннан кейін Кливер 1975 жылы АҚШ-қа оралды, онда ол түрлі діни ұйымдарға (Біріккен шіркеу және CARP) қатысып, кейіннен Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуіне қосылды, сондай-ақ консервативті республикашыл болып, республикалық шараларға қатысты. Ол Лерой Кливер мен Тельма Хэтти Робинсонның ұлы. Оның төрт туысы болды: Вильгелима Мари, Хелен Грейс, Джеймс Уэлдон және Теофилус Генри. Жасөспірім кезінде ол ұсақ-көлді қылмыстарға қатысып, жастарды ұстау орталықтарында уақыт өткізді. 18 жасында ол есірткі (марихуана) сату қылмысы үшін сотталып, Соледадтағы ересектер түрмесіне жіберілді. 1958 жылы ол зорлау және кісі өлтіруге талпыну қылмысы үшін сотталып, Фолсом және Сан-Квентин түрмелерінде жазасын өтеді. Кливер Солано округінің сотына habeas corpus талабымен жүгінді, ол 50 000 долларлық кепілдікпен бірге қабылданды. Ол «Ramparts» журналына материалдар жазып, Афроамерикалық бірліктің ұйымын қайта жандандыруға бағытталған жұмыстарды ұйымдастырды. Қара пантералар партиясы (ҚПП) құрылғанға екі ай ғана болды. 1967 жылы Кливер Марвин Х, Эд Буллинс және Этна Уайтпен бірге Сан-Францискода «Қара үй» саяси-мәдени орталығын құрды. Амири Барака, Соня Санчес, Аскиа Туре, Сара Вебстер Фабио, Чикагоның өнер ансамблі, Авотча, Реджинальд Локетт, Эмори Дуглас, Самуэль Нейпир, Бобби Хаттон, Хью Ньютон және Бобби Сил «Қара үйдің» тұрақты қонақтары болды. Сол жылы ол Кэтлин Нил Кливерге үйленді (1987 жылы ажырасты), олармен ұлы Ахмад Масео Элдридж (1969 жылы туған, Алжир; 2018 жылы қайтыс болды, Сауд Арабиясы) және қызы Джоджу Йонгхи (1970 жылы 31 шілдеде туған, Солтүстік Корея) дүниеге келді. Кливер 1968 жылы Бейбітшілік және еркіндік партиясынан президенттікке үміткер болды. 1935 жылы 31 тамызда туған Кливер 1969 жылғы инаугурация күнінен кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң ғана талап етілетін 35 жасқа толмас еді. (Конституция президенттің кем дегенде 35 жаста болуын талап етеді, бірақ ол кандидатураны ұсыну, сайлау немесе инаугурация кезінде осы жасқа жеткен болуы керек пе, жоқ па, нақтыламайды.) Гавайи және Нью-Йорк штаттарының соттары оның конституциялық талаптарға сай келмейтіндігіне байланысты оны сайлау бюллетендерінен шығаруға болады деп шешті. 1968 жылы 4 сәуірде Мартин Лютер Кингтің қазасынан кейін ел бойынша тәртіпсіздіктер болды. 6 сәуірде Кливер мен тағы 14 пантера Оукленд полиция қызметкерлерімен қақтығысқа түсіп, екі полицей жараланды. Кливер шабуыл кезінде жараланды, ал 17 жасар «Қара пантера» мүшесі Бобби Хаттон қаза тапты. Олардың қолында M16 мылтықтары мен оқ атар қарулары болды. 1980 жылы ол пантералар тобының полиция қызметкерлеріне қасақана шабуыл жасағанын, осылайша атыс-шабуылды бақылап жатқанын мәлімдеді. Оқиғадан кейін кісі өлтіруге талпынумен айыпталған Кливер 1968 жылдың соңында Кубаға қашу үшін кепілдіктен бас тартты. Элейн Клейн оған Панафрикалық мәдени фестивальге қатысуға шақыру алып, оны уақытша қудалаудан сақтап қалды. Кливер Алжирде «Қара пантералар» ұйымының халықаралық кеңсесін құрды. Байрон Вон Бут (бұрынғы пантера қорғаныс министрінің орынбасары Элейн Мохтефи, «London Review of Books» басылымында Кливер оған қылмысты жасағаннан кейін көп ұзамай оны мойындағанын жазды). 1978 жылы жазған «Soul on Fire» кітабында Кливер Алжирдегі жер аударылуына қатысты бірнеше мәлімдеме жасады, соның ішінде ол сол кезде АҚШ бомбалап жатқан Солтүстік Вьетнам үкіметінен тұрақты жәрдемақы алғанын айтты. Кливер оны бұрынғы қылмыскерлер революционерлерге айналып, оны ұстанғанын мәлімдеді.

Бөліну және жаңа бағыттар

Элдридж Кливер мен Хьюи Ньютон COINTELPRO-ға және үкіметтің Қара пантераларға және басқа да радикалды топтарға қарсы шараларына жауап ретінде қарулы күрес қажеттігі мәселесінде араздыққа түсті, бұл Кливердің БПП-дан қуылтуына әкелді. Сонымен қатар, Кливердің Солтүстік Кореяға және жаһандық империализмге қарсы күреске деген қызығушылығы басқа BPP мүшелерінің наразылығын тудырды, олар оның АҚШ-тағы афроамерикандықтардың қажеттіліктерін ескермейтінін сезінді. 1971 жылы Қара пантералардан қуылғаннан кейін, топтың Солтүстік Кореямен байланысы тез ұмытылды. Кливер қарулы қарсылықты қалалық партизандық соғысқа дейін күшейтуді ұсынды, ал Ньютон жауап берудің ең дұрысы – қаруды тастау екенін айтты, бұл, оның пікірінше, пантераларды қара қоғамның қалған бөлігінен бөліп тастады, және афроамерикандық қауымдастықтарға көмек көрсету және кемсітуге қарсы заңдарды қабылдау үшін әлеуметтік бағдарламаларды кеңейту сияқты нақты реформаторлық шараларға назар аудару қажеттігін көрсетті. Кливер Ньютонды ақтардың мүддесімен ынтымақтасуды таңдағаны үшін, оларды құлатудың орнына, «Том аға» деп айыптады. 1972 жылы Кливер Алжирден Францияның Париж қаласына көшіп, жасырын өмір сүргенде қайта дінге келді. Ол сәнді киім дизайнымен айналысты; үш жылдан кейін ол «Cleavers» деп атаған «codpiece» қайта жаңғыртуын, «еркектік белбеуін» шығарды, олар ерлерге «өз еркектігін көрсету мүмкіндігін» береді деп мәлімдеді. 1975 жылы Кливер АҚШ-қа қайтып оралды, бұрынғы әрекеттері бойынша сотталуға дайын болды. Ұзақ уақытқа созылған сот ісі келісім шарты арқылы шешілді, ол шабуылға дейін төмендетілді. Оған 1200 сағат қоғамдық жұмыс істеу жазасы тағайындалды. Біраз уақыт католик дінін де ұстанды. Кейін ол «Christlam» деп атаған, Ислам мен Христиан діндерінің біріктірілген «Eldridge Cleaver Crusades» атты жаңғыру миссиясын басқарды. Содан кейін Кливер 1983 жылдың 11 желтоқсанында Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуіне (LDS Church) суға батыру арқылы шомылдырылды. Ол LDS шіркеуінің қызметтеріне тұрақты түрде қатысып, шақыру арқылы LDS жиналыстарында лекция оқыды. 1980-жылдары Кливер консервативті республикашылға айналды. Ол түрлі республикалық шараларға қатысып, Калифорния Республикалық Мемлекеттік Орталық Комитетінің отырысында өзінің саяси трансформациясы туралы сөз сөйледі. 1984 жылы ол Беркли қалалық кеңесіне сайлауға түсті, бірақ жеңіліске ұшырады. Нашарлыққа ұшырамаған Кливер 1986 жылғы Сенат сайлауында Республикалық партияның алғашқы сайлауында өзінің үміткерлігін иемденді, бірақ тағы да жеңілді. Келесі жылы Кэтлин Нил Кливермен 20 жылдық некесі аяқталды. Екі жылдан кейін ол крек-кокаинге тәуелділігі үшін есірткіге қарсы емдеуге жатты, бірақ 1992 және 1994 жылдары Окленд және Беркли полициясымен ұсталды. Соңғы ұсталудан кейін көп ұзамай ол Оңтүстік Калифорнияға көшіп, денсаулығы нашарлай бастады. Ол Калифорния штатының Алтадена қаласындағы Маунтин-Вью зиратында жерленген.

Мұздағы жан (1968)

Түрмедегі камерамнан Американың ақырындап оянып келе жатқанын көрдім. Ол әлі толық оянған жоқ, бірақ ауада рух бар, және мен барлық жерде әдемілік көремін. Мен отырыс акцияларын, бостандық сапарларын, Миссисипидегі қанды жазды, бүкіл ел бойынша демонстрацияларды, ФСМ қозғалысын, оқу семинарларын және Линдон Стрейнджлоувтің сыртқы саясатына қарсы күшейіп келе жатқан наразылықты көрдім – мұның бәрі, мыңдаған ұсақ-түйектер маған түзеліп, дұрыс жолға салу уақыты келді дегенді көрсетеді. Сондықтан мен өзімнің жазуларыма және осы салаға бағытталған күш-жігеріме назар аударуға шешім қабылдадым. Біз өте ауырған елміз – мен, мүмкін, басқалардан да ауырғанмын. Бірақ мен оны қабылдаймын. Басында айтқанымдай, мен табиғатымнан экстремистпін – сондықтан мен қатты ауыруым керек. Мен түрмеге келген Элдриджді жақсы білдім, бірақ ол Элдридж енді жоқ. Ал қазіргі мен кейбір жағынан маған жат адаммын. "Элдридж Кливер", "Жан мұзда", 1968 жыл "Түрмеден хаттар", Кливердің қылмыс және түрмедегі тәжірибесі мен ойларын сипаттайды; "Жануардың қаны", нәсілдік қатынастарды талқылайды және қара азаттық идеологиясын насихаттайды; "Махаббатқа дайындық – Үш хат", Кливердің адвокаты Беверли Аксельродқа жазылған махаббат хаттары; және "Ақ әйел, қара ер адам", гендерлік қатынастар, қара еркектігі және сексуалдық қатынас туралы.