Кіріспе

Қара пантер партиясының негізін қалаушы (1936 жылы туған)

Роберт Джордж Сил (1936 жылғы 22 қазанда туған) "Өзін-өзі қорғау үшін қара пантер партиясы" ретінде құрылған партияның негізгі қызметі – полицияның әрекеттерін бақылау және қара қауымдастықтарында полицияның қатыгездігіне қарсы тұру болды. Бұл жұмыс алдымен Калифорния штатының Окленд қаласында, кейіннен АҚШ-тың басқа да қалаларында жүргізілді. Сил 1968 жылы Чикаго қаласында (Иллинойс штаты) Демократиялық партияның ұлттық конвенциясы кезінде Виетнам соғысына қарсы өткен наразылықтарға қатысқандығы үшін АҚШ федералды үкіметі тарапынан сөз байласу бойынша айыпталған сегіз адамның бірі болды. Оның соттағы қатысуы кеңінен жарияланды. Сот төрешісі Джулиус Хоффманның айтуынша, сот процесіне кедергі келтіргені үшін Сил сотта бір айдан астам уақыт бойы байланып, аузын жапты. Силдің ісі басқа айыпталушылардан бөлініп, "Чикаго сегіздігі" "Чикаго жетілігіне" айналды. Ісі тоқтатылғаннан кейін үкімет оны сөз байласу бойынша айыптаудан бас тартты. Бұл істе ешқашан сотталмағанымен, судья Хоффман Силді сотқа қарсы келгені үшін төрт жылға соттады. Апелляциялық сот шешімімен бұл үкім күштен шығарылды. 1970 жылы түрмеде отырғанда Силге полиция хабаршысы деп күдіктенген Алекс Рэклиді азаптап өлтіргені үшін Нью-Хейвендегі Қара пантерлер ісі бойынша айып тағылды. Пантер Джордж Самс-младший Силдің Рэклиді өлтіруге бұйрық бергенін куәлік ретінде көрсетті. Бірақ қазылар алқасы Силдің ісі бойынша келісімге келе алмады, ал айыптаулар кейіннен алынып тасталды. Силдің кітаптарының қатарында "Жалғыз ашу: Бобби Силдің өмірбаяны", "Уақытты бағындыру: Қара пантер партиясының және Хьюи П. Ньютонның тарихы" және "Халыққа билік: Қара пантерлер әлемі" (Стивен Шеймспен бірлесіп жазылған) бар.

Ерте өмір

Бобби Сил Техас штатының Либерти қаласында, ағаш шебер Джордж Сил мен үй шаруасымен айналысатын Телма Силдің (қыз есімі Трейлор) отбасында дүниеге келді. Сил отбасы оның өмірінің көп бөлігінде кедейлікте өмір сүрді. Техас штатында көшіп-қонып, алдымен Далласқа, содан кейін Сан-Антониоға және Порт-Артурға қоныстанғаннан кейін, Сил отбасы Ұлы көші-қон кезінде, ол сегіз жасқа толғанда Калифорния штатының Албани қаласындағы Кодорниц ауылына көшіп келді. Сил Беркли орта мектебінде оқыды, бірақ 1955 жылы оқуын тастап, АҚШ Әуе күштеріне қатарына қосылды. Үш жылдан кейін, Оңтүстік Дакота штатындағы Эллсворт әуе базасында командирмен ұрысқа қатысқаны үшін әскери сот оны кінәлі деп тапты.

Содан кейін Сил әртүрлі әуе-ғарыш өндіріс орындарында металл механик ретінде жұмыс істеді, сонымен қатар түнгі уақытта орта мектептің дипломдық бағдарламасын оқыды. "Мен үкіметтік келісімдері бар компанияларды қоса алғанда, барлық ірі ұшақ зауыттарында және ұшақ корпорацияларында жұмыс істедім. Мен жоғары санаттағы металл механик болдым". Орта мектепті бітіргеннен кейін Сил 1962 жылға дейін инженерлік мамандық пен саясатты оқыған Меритт қоғамдық колледжіне түсті. Колледжде оқып жүрген кезінде Бобби Сил Африка-Америка қауымдастығына (AAA) қосылды. Бұл қауымдастық университет кампусында африка және африка-американдық тарихымен өзін-өзі тәрбиелеуге, сондай-ақ философия, дін, экономика және саясат, оның ішінде қара сепаратизмінің мәселелері туралы әңгімелесуге арналған топ еді. "Мен колледжге инженер болу үшін бардым, бірақ Американың қара тарихына қызығудан және кейбір мәселелерді шешуге тырысудан кейін бірден маған басқаша бағыт берілді". AAA қауымдастығы арқылы Сил Хьюи П. Ньютонмен танысты. 1966 жылдың маусым айында Сил Солтүстік Окленд ауданындағы кедейлікке қарсы орталықта жастардың жазғы бағдарламасында жұмыс істей бастады. Силдің мақсаты – бағдарламаға қатысқан жастарға қара американдықтардың тарихын үйрету және олардың өз қауымдастықтарындағы адамдарға жауапкершілік сезімін арттыруға шақыру еді. Бағдарламада жұмыс істеп жүрген кезде Сил Бобби Хаттонмен танысты, ол кейіннен Қара пантералар партиясының алғашқы мүшесі болды. Сил Арти Силге үйленді және олардың Малик Нкрума Стаголи Сил есімді ұлы болды.

Қара пантерлер

Бобби Сил мен Хьюи П. Ньютон 1965 жылы қаза тапқан белсенді Малкольм Х-тің ұстанымдарынан күшті шабыт алды. 1966 жылғы қазанда екеуі бірігіп, "Өзін-өзі қорғау үшін қара пантералар партиясын" құрды, ол қайтыс болған белсендінің "әрқандай құралмен еркіндік" деген ұранын қабылдады. "Қара пантералар" партиясын құруға дейін Сил мен Ньютон Soul Students Advisory Council деп аталатын ұйым құрды. Бұл ұйым "ультрадемократия" қағидасы бойынша жұмыс істеуге бағытталды, ол тәртіпке қарсылық танытатын жекелей даралық ретінде түсіндірілді. "Біздің мақсатымыз – көшбасшылық қабілеттерін дамытуға көмектесетін колледж кампусындағы ұйым құру, содан кейін қара қауымға оралып, революциялық жолмен оларға қызмет ету еді". Soul Students Advisory Council құрылғаннан кейін, Сил мен Ньютон ең танымал болған ұйымды – "Қара пантералар" партиясын құрды. Олар қара қауымды өздерінің тілектерін және қажеттіліктерін білдіру үшін ұйымдастыруды және жүйе тарапынан таралған нәсілшілдік пен сыныптық теңсіздікке қарсы тұруды көздеді. Сил пантераларды "қара халықты ұсынып тұратын ұйым" деп сипаттады, сондай-ақ көптеген ақ радикалдар осы ұйымға қатысты және "Қара пантералар" партиясының осы расистік, жеңілтек капиталистік жүйеге қарсы дұрыс революциялық күрес екенін түсінді.

Жазу

Сил мен Ньютон бірлесіп "Біз қазір не қалаймыз!" деген қағидаларды жазды, Силдің айтуынша, бұл "бізге қажетті және болуы тиіс нақты талаптар" болған, сондай-ақ "Бізге неге сенеміз" дегенді жазды, ол Қара пантералар партиясының философиялық принциптерін халықты біліммен қамтамасыз ету және партия платформасының ерекшеліктері туралы ақпарат тарату мақсатында баяндады. Бұл жазбалар партияның Он тармақты бағдарламасының бір бөлігі болды. "Қара пантералар партиясының өзін-өзі қорғау үшін он тармақты платформасы және бағдарламасы" деп те белгілі, бұл Қара пантералар партиясының идеалдары мен жұмыс істеу жолдарының нұсқаулықтары болды. Сил мен Ньютон Ньютонды Қорғаныс министрі, ал Силді партия төрағасы етіп тағайындады. Пантералар қатарында болған кезінде Сил Федералдық тергеу бюросының (ФБР) заңсыз COINTELPRO бағдарламасы аясында бақылауда ұсталды. 1968 жылы Сил "Уақытты бағындыр: Қара пантералар партиясының тарихы және Хьюи П. Ньютон" (1970) кітабын жазды.

Чикагодағы сот 8

Бобби Сил 1968 жылы Чикагода өткен Демократиялық партияның ұлттық съезінен кейін бүлік шығаруға және оған қатысуға кінәланған "Чикаго сегізінің" алғашқы айыпталушыларының бірі болды. Түрмеде отырғанда Сил: "Революционер болу – мемлекетке қарсы жау болу. Осы күреске қатысқаны үшін тұтқындалу – саяси тұтқын болу" деді. Силге қарсы айғақтар аз болды, себебі ол съездің наразылықтарын жоспарлауға қатыспады және белсенді Элдридж Кливердің орнына соңғы сәтте Чикагоға келді. Сот барысында судья Джулиус Хоффман Силдің жеке заңгерлік көмек алу мүмкіндігінің болмауына наразылық білдіргені үшін сот залында оны байлап, аузын жабуға бұйрық берді, өйткені оның адвокаты сол кезде ауруханада жатқан еді. Ол сот барысында бірнеше күн бойы қайта-қайта байланды және аузы жабылды. Ол бұл істе ешқашан айыпталмаса да, 1969 жылдың 5 қарашасында судья Хоффман Силді сот кезіндегі дөрекі мінез-құлқы үшін 16 рет сотқа бағынбағаны үшін төрт жылға бас бостандығынан айырды, әрқайсысы үш айдан. Соңында судья Силді істен шығаруға бұйырды. Қалған айыпталушыларға қатысты іс-қимыл нәтижесінде олар "Чикаго жетілігі" деп аталды.

Нью-Хейвендегі "Қара пантералар" сынақтары

Төрт жылдық жазасын өтеп жатқанда, Сил 1970 жылы Нью-Хейвендегі «Қара пантералар» ісі бойынша сотталды. «Пантера» ұйымының бірнеше офицері өздерінің әріптесі Алекс Рэклиді өлтірді, ол азаптау кезінде полиция хабаршысы екенін мойындаған болатын. Қылмыс жоспарының жетекшісі Джордж В. Самс-младший мемлекеттік куәгер ретінде куәлік беріп, Силдің, қылмыстан бірнеше сағат бұрын Нью-Хейвенге келгенін және Раклиді өлтіруге бұйрық бергенін айтты. 1970 жылғы 1 мамырда Нью-Хейвенде ірі демонстрация өтті. Бұл 1970 жылғы американдық студенттер ереуілінің басталуымен бірге болды. Қазылар алқасы Силдің ісі бойынша келісімге келе алмады, ал айыптаулар ақырында алынып тасталды. Үкімет оның сотқа наразылық білдіргені үшін алған жазасын тоқтатты, және 1972 жылы Сил түрмеден босатылды. Полиция Силдің кісі өлтіруге қатысы бар екенін күдіктенді, оның осы іске қарымта ретінде бұйрық бергенін болжады, бірақ ешқандай айып тағылмады.

1973 және 1974 жылдардағы іс-шаралар

1973 жылы Сил Калифорния штатының Окленд қаласының мэрі лауазымына демократ ретінде кандидат болды. Тоғыз кандидаттың арасында ол екінші көп дауысқа ие болды. Сил мұндай физикалық төбелес болғанын жоққа шығарды және Ньютонмен оның қарым-қатынасы ешқашан дос емес екені туралы қауесеттерді жоққа шығарды.

Басқа жұмыстар

1978 жылы Сил «Жалғыз ашу» атты автобиографиясын жазды. Сондай-ақ, 1987 жылы ол «Бобби Силмен барбекю: Хикори және Мескит рецепттері» атты аспаздық кітап жазды, оның түсімдері түрлі коммерциялық емес әлеуметтік ұйымдарға бағышталды. Сил сонымен қатар Ben & Jerry's мұздатпасын жарнамалады. 1998 жылы Сил «Суық соғыс» теледокументалдық сериясында 1960 жылдардағы оқиғалар туралы пікір білдірді. Бобби Сил 1999 жылы Генс Мюрердің «Халық жауы» атты деректі фильмінде Кэтлин Кливэр, Джамал Джозеф және Найл Роджерспен бірге басты рөлде ойнады, бұл фильм Венеция кинофестивалінде көрсетілді. 2002 жылы Сил жастар біліміне бағытталған Reach! ұйымына уақытын арнады. Ол сонымен қатар Филадельфиядағы Темпл университетінде афроамерикандық зерттеулер сабағын оқытты. 2002 жылы Сил Оклендке қайтып оралып, әлеуметтік өзгерістерге ықпал ету үшін жас саяси белсенділермен жұмыс істеді. 2006 жылы ол Джон Леннонмен достығы туралы әңгімелесу үшін «АҚШ Джон Леннонға қарсы» деректі фильмінде пайда болды. Сил 500-ден астам колледжді аралап, қара пантера ретіндегі жеке тәжірибесімен бөлісіп, қоғамдық ұйымдастыру және әлеуметтік әділетке қызығушылық танытқан студенттерге кеңес берді. 2013 жылдан бері Сил өзінің автобиографиясы «Уақытты бағындыру: Сегізінші айыпталушы» негізінде сценарий жазуға тырысып келеді. Сил фотограф Стивен Шеймстің қатысуымен 2016 жылы жарық көрген «Халыққа билік: Қара пантералар әлемі» кітабының авторларының бірі.

Танымал мәдениетте

1968 жылы Сил Аньес Варданың «Қара пантералар» атты деректі фильмінде көрсетілді. 1971 жылы Грэм Нэш жазған «Чикаго» әнінде Силдің сот кезінде байлануы және аузын жабуы туралы айтылады. 1973 жылы Гил Скотт Херонның «H2Ogate Blues» өлеңі мен әнінде сот кезінде Силді тізгілеп, аузын жабуы туралы сөз болады. 1987 жылы Силді Карл Ламбли HBO телефильмі «Conspiracy: The Trial of the Chicago 8» фильмінде сомдады. 1995 жылы Силдің рөлін Кортни Б. Вэнс Мелвин Ван Пиблстың «Panther» романының киноға бейімделуінде ойнады, бұл фильмді Марио Ван Пиблс түсіріп, режиссерлік етті. 1995 жылы Сил «Симпсон отбасысы» мультсериалының «Ана Симпсон» эпизодында есімдері аталады; Мона Симпсон (Гомердің анасы) Силдің рецепттері жинағын (жоғарыда аталған «Барбекюмен Бобби Силмен») түзеп бергенін айтады. Силдің образы Роберто Боланоның 2004 жылғы «2666» романында пайда болады. 2007 жылы Силдің дауысын анимациялық деректі фильм «Chicago 10» Джеффри Райт білдірді. 2011 жылы Силді телефильм «The Chicago 8» Орландо Джонс бейнеледі. 2011 жылы Кендрик Ламар өзінің дебюттік альбомы «Section.80»-дегі «HiiiPoWeR» әнінде Силді (Фред Хэмптон және Хьюи Ньютонмен бірге) атады. 2020 жылы Силді Аарон Соркиннің Netflix фильмінде Яхья Абдул Матин II сомдады. 2021 жылы Сил «Иуда және Қара Мәсіх» фильмінде сотта байланған суретіне түсініктеме берген полицейдің сөзінде есімдері аталады. 2021 жылы Силдің есімі Showtime деректі фильмінде айтылды, онда түрмедегілер оның тәртіпсіздік кезінде келгенін, бірақ Силдің бірнеше минут қана болғанына көңілі қалғанын айтты.