Кіріспе

Кубалық судья (1865–1951)

Антонио Санчес де Бустаманте и Сирвен (13 сәуір 1865 – 24 тамыз 1951) – кубалық заңгер, педагог, саясаткер және халықаралық құқықшы. Ол жеке халықаралық құқық саласында ортақ американдық реттеулердің қажеттігін қолдады. Осы себепті 1928 жылы Кубада алтыншы Панамерикандік конгресс өтті, ал соңғы құжатта Хавана шарты Жеке халықаралық құқық кодексінің қосымшасына енгізілді. 1908 жылы ол Гаагағы тұрақты төрелік сотының мүшесі болып тағайындалды, ал 1921 жылы Ұлттар лигасы құрған Халықаралық әділет сотының судьясы болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Кубаның Ұлттық өнер және әдебиет академиясының алғашқы президенті болды.

Ерте өмір және білім

Антонио Санчес де Бустаманте 1865 жылдың 13 сәуірінде Кубаның Гавана қаласында дүниеге келген. 1885 жылы Бустаманте Гавананың танымал дәрігерінің қызы Изабел Пулидо Пейджеске үйленді. Олардың үш ұлы болды: Густаво және Антонио Артуро Санчес де Бустаманте Пулидо, екеуі де белгілі адвокаттар, сондай-ақ үшінші ұлы Дарио, ол заңгерлік білімін аяқтамай қайтыс болды. Бустамантетің немерелерінің бірі Антонио Санчес де Бустаманте Монторо да заңгер және Гавана университетінде Заң философиясы профессоры болды. Бустамантетің заң фирмасы 1884 жылдан бері Ескі Гаванадағы Агуакате көшесі, 502 нөмірде орналасқан. Шамамен бір ғасыр бойы Кубадағы ірі бизнес мүдделерін қорғады. Ол Гаванадағы Иса қоғамының Колежио де Белен және Мадридтегі Кардинал Сиснерос институтында бастауыш және орта білімін аяқтады. Оның әкесі Хуан Мануэль Санчес де Бустаманте и Гарсия дель Баррио Гаванада дәрігер және Гавана университетінде сипаттамалық анатомия профессоры болған. Бустаманте заң білімін Мадридтің Орталық университетінде бастады, осы уақытта оның әкесі Испания Кортесінде сенатор болып қызмет еткен. Бустаманте Кубаға оралып, 1884 жылы Гавана университетінде азаматтық және канондық құқық бойынша лицензиат дәрежесін аяқтады. Бір жылдан кейін ол Гавана университетінде Мемлекеттік кеңестің тарихи дамуы туралы докторлық диссертациясын қорғады.

Заң профессоры

Бустаманте 1891 жылы Гавана университетінің мемлекеттік және жеке халықаралық құқық кафедрасына қатысып, оны жеңіп алды. Ол 1951 жылдың маусымына дейін осы кафедраны басқарды, оның тағайындалуы 1899 жылы АҚШ губернаторымен, ал 1902 жылдан кейін Куба Республикасымен бекітілді.

Саясатшы

Ол 1902 жылдан 1916 жылға дейін Куба Сенатында Пинар-дель-Рио және Гавана провинцияларын әртүрлі мерзімдерде өкілдік етті. Осы лауазымда Бустаманте бірнеше конгресс сессиясында Сенаттың Әділет және кодекстер жөніндегі комитетіне төрағалық етті және Сыртқы қатынастар комитетінің мүшесі болды. Ол 1903 жылы Конгресс қабылдаған және 1949 жылға дейін, 1922 және 1935 жылдары түзетулермен күшіне енген, конституциялық сотқа шағымдану рәсімін реттейтін Кубаның алғашқы заңын жазды. Бюстаманте 1914 жылғы ажырасу туралы заң сияқты сол кездегі прогрессивті заңдарды қолдады.

Гаваналық адвокаттардың жетекшісі

1913 жылдан 1923 жылға дейін Бустаманте Гавана адвокаттар алқасының деканы болды. Осы лауазымында ол 1916 жылдың желтоқсан айында алғашқы Ұлттық құқық конференциясын ұйымдастырды. Конференцияның мақсаты – бүкіл құқықтық жүйені қайта қарау және жаңарту, испан заңдарын Кубаның шындығына жауап беретін заманауи заңнамамен алмастыру болды.

Ұлттық және халықаралық академиялар

Бустаманте 1910 жылы Куба республикасы құрған Ұлттық өнер және әдебиет академиясының тұңғыш президенті болды. Ол сондай-ақ Кубаның испан тілі академиясының негізін қалаушы мүшесі болды. 1942 жылдан 1951 жылы қайтыс болғанға дейін ол оның президенті қызметін атқарды. Бустаманте Куба халықаралық құқық қауымдастығының негізін қалаушысы және президенті болды, сонымен қатар Гаагадағы халықаралық және салыстырмалы құқық академиясының негізін қалаушы, вице-президенті және президенті болды.

1928 жылғы Конституциялық конвенция

1928 жылы ол 1901 жылғы Конституцияға өзгерістер енгізген және президент Герардо Мачадоға сайлау өткізбей екінші мерзімге қызмет етуге рұқсат берген Конституциялық конвенцияға төрағалық етті. Мачадоға және 1928 жылғы конституциялық реформаға қарсы саяси оппозиция 1930 жылға дейін шектеулі болғанымен, 1933 жылдың тамызында Мачадо құлатылғаннан кейін Бустаманте университет студенттері ұйымдастырған төңкеріс трибуналының саяси айыптауына ілікті және Гавана құқық мектебіндегі лауазымынан шеттетілді. 1936 жылы ол лауазымына қайта орналастырылды.

Халықаралық жұмыс

Ол өмірінің соңына дейін халықаралық құқық саласындағы ең көрнекті кубалық сарапшы болды. Бустаманте 1907 жылы Гаагадағы II бейбітшілік конференциясына кубалық делегат ретінде қатысты, ал бір жылдан кейін Гаагадағы төрелік сотының судьясы болып тағайындалды. 1919 жылы ол Париждегі бейбітшілік конференциясында Кубаның дипломатиялық өкілі болды. 1921 жылы ол Ұлттар Лигасы тарапынан Халықаралық Әділет сотының тұрақты судьясы болып сайланды және 1930 жылы екінші мерзімге қайта сайланды, ол 1942 жылы аяқталуға тиіс еді. Бустаманте 1923 жылы Гаага халықаралық және салыстырмалы құқық академиясын құрушылардың бірі, вице-президенті, кейін президенті болды. Ол Хавананың VI халықаралық конференциясында (1928) Латын Америкасының көптеген мемлекеттерімен бекітілген, ол төрағалық еткен Жеке халықаралық құқық кодексін, «Бустаманте кодексін» жазды. Осы кодексі үшін президент Жерардо Мачадо оған Куба республикасының ең жоғары наградасы – Карлос Мануэль де Сеспедес ұлттық орденінің крестін табыс етті. Бустамантеге Ла Сорбонна, Колумбия университеті және Лимадағы Сан-Маркос университеті сияқты оқу орындарының құрметті докторлық дәрежесі берілді. Бустаманте 1935 және 1937 жылдары өткен салыстырмалы құқық бойынша II және III халықаралық конгрестерге төрағалық етті және қатысты. 1949 жылы Эквадордың сыртқы істер министрі Нефали Понсе оны Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынды.