Кіріспе

Рой Чадертон Матос (Roy Chaderton Matos) (17 тамыз 1942 жылы туған) – венесуэлалық саясаткер, заңгер және дипломат. Венесуэланың Орталық университетін бітірген Чадертон – венесуэлалық дипломатиялық корпустың ең тәжірибелі мүшелерінің бірі. Ол 2002 жылдың мамыр айынан 2004 жылдың шілдесіне дейін Уго Чавес үкіметінде сыртқы істер министрі қызметін атқарды.

Жас шағы мен отбасы

Чадэртон – Рой Чадэртон Фарриердің, мұнай компаниясында жұмыс істеген, және Елена Матос Арреазаның ұлы.

Дипломатиялық мансап

Чадертон – Венесуэланың дипломатиялық қызметінің аға қызметкері. Ол Польшада, Германияда, Бельгияда және Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Венесуэланың тұрақты өкілдігінде қызмет еткен. 1985 жылдан 1987 жылға дейін Габон елшісі, 1987 жылдан 1990 жылға дейін Норвегия елшісі, 1990 жылдан 1993 жылға дейін халықаралық саясат жөніндегі бас директор, 1993 жылдан 1994 жылға дейін Канада елшісі, 1994 жылдан 1995 жылға дейін Сыртқы істер вице-министрі, 1996 жылдан 2000 жылға дейін Ұлыбритания елшісі, 2001 жылдан 2002 жылға дейін Колумбия елшісі, 2002 жылдан 2004 жылға дейін Сыртқы істер министрі, 2004 жылдан 2007 жылға дейін Франция елшісі, 2008 жылдан 2015 жылға дейін Мексика елшісі және Америка мемлекеттері ұйымы (АМО) жанындағы тұрақты өкіл болды. Ол Венесуэла Сыртқы істер министрлігінің Педро Гуал атындағы дипломатиялық институтының директоры болды, ал бұрын канцлерлік координаторы, Панамадағы Латын Америкасы Парламентінің депутаты, Колумбия үкіметімен және Кубадағы FARC-пен бейбіт келіссөздер жүргізуге уәкілеттік алған Венесуэла елшісі және PSUV-ның халықаралық істер жөніндегі жетекшісі қызметтерін атқарды. Қазіргі таңда 2022 жылдың 4 сәуірінен бастап Швейцарияда Венесуэла Боливариан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі ретінде аккредиттелген.

Санкциялар

2015 жылы Майамидегі «Қығынға ұшыраған венесуэлалықтар» (Veppex) тобы Америка мемлекеттері ұйымының бас хатшысы Хосе Мигель Инсульзадан сол кездегі ұйымдағы елші Рой Чадертонға санкция салуды сұрады. Veppex мәлімдемесінде елшінің айтқан сөзі «зобылықты қоздыратын теңеу» екеніне назар салды. Чадертон өз сөзі үшін кешірім сұрап, оның мәлімдемесі контекстен тыс алынғанын, ал ол «АҚШ-тың басып кіруі» жағдайында чавистер мен оппозиция арасында ешқандай айырмашылық болмайтыны туралы ескертуге тырысқанын айтты. Канада 2017 жылдың қыркүйегінде Чадертонды қоса алғанда, 40 венесуэлалық шенеунікке санкция салды. Санкциялар 2017 жылғы венесуэлалық наразылықтарда кем дегенде 125 адамның қаза болуынан кейін және «Венесуэла үкіметінің диктатураға батып кетуіне жауап ретінде» демократияға зиян келтірген әрекеттер үшін енгізілді. Сыртқы істер министрі Кристия Фриланд: «Канада Венесуэла үкіметі өз халқының негізгі демократиялық құқықтарын тоналауын үнсіз қабылдамайды» деді.