Кіріспе

"Халыққа билік" – мәдени көрініс және кең ауқымда қолданылған саяси ұран немесе жиналғандарды шақырушы айқай.

Саясатта

1960 жылдары АҚШ-та жастар бұл сөз тіркесін ескі ұрпақтың, әсіресе "Естеблишмент" деп аталатын топтың қысымына қарсы наразылық нысаны ретінде қолдана бастады. "Қара пантералар" "Барлық билік халыққа!" деген ұранды қоғамды билеп отырған бай және үстем таптың билігіне қарсы наразылық білдіру үшін пайдаланды. Демократияны жақтаған студенттер оны Американың Вьетнам соғысына қатысуына қарсы наразылық көрсету үшін қолданды. 1974 жылы жарық көрген "Компьютерлік бостандық" кітабында Тед Нельсон компьютерді пайдалануды саяси бостандықпен байланыстырып, "Компьютер билігі халыққа! Киберқұқыққа қарсы күрес!" деген шақыру жасады. 1980 жылдардың ортасында Филиппинде Фердинанд Маркосты құлату мақсатымен "Халық билігі" қозғалысы туды. 20-ғасырдың соңы мен 21-ғасырдың басында бұл сөз тіркесі энергия саясаты аясында қолданылды. Пәкістан Халық партиясының негізгі қағидасы: "Ислам – дініміз, демократия – саясатымыз, социализм – экономикамыз, барлық билік халыққа!". Оңтүстік Африкадағы апартеидке қарсы күрес кезінде митингтер мен жиналыстарда "Амандла" және "Матла" сөздері жиі қолданылып, көпшілік оған "Ауэту" немесе "Ки А Рона" деп жауап қайыратын. Бұл сөздердің мағынасы тиісінше "Билік" және "Халыққа" дегенді білдіреді. Бұл терминдер әлі де ANC отырыстары мен конференцияларында, сондай-ақ SASCO және ANC Жастар лигасы сияқты студенттік ұйымдарда кеңінен қолданылады. Маргарет Тэтчер 1986 жылғы сөйлеуінде солшылдардың осы ұранды қолдануын сынға алып: "Социалистер "Халыққа билік!" деп ұрандайды және оны айтқанда жұмсақ тіректерін көтереді. Біз олардың шын ниетін жақсы білеміз – халық үстінен билік, мемлекетке билік!" деді. Бұл сөз тіркесі Италияның солшыл-ұлтаушыл коалициясы "Потере ал Пополо" (Халыққа билік!) атауының да негізі болып табылады.

Фильмде

2016 жылғы «Капитан Фантастик» фильмінде «Халыққа билік!» (жауабы: «Жамандықты жең!») деген сөз тіркесі фильмнің шешімі жақындап келе жатқан маңызды сәтте қолданылады.

Теледидарда

1970 жылдардағы "Citizen Smith" телесериалының басты кейіпкері ашылу титрлерінде осы ұранды пайдаланған.

Музыка саласында

"Халыққа билік" – Джон Леннонның 1971 жылғы әнінің атауы және Джеймс Браунның сөзі: "Халыққа билік, халық күші!". "Халыққа билік, себебі халық бейбітшілік қалайды" деген ұран Public Enemy альбомындағы "New Whirl Odor" әнінде де айтылады. Rage Against the Machine тобы "Year of tha Boomerang" әнінде осы ұранды пайдаланған. Ямайкалық регги тобы Rootz Underground "Халыққа билік" деп аталатын ән жазды, онда олар осы ұранды ағылшын және Оңтүстік Африка тілдерінде келтіреді. Саксофонист Джо Хендерсон 1969 жылы "Power to the People" альбомын шығарды. Саяси көзқарасы өте радикальды әнші-күйшілердің бірі – Big Mountain регги тобының жетекшісі Куино, ол "Халыққа билік" атты ән жазды, содан кейін кеудесіне "Халыққа билік" татуировкасын және жұдырықты салдырды. Глэм-металл рок тобы Poison 2000 жылдың 23 мамырында "Power to the People" синглын шығарды. Бұл ән 2000 жылдың 13 маусымында Cyanide Music лейблы арқылы шыққан "Power to the People" атты бесінші студиялық альбомының жетекші синглы және атау трегі болды. Бұл топтың 1991 жылғы "Swallow This Live" альбомынан бері алғаш рет бастапқы құрамымен қайта біріккенін, Блюз Сарасеноның орнына C. C. DeVille қайтып келгенін көрсетеді. Электрондық хаус музыкасының өкілі Basement Jaxx 2014 жылы "Junto" альбомында "Power to the People" әнін шығарды.

Девиздің түр-түрлері

"Кедейлерге билік!" деген ұран кеңінен таралған. Оңтүстік Африканың әлеуметтік қозғалысы, Батыс Кейптің шығарылып тастауға қарсы науқаны, бай демеушілер немесе ҮЕҰ-лар өздерінің қозғалыстарын бақылауға немесе олар үшін сөйлеуге емес, кедейлердің өз қозғалыстарын бақылау қажеттігін білдіру үшін осы ұранды қолданады. Оңтүстік Африканың тәуелсіз әлеуметтік қозғалыстары мен көптеген солшыл және авангардтық ұйымдар арасындағы келіспеушілік дауға айналды. Оңтүстік Африканың "Амандала Нгауэту" немесе "Амандала Ауэту" ұраны да "Халыққа билік" ұранының танымал түрі болып табылады. Ол "Билік біздікі" дегенді білдіреді, бірақ "Халыққа билік" сияқты қолданылады. Ол көбінесе сұрақ-жауап түрінде қолданылады, спикер "Амандала" деп айқайлайды, ал көрермендер "Ауэту" деп жауап береді. Тағы бір ұран нұсқасы – "Үйдегі халыққа билік", ол 1990-шы жылдардың ортасында Village Roadshow компаниясының үй бейне бөлімшесі Roadshow Entertainment жарнамалық мақсаттарда қолданды. Видео ойын сатушы GameStop-тың "Ойыншыларға билік" ұраны "Халыққа билік" ұранының өзгеруі болып табылады.