Луис Гарсия Меса Техада: Боливияның әскери диктаторы
Luis García Meza
Луис Гарсия Меса Техада – Боливияның 57-ші президенті (1980-1981). Әскери диктатор, адам құқығын бұзғандығы үшін сотталған. Билікке төңкерілген күшпен келген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Боливияның 57-ші президенті (1980–1981)
57th President of Bolivia (1980–1981)
Луис Гарсия Меза Техада (8 тамыз 1929 – 29 сәуір 2018) – 1980 жылдан 1981 жылға дейін Боливияның де-факто 57-ші президенті болған боливиялық генерал. Ол адам құқықтарын бұзғаны үшін сотталған диктатор және зорлық төңкерісінің жетекшісі болды. Ла-Пазда туған ол, Хьюго Банцердің диктатурасы кезінде (1971–78) генерал шеніне дейін жеткен карьералық әскери шенеунік болды.
Luis García Meza Tejada (8 August 1929 – 29 April 2018) was a Bolivian general who served as the de facto 57th president of Bolivia from 1980 to 1981. He was a dictator convicted of human rights violations and leader of a violent coup. A native of La Paz, he was a career military officer who rose to the rank of general during the dictatorship of Hugo Banzer (1971–78).
Диктатураның прелюдиясы
Гарсия Меза 1952 жылы әскери академияны бітіріп, 1963-1964 жылдары оның командирі болды. Кейін 1970 жылдардың соңында дивизия командиріне дейін көтерілді. Ол Боливия әскери күштерінің оңшыл фракциясының басшысы болды, олар азаматтық үкіметке оралуға ең наразы болғандардың қатарында еді. Осы оқиғаға қатысқан көптеген офицерлер Хуго Банзер диктатурасында болған және Боливияның жаңа конгресі экономикалық және адам құқықтарының бұзылуын тергеп-тексеруіне қарсы болды. Сонымен қатар, олар Картер әкімшілігінің АҚШ-тағы беделінің төмендеуін, болашақта АҚШ-қа жақын, қатаң антикоммунистік диктатураны орнатуға ыңғайлы республикалық әкімшілік алмастыратынының белгісі деп қарады. Көптегендерінің кокаин саудагерлерімен байланысы бар еді және олар әскерилердің бір бөлігін өздерінің қорғаушылары ретінде пайдаланды, үлкен паралар алды, ал бұл ақшалар алдағы төңкерілді қаржыландыруға жұмсалды. Осылайша, есірткі сатушылар өзіне Боливияның болашақ үкіметін сатып алды.
García Meza graduated from the military academy in 1952, and served as its commander from 1963 to 1964. He then rose to division commander in the late 1970s. He became the leader of the right wing faction of the military of Bolivia most disenchanted with the return to civilian rule. Many of the officers involved had been part of the Hugo Banzer dictatorship and disliked the investigation of economic and human rights abuses by the new Bolivian congress. Moreover, they tended to regard the decline in popularity of the Carter administration in the United States as an indicator that soon a Republican administration would replace it—one more amenable to the kind of pro US, more hardline anti communist dictatorship they wanted to reinstall in Bolivia. Many allegedly had ties to cocaine traffickers and made sure portions of the military acted as their enforcers/protectors in exchange for extensive bribes, which in turn were used to fund the upcoming coup. In this manner, the narcotraffickers were in essence purchasing for themselves the upcoming Bolivian government.
Төңкеріс
Бұл топ президент Лидия Гейлерге (оның туысы) генерал Гарсия Мезаны Армия Бас қолбасшысы етіп тағайындауға қысым жасады. Бірнеше айдың ішінде Гарсия Меза басқарған командирлердің хунтасы 1980 жылдың 17 шілдесінде зорлықпен мемлекеттік төңкеріс жасады, осы төңкеріс кейде "Кокаин төңкерісі" деп те аталады. Осы төңкеріс кезінде Марсело Кирога Санта-Круз сияқты бірнеше боливиялық зиялылар қаза тапты. 1979 жылғы қарашадағы сәтсіз төңкеріс кезінде болғандай, халықтың бір бөлігі қарсылық көрсеткені салдарынан ондаған адам қаза болды. Көптеген адамдар азапталды. Аргентина армиясының 601-ші барлау батальоны төңкеріске қатысқан деген күдік бар.
This group pressured President Lidia Gueiler (his cousin) to install General García Meza as Commander of the Army. Within months, the Junta of Commanders headed by García Meza forced a violent coup d'état, sometimes referred to as the Cocaine Coup, of 17 July 1980, when several Bolivian intellectuals such as Marcelo Quiroga Santa Cruz were killed. When portions of the citizenry resisted, as they had done in the failed putsch of November 1979, it resulted in dozens of deaths. Many were tortured. Allegedly, the Argentine Army unit Batallón de Inteligencia 601 participated in the coup.
Диктатура, 1980-1981 жылдар
Оңшыл, консервативті антикоммунистік көзқараста болған Гарсия Меза 20 жылға созылатын Пиночет стиліндегі диктатура орнатуға тырысты. Ол бірден барлық саяси партияларды тыйым салды, оппозиция жетекшілерін елден қуды, кәсіподақтарды жақтады және баспасөзді басып тастады. Оған Аргентинаның әскери хунтасы және итальяндық неофашист Стефано Делле Чиаи қолдау көрсетті. Сонымен қатар, басқа еуропалық неофашистермен де ынтымақтастық болды, ең танымалдары – 1980 жылы Париж синагогасындағы жарылысқа қатысы бар деп айыпталған испандық Эрнесто Мила Родригес. Басқа шетелдік серіктестердің арасында генерал Хорхе Виделаның аргентиналық диктатурасынан келген кәсіби азаптаушылар да болды. Гарсия Меза режимі, болғанымен қысқа (оның бастапқы нысаны 1981 жылы аяқталды), халықаралық деңгейде өте қатыгездігімен белгілі болды. Халық Банзер диктатурасы тұсындағыдай жазаланды. 1981 жылдың қаңтар айында Жарты шар мәселелері жөніндегі кеңес Гарсия Меза режимін «Гватемала мен Сальвадордан кейін Латын Америкасындағы адам құқықтарын ең көп бұзған режим» деп атады. Боливия армиясы мен қауіпсіздік күштері 13 айдың ішінде шамамен 1000 адамды өлтірді. Әкімшіліктің басты жақтаушысы – Ішкі істер министрі, полковник Луис Арсе болды, ол жаңа тәртіпке қарсы шыққан барлық боливиялықтар «өсиеттемелерін әрқашан өзімен алып жүруі керек» деп ескертті. Диктатураның ең танымал құрбаны – конгрессмен, президенттікке үміткер және шебер тілші Марсело Кирога болды, ол төңкерілгеннен кейін көп ұзамай өлтіріліп, «жоғалып кетті». Кирога бұрынғы диктатор генерал Уго Банзерді (1971 жылдан 1978 жылға дейін билікте болған) адам құқықтарын бұзу және экономиканы дұрыс басқармағаны үшін сотқа тартуды ынталандырған басты жақтаушы болды.
Of rightwing ultra conservative anti communist persuasion, García Meza endeavored to bring a Pinochet style dictatorship that was intended to last 20 years. He immediately outlawed all political parties, exiled opposition leaders, repressed trade unions and muzzled the press. He was backed by the Argentinian Military Junta and the Italian neofascist Stefano Delle Chiaie. Further collaboration came from other European neofascists, most notoriously Spanish Ernesto Milá Rodríguez (accused of the 1980 Paris synagogue bombing). Among other foreign collaborators were professional torturers allegedly imported from the notoriously repressive Argentine dictatorship of General Jorge Videla. The García Meza regime, while brief (its original form ended in 1981), became internationally known for its extreme brutality. The population was repressed in the same ways as under the Banzer dictatorship. In January 1981, the Council on Hemispheric Affairs named the García Meza regime, "Latin America's most errant violator of human rights after Guatemala and El Salvador." Some 1,000 people are estimated to have been killed by the Bolivian Army and security forces in only 13 months. The administration's chief repressor was the Minister of Interior, Colonel Luis Arce, who cautioned that all Bolivians who opposed the new order should "walk around with their written will under their arms." The most prominent victim of the dictatorship was the congressman, presidential candidate, and gifted orator Marcelo Quiroga, murdered and "disappeared" soon after the coup. Quiroga had been the chief advocate of bringing to trial the former dictator, General Hugo Banzer (who was in power from 1971 until 1978), for human right violations and economic mismanagement.
Есірткі саудасы
Гарсия Меза үкіметінің есірткі саудасымен айналысуы режимінің толық оқшаулануына әкелді. Латын Америкасындағы басқа әскери диктатураларға қатыстығымен салыстырғанда, жаңа консервативті АҚШ президенті Рональд Рейган бұл режимнің қылмыстық айналымдармен байланысы анықталған соң, қашықтық сақтады. Нәтижесінде, халықаралық қоғамның наразылығы Гарсия Мезаны 1981 жылдың 3 тамызында отставкаға кетуге мәжбүр етті. Оның орнын, бұрынғыдан азырақ дақ бар, бірақ сондай-ақ қатыгез генерал Селсо Торрелио басты. Боливия әскері билікте тағы бір жыл ғана тұра алды, содан кейін 1980-1982 жылдардағы диктатуралардың артық қимылдарынан ұялып, масқараланып казармаларына қайтты (олар ешқашан Паласио Куэмадоға қайта оралған жоқ).
The García Meza government's drug trafficking activities led to the complete isolation of the regime. In contrast to his position regarding the other military dictatorships in Latin America, the new conservative U. S. President Ronald Reagan kept his distance, as the regime's unsavory links to criminal circles became more public. Eventually, the international outcry was sufficiently strong to force García Meza's resignation on 3 August 1981. He was succeeded by a less tainted but equally repressive general, Celso Torrelio. The Bolivian military would sustain itself in power only for another year, and would then retreat to its barracks, embarrassed and tarnished by the excesses of the 1980–82 dictatorships (it has never returned to the Palacio Quemado).
Қамау мен жер аударылу
Гарсия Меза елден кетіп қалды, бірақ оның режимі жасаған ауыр адам құқықтары бұзушылықтары үшін қатысусыз сотталып, кінәлі деп танылды. 1995 жылдың 14 наурызында Бразилиядан Боливияға экстрадицияланып, Ла-Паздағы Сан-Педро түрмесінде 30 жылға бас бостандығынан айырылды – дәл сол түрмеде ол бір кезде өзінің қарсыластарын ұстаған. Оның басты серігі, полковник Арсе, АҚШ-қа экстрадицияланды, онда ол есірткі саудасы үшін түрме жазасын өтеді. Хабарлама бойынша, Гарсия Меза түрмеде барбекю, спортзал, телефоннан басқа, сондай-ақ сауна мен үш камераны пайдалану мүмкіндігіне ие болды. Бұл жеңілдіктер адам құқықтары ұйымдары мен құрбандардың наразылығына жауап ретінде кейіннен алынып тасталды.
García Meza left the country but was tried and convicted in absentia for the serious human rights violations committed by his regime. on march 14, 1995, he was extradited to Bolivia from Brazil and was given a 30 year prison sentence, at the San Pedro's penitentiary in La Paz, the very same penitentiary where he once kept his enemies. His main collaborator, Colonel Arce, was extradited to the United States, where he served a prison sentence for drug trafficking. García Meza had reportedly been living in considerable comfort whilst in prison, with a barbecue, a gym, and a telephone at his disposal, in addition with a sauna and the occupation of three cells. These privileges were later revoked in response to protests from human rights organisations and victims.
Өлім
Гарсия Меза 2018 жылдың 29 сәуірінде Ла-Паздағы Космил әскери госпиталінде, 30 жылдық түрме жазасының қалған мерзімін өтеу кезінде 88 жасында жүрек талмасынан қайтыс болды.
García Meza died at the Cossmil military hospital, where he was serving the remainder of his 30 year prison term in La Paz on April 29, 2018, of a heart attack at the age of 88.