Кіріспе

Ғаззира (ولاية الجزيرة), сондай-ақ Аль-Жазира, Аль-Жазира және Аль-Жазира деп те жазылады, Суданның 18 штатының бірі. Штат елдің шығыс-орталық аймағында Көк Ніл мен Ақ Нілдің арасында жатыр. 2018 жылғы мәліметтер бойынша штаттың халқы 5 096 920 адамды құрайды, ал ауданы 27 549 км²-ге жетеді. Штаттың орталығы – Уад Мадани қаласы. Гезира суармалы мақта өндіретін штат ретінде танымал, себебі бұл ауыл шаруашылығына өте қолайлы, тығыз халқы бар аймақ. Штаттың аты араб тіліндегі "арал" деген сөзден алынған.

Тарих

Бұл аймақ Нубияның оңтүстік шетінде орналасқан, оның ежелгі тарихы туралы аз мәлімет бар және бұл аймақта археологиялық жұмыстар шектеулі түрде жүргізілді. Ол бірнеше ғасыр бойы Алодия патшалығының құрамында болды, ал осы мемлекеттің 16 ғасырдың басында құлдырауымен Фунж сұлтандығының орталығына айналды. Гезирадағы Катфия 1908 жылғы сәуір айында Уад-Хабуба көтерілісінің орын алған жері. Гезира жобасы 1925 жылы мақта өсіруді дамыту мақсатымен іске қосылды. Сол кезде Сеннар бөгеті және көптеген суару каналдары салынды. Әл-Жазира 2,5 миллион акрдан астам (1,011,715 км²) жерге егіс еккен Суданның маңызды ауыл шаруашылығы аймағына айналды. Гезира әкімшілік штаты Көк Ніл штаты үш бөлікке бөлінгеннен кейін 1943 жылдың 1 шілдесінде құрылды. Бастапқы даму жобасы жеке меншік сипатында болды, бірақ 1950 жылы үкімет оны мемлекеттік меншікке алды. 1970 жылдары мақта өндірісі артты, бірақ 1990 жылдары бидай өндірісінің өсуі бұрын мақта егілген жерлердің үштен бірін ығыстырды. 2023 жылы басталған Судандағы ағымдағы соғыс штатта босқындар дағдарысын тудырды, 2023 жылдың 15 желтоқсанында болған қақтығыстар салдарынан шамамен 250 000 адам сол жылдың 18 желтоқсанына дейін қашып кетті.