Кіріспе

Габондық дипломат және саясаткер (1942 жылы туған)

Жан Пинг (ʒɑ̃ piŋ; 24 қараша 1942 жылы туған) – габондық дипломат және саясаткер, 2008 жылдан 2012 жылға дейін Африка Одағы Комиссиясының төрағасы қызметін атқарды. Қытайлық әкеден және габондық анадан туған ол Африка Одағының атқарушы органына жетекшілік еткен қытай тегіндегі алғашқы адам. 1999 жылдан 2008 жылға дейін Габон Республикасының Сыртқы істер, ынтымақтастық және Франкофония министрі және Мемлекеттік министрі болып қызмет етті, сондай-ақ 2004 жылдан 2005 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының төрағасы болды. 2016 жылы Габон президентігіне Али Бонгоға қарсы сайлауға түсті.

Жеке өмір

Пинг Порт-Джентильден оңтүстікке қарай Фернан-Ваз лагунасындағы шағын Омбуэ қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Ченг Жипин, габондықтар Ван Пинг деп атаған, 1920 жылдары жұмысшы ретінде жұмысқа алынған Жэцзян провинциясының Вэньчжоу қаласынан шыққан қытай адам болған және ағаш кесуші болып жұмыс істеген. Ченг Заирде туған тайпа басшысының габондық қызы Жермен Анинаға үйленген. Ол ұлын Габон үкіметінің стипендиясымен Францияда оқуға жіберген. Пинг 1975 жылы Рене Пассе басшылығымен Париж 1 Пантеон-Сорбонна университетінде экономика ғылымдарының докторы дәрежесін алған. Пингтің Мари Мадлен Лианнан да балалары бар. Дегенмен, ол әрқашан итальян-иворийлік тегі бар Жанна Терезаға үйленген күйінде болды. Ол сегіз баланың әкесі.

Халықаралық позициялар

1972 жылы Пинг Париждегі ЮНЕСКО-да халықаралық мемлекеттік қызметкер болып жұмыс істей бастады. 1978 жылдан 1984 жылға дейін ол Габонның ЮНЕСКО-дағы тұрақты өкілі қызметін атқарды, содан кейін ел саясатына қатысты. 1993 жылы Пинг ОПЕК президенті болды. 2004 жылы Пинг Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының 59-шы президенті болып сайланды. 2008 жылы Пинг Африка Одағы Комиссиясының төрағасы болып бірінші турда сайланды. Ол 2012 жылы бұл қызметтен қанағаттанды.

Саяси мансап

1972 жылы Пинг ЮНЕСКО-да халықаралық мемлекеттік қызметкер ретінде Сыртқы қатынастар және ынтымақтастық секторында жұмыс істей бастады. Пинг 1997 жылдың 27 қаңтарынан 1999 жылдың 25 қаңтарына дейін екі жыл бойы Жоспарлау, қоршаған орта және туризм министрі болды, содан кейін ол тағы да Сыртқы істер және ынтымақтастық министрлігіне жауапкершілікті алды, бұл жолы Франкофония портфелі де оған қосылды және ол Мемлекеттік министр атағын иеленді. Ол 2008 жылдың 6 ақпанында Африка Одағы Комиссиясының төрағасы болып сайланғанға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол 2012 жылдың 15 қазанына дейін осы қызметте болды. Осы соңғы тоғыз жылдық министрлік мерзімінде ол 2004–2005 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының төрағасы болып қызмет етті. 2014 жылдың 1 ақпанында Пинг биліктегі Габон Демократиялық партиясынан (PDG) көңілі тоққанын жариялады және 2014 жылдың 19 ақпанында отставкаға кетті. Ол содан бері президент Али Бонгомен ашық қақтығыста және «Front uni de l'opposition pour l'alternance» (FUOPA) құрылымында оппозициялық күштерді біріктіруге күш салып келеді.

2016 жылғы президенттік сайлау

2015 жылдың 25 тамызында Оем қаласында өткен саяси жиында Пинг 2016 жылдың 27 тамызында өтетін президент сайлауында жалғыз оппозициялық кандидат болу ниетін ресми түрде жариялады. 2016 жылғы президент сайлауы қарсаңында Пинг, қазіргі президент Али Бонгомен бірге, тағы сегіз кандидатпен қатар екі фаворит саналды. Оны төрт кандидат қолдады: бұрынғы премьер-министр Казимир Ойе Мба, Ұлттық ассамблеяның бұрынғы төрағасы Гай Нзуба Ндама, президент Бонгоның туысы Леон Пол Нгулакия және тәуелсіз кандидат Роланд Дезире Абаа Минко. Габонның ұлттық сайлау комиссиясы CENAP ұсынған 31 тамыздағы ресми нәтижелерге сәйкес, Али Бонго 49,8% дауыспен жеңіске жетті деп жарияланды. Оның жеңісіне наразылық білдірілді, себебі Жан Пинг 48,2% дауыс алып, тек 5594 дауысқа қана жеңілді. Әсіресе Али Бонгоның негізгі өкілдігі болып табылатын Оут-Огуэ провинциясында алдаулар орын алды деген күдік туды, онда сайлауға қатысу деңгейі 99,93%-ға жетті (ұлттық деңгейде 59,5%), ал дауыстардың 98%-ы оның пайдасына берілді. 2016 жылдың 31 тамызынан 1 қыркүйегіне қараған түні Пингтің президенттік науқанының штаб-пәтеріне әскери күштер шабуыл жасады, нәтижесінде бірнеше адам қаза тапты. Пинг бұл оқиғаны "әскери сайлау төңкерілігі" деп бағалады. 2 қыркүйекте өткен баспасөз конференциясында Пинг: "Бүкіл әлем Республика президентінің кім екенін біледі: ол – мен, Жан Пинг" деді. Ол дауыстарды сайлау учаскелері бойынша қайта санауды талап етті. Ал 30 тамызда Габондағы АҚШ елшісі сайлау нәтижелерін сайлау учаскелері бойынша жариялауға шақырды, сонымен қатар "сайлаушылар көптеген жүйелі кемшіліктер мен бұзушылықтардың құрбаны болды" деп мәлімдеді. 1 қыркүйекте Еуропалық Одақ та: "Сайлау нәтижелеріне сенімділік тек сайлау учаскелері бойынша ашық тексеру арқылы қалпына келтіріледі" деп мәлімдеді. 2016 жылдың 24 қыркүйегінде Конституциялық сот Бонгоны 50,66% дауыспен жеңімпаз деп жариялады, Пинг 47,24% дауыспен екінші орынды иеленді. Үкім шыққаннан кейін, халықаралық қауымдастықтың қысымымен жоғары сотқа шағымданған Пинг Габон халқына сөз сөйледі: "Кеше сот Габон халқының егемендігін еске алмай, ұлттық және халықаралық қауымдастықтың ашықтыққа қатысты шұғыл шақыруларын елемей, барлық қарсылықтарға қарамастан шешім шығарды. Бірақ бұл шешім Габон халқын біріктірмейді және қанағаттандырмайды, өйткені Габон халқы оны мойындамайды. Халықаралық қауымдастық та оған сенімсіздікпен қарайды".

Сайлаудан кейінгі кезең

Пинг Габондағы саяси дағдарысты шешу үшін бейбіт күресті жүргізуге және 2015 жылы шикізат бағасының төмендеуінен туындаған экономикалық дағдарысты күшейтіп келген Али Бонгоға қарсы науқанды жалғастыруға бел буды (марганец бұл жағдайға одан аз әсер етті). Әртүрлі хабарламалардан кейін, Еуропалық Одақтың сайлауды бақылау миссиясының (EUEOM) 12 желтоқсандағы баяндамасында, Габонның шақыруымен келген сайлау бақылаушылары былай деп нақты айтты: «Бұл бұрмалар сайлау қорытындыларын бекіту процесінің және сайлаудың соңғы нәтижесінің заңдылығына күмән тудырады». 2016 жылдың қарашасында Пинг халықаралық институттар мен ұйымдарға жасаған алғашқы сапарынан кейін: «Бұл президенттік сайлауда жеңгенімді анық көрсетеді, мен – Жан Пинг. Халықаралық қауымдастық осы баяндамадан тиісті қорытындылар жасайды деп күтеміз» деді. Африка Одағы (AU) және Халықаралық франкофония ұйымының (OIF) осы күнге дейін жариялаған есептері Габон сайлаушыларының тілектері ескерілмегенін растайды. 2016 жылдың 15 желтоқсанында Пинг 2016 жылдың 27 тамызында өткен президенттік сайлауға дейін және кейін жасалған адамзатқа қарсы қылмыстар туралы мәлімдеме жасап, Халықаралық қылмыстық сотқа (ICC) жүгінді. Оның сөзіне сүйенсек, құқық қорғау органдары кем дегенде 22 адамды атқан. Пингтің бастамасымен 2016 жылдың 18-23 желтоқсаны аралығында «Кезекті алмасу үшін ұлттық диалог» (DNPA) өтті. Габонның барлық азаматтары жеңіске жету туралы талаптар, сайлаудан кейінгі дағдарыс, басқару және әлеуметтік дағдарыс сияқты маңызды мәселелерді талқылауға шақырылды. 2017 жылдың 2 ақпанында Еуропалық Парламент 2016 жылғы президенттік сайлаудан кейін Габондағы адам құқықтарының бұзылуын айыптайтын резолюция қабылдады. Пинг бұл туралы: «Біз әрдайым мақсатты санкцияларды талап еттік. Олардың күшіне енуіне уақыт керек, бірақ олар енбексіз қалмайды» деді. 2017 жыл бойы Пинг үгіт жұмыстарын жалғастырып, 2014 жылдан бері жасағандай, Габонның үш облыстық орталығына (2017 жылдың 1-5 наурызы) ел бойынша сапар ұйымдастырды: солтүстіктегі Оем, оңтүстіктегі Муила және орталықтағы Ламбарене. 22 маусымда Либревильде Пингті Габондағы сайлаудан кейінгі зорлық-зомбылықты алдын ала тексеру аясында ICC прокуратурасының өкілдері сұраққа алды. Пингпен бірге Габон диаспорасының бастамасымен Габон халқының егемендігін мойындау және сайлаудың нақты нәтижелерін жариялау талаптарын көтерген халықаралық қозғалыс пайда болды. 2017 жылдың шілдесінде Еуропаға жасаған сапарында наразылық қозғалысы оны жылы күшпен қарсы алды.