Кіріспе

Португал суретшісі (1846–1905)

Рафаэль Бордало Пинейру (21 наурыз 1846 – 23 қаңтар 1905; ескі португал жазуында Рафаэль Бордало Пинейру деп жазылады) – иллюстрацияларымен, карикатураларымен, мүсіндерімен және керамика дизайнымен танымал португал суретшісі. Бордало Пинейру танымал мультфильм кейіпкері Зе Повиньоны (1875) жасады және ол Португалиядағы комикстерді алғаш рет жасаған суретші болып есептеледі.

Өмір

Рафаэль Бордало Пинейру өзінің әкесі, суретші Мануэль Мария Бордало Пинейрудың шәкірті болды. Оның анасы Донна Мария Аугуста до О Карвальхо Простес, ал ағасы суретші Колумбано Бордало Пинейру еді. Ол "Берлинда" және "О Кальканхар де Акилес" (Португалиядағы алғашқы сатирикалық карикатуралар жинағы) сияқты юмористикалық журналдарда иллюстрациялар мен саяси карикатураларды жариялай бастады, олар көбінесе саяси немесе әлеуметтік мәселелерді саркастикалық түрде бейнелейтін. 1875 жылы ол Бразилияға "Mosquito" (кейін "O Besouro" деп аталған) басылымында иллюстратор және карикатурист болып жұмыс істеуге кетті, онда итальяндық/бразилиялық иллюстратор Анджело Агостини де жұмыс істеді, ол Бразилиядағы карикатура саласындағы бәсекелес есім болатын. Соңынан Пинейру басқа да юмористикалық, саяси сынға ұшыраған журналдардың редакторы болды. Оның карикатурист ретіндегі даңқы "Иллюстрациялы Лондон жаңалықтарына" оның серіктесі болуына себеп болды. 1866 жылы ол Эльвира Феррейра де Алмейдаға үйленді, ал келесі жылы ұлы Мануэль Густаво Бордало Пинейру дүниеге келді. 1881 жылы ол жеке ойлары мен әңгімелерін қамтитын "No Lazareto de Lisboa" ("Лиссабон Лазареті") атты суреттелген репортажын жариялады, бұл Джо Сакко немесе Гай Делисли шығармаларымен салыстырылатын автобиографиялық комикстердің ерте үлгісі саналады. Рафаэль Бордало Пинейру 1905 жылдың 23 қаңтарында Лиссабонның Чиадо ауданында қайтыс болды. Оның католик дінінде өткен жерлеу рәсіміне бірнеше ондаған адам, соның ішінде көрнекті саясаткерлер қатысты.

Зе Повиньо және комикстер

1875 жылы Бордало Пинейро «Зе Повиньо» (сөздік мағынасы: «Жо Кішкентай Халық») атты карикатуралық кейіпкерін жасады, ол кедей шаруа ретінде бейнеленген португалдық қарапайым адамды көрсетеді. Ол бастапқыда португал шаруаларының кедейлігінің символына айналды, ал кейіннен Португалияның ресми емес бейнесіне айналды. «Зе Повиньодағыдай», оның басқа да туындыларында Бордало Пинейроның сурет салу стилі инновациялық және ықпалды болды, онда дыбырларды бейнелеу (ономатопея), графикалық белгілер (мысалы, қозғалысты көрсету үшін қолданылатындар), күшті бейнелер (мангито) және оның ерекше стилінде тыныс белгілерін (жақшалар сияқты) сурет салумен үйлестіру кеңінен қолданылды.

Керамика

1885 жылы ол Кальдас-да-Райна қаласында керамика фабрикасын құрды, онда осы қалаға танымал болған көптеген қыш өнімдерін жасады. Рафаэль Бордалло Пиньейро техникалық және көркемдік жағына жауапты болды, ал оның інісі Фелисиано Бордалло Пиньейро фабриканың ұйымдастырушылық жағымен айналысты. Ол өте жоғары техникалық, көркемдік және шығармашылық деңгейдегі өнімдер жасады: боялған плиткалар (азулежу), панельдер, құмыралар, дастарқанға қойылатын әшекейлер, ваза-бюстер, фонтан алаптары, кәстрөлдер, табақтар, парфюмерия бөтелкелері, вазалар және алып жануарлар сияқты көптеген бұйымдарды жасады, олар оның қолынан өте ерекше стильге ие болды. Фабрика қазірге дейін жұмыс істеп келеді. Бордало Пиньейро керамикалық өнімдерді жасауға өмірін арнады.

Мұра

Лиссабондағы Рафаэль Бордало Пинейро мұражайы оның өмірі мен туындыларына арналған.