Кіріспе

А. Ж. Раффлз – британдық ойдан шығарылған кейіпкер, крикет ойнайтын және ұрылықпен айналысатын джентльмен. Оны Е. В. Хорнунг жасаған. 1898 және 1909 жылдар аралығында Хорнунг Раффлз және оның ойдан шығарылған жазбагері Гарри "Банни" Мандерс туралы 26 қысқа әңгіме, екі пьеса және бір роман жазды. Алғашқы әңгімесі "Наурыздың иддері" 1898 жылғы маусымда "Касселл" журналында жарияланды, содан кейін "Қара маска" (1901) шығармасы жарық көрді. Соңғы жинағы – "Түнгі ұры" (1904) және "Әділет мырза Раффлз" романы (1909) бұрын жасырылған оқиғаларды баяндайды. Роман жақсы қабылданылмады және басқа әңгімелер жарияланбады. Хорнунг алғашқы әңгімелер жинағын, "Әуесқой бұзушыны" (The Amateur Cracksman) күйеуінің інісі Артур Конан Дойлге арнады, Раффлзді "жағымпаздық нысаны" ретінде қарастырды. Конан Дойлдың Холмс мен Уотсонына қарағанда, Раффлз бен Банни "қараңғы, моральдық тұрғыдан күмәнді, бірақ сенімді, ағылшынға тән" еді. Сөз келгенде, Артур Конан Дойл былай деді: «Мен оның әйгілі кейіпкері Раффлздің Шерлок Холмсқа кері нұсқасы болғанын айтуға болады, Банни Ватсон рөлін ойнады. Ол өзінің шапағатымен мұны мойындайды. Менің ойымша, біздің тілімізде осыдан да жақсы қысқа әңгіме жазу мысалдары бар, бірақ олардың ұсыныстары қаншалықты қауіпті екенін мойындауға мәжбүрмін. Мен оған қаламды қағазға тигізбей бұрын айттым, және нәтиже, қорқамын, менің сөзімді растады. Қылмыскерді батыр етпеу керек». Сонымен қатар, әңгімелердің барлығында «байлықты бөлістіру мәселесін тану» жиі кездесетін ішкі мәтін болып табылады. Оуэн Дадли Эдвардс «Қорық аңғарында» инспектор Макдональд кейіпкері инспектор Маккензиге шабыттанғанын жазды. Маккензи Раффлз әңгімелерінің төртеуінде ғана тікелей пайда болса да, ол Раффлздің бірнеше бейімделулерінде, мысалы, 1977 жылғы «Раффлз» телесериалында маңызды рөлде қолданылады. Раффлз әңгімелерінде Кроушей сияқты тағы да бірнеше екінші дәрежелі қайта оралатын кейіпкерлер бар, ол екі ерте әңгімеде пайда болады және «Күміс сандық» әңгімесінде есімдері аталады.

Радио және аудио

Фредерик Ворлок 1934 жылы CBS радиосында "Раффлс, әуесқой бұзушы" атты радиосериалда Раффлстың дауысын берді. Сценарийді Чарльз Тейзвелл бейімдеді. "Март айларының ішкі жағы" радиоқойылымы 1941 жылдың 9 желтоқсанында BBC Forces бағдарламасында эфирге шықты, онда Малкольм Грейм Раффлз, ал Рональд Симпсон Банни рөлінде ойнады. Оны Джон Мейтленд өңдеп, Джон Читтл продюсерлік етті. Хорас Брахам 1942 және 1945 жылдар аралығында CBS радиосында Раффлздің дауысын берді. Остин Тревор Раффлз рөлін, ал Льюис Стрингер Банни рөлін сомдады, бұл Валь Джилгудтың режиссерлік еткен "Мистер Әділет Раффлз" романының радиоқойылымы болды. Ол 1964 жылдың 8 ақпанында BBC Home Service арнасында көрсетілді. Дункан Макинтайр инспектор Маккензидің дауысын берді. Раффлз (1985–1993) – Джереми Клайдтың Раффлз және Майкл Кокрейннің Банни Мандерс рөлінде ойнаған BBC радиосериалы. Сериалға А. Дж. Раффлздің "Раффлздің қайта оралуы" пьесасының бейімделуі кірді. Раффлс, Gentleman Thief (2004 – қазірге дейін) – американдық радиошоу Imagination Theatre арнасындағы серия, онда Джон Армстронг Раффлз, ал Дэннис Бэйтмен Банни Мандерс рөлінде ойнады. Раффлс пен Банни Шерлок Холмс пен доктор Уотсонды Imagination Theatre радиосериалының тағы бір эпизоды "Шерлок Холмстың одан әрі оқиғаларында" кездестіреді. Дэвид Ринтул оқыған "Раффлс, әуесқой бұзушы" сияқты аудиокітаптар бар. Стив Харли мен Кокни Ребелдің 1974 жылғы "Мистер Раффлз (Мэн, Ит Уас Мийн)" поп-синглі осы кейіпкерден шабыттанды. The Suffering атты Big Finish аудиоспектаклінде Жаклин Рейнердің айтуынша, Бірінші Доктор үйді бұзу тәсілдерін "Раффлстен" үйренгенін айтады. Бұл, әрине, оның Хорнунның әңгімелерін оқып алған тәсілдерден басқа ештеңе емес болуы мүмкін, бірақ Шерлок Холмс Доктор Ху ғаламында нақты кейіпкер ретінде пайда болғандықтан, А. Дж. Раффлз де нақты болуы мүмкін.

Театр

А. Дж. Раффлз туралы оқиға алғаш рет Бродвейде 1903 жылғы 27 қазанда «Принцесс» театрында «Раффлз, әуесқой бұзақы» деген атпен қойылды. 1904 жылғы ақпанда «Савой» театрына көшіріліп, сол жылдың наурыз айында 168 қойылымнан кейін жабылды. Басты рөлдерде Кирл Беллу (Раффлз), жас Клара Бландик (Гвендолин) және Э. М. Холланд (капитан Бедфорд) ойнады. Пьеса авторлары – Э. В. Хорнунг пен Юджин Пресбри. Лондон қаласындағы премьерасы 1906 жылғы 12 мамырда өтті. Андре Бруле 1907 жылғы 14 маусымда Париждегі «Режан» театрында ашылған қойылымда Раффлз рөлін сомдады. Пьеса 1908 жылғы 11 ақпанда Мадридтегі «Театро де ла Комедияда» көрсетілді. Лэнгдон Маккормиктің 1905 жылғы «Бұзақы мен әйел» пьесасында Раффлз Артур Конан Дойлдың әйгілі детективі Шерлок Холмске қарсы күресті. Бұрынғы боксшы «Джентльмен Джим» Корбет Раффлз рөлін ойнады, ол актерлік құрамына сай американдық болып бейнеленді. Маккормик Дойл мен Хорнунгтан кейіпкерлерін пайдалануға рұқсат алмады. 1914 жылғы пьесаның киноға бейімделуінде Холмс кейіпкері алынып тасталды, бірақ Раффлз рөлінде тағы да Корбет ойнады. Э. В. Хорнунг пен Чарльз Сансомның «Раффлздің келуі» пьесасы 1909 жылғы 1 қарашада Брикстон қаласындағы «Императрица» театрында ашылды. Басты рөлде H. A. Saintsbury ойнады. Грэхам Грин «А. Дж. Раффлздің оралуы» атты пьеса жазды, ол Хорнунгтің түпнұсқасынан бірнеше тұрғыдан ерекшеленеді, соның ішінде Раффлз бен Банниді гомосексуалды жұп ретінде бейнелеуді ұсынады. Денхолм Митчелл Эллиотт 1975 жылы «Алдвич» театрында өткен премьерада Раффлз рөлін сомдады. Раффлз рөлін Джон Невилл (1979), Джереми Чайлд (1979) және Брайан Протеро (1994) да ойнады. Пьеса 1993 жылы радиоға бейімделді, Джереми Клайд Раффлз рөлінде ойнады, бұл BBC радио сериясының бір бөлігі болды.

Комикстер

Скотт Грейдің "Доктор кім" комиксіндегі "Карактер қастандықшысы" (Doctor Who Magazine no.311, 12 желтоқсан 2001) А. Дж. Раффлз – қиял әлеміндегі Сизиф қоғамының ішкі шеңберінің мүшесі. Мастер оны және қоғамның басқа мүшелерін дереу өлтіреді. Бұл кейіпкер 2007 жылғы "The League of Extraordinary Gentlemen: Black Dossier" графикалық романында есімдерін табады. Содан кейін ол жақында 1910 жылы өтетін "The League of Extraordinary Gentlemen" кітабының үшінші томының ("Century") бірінші тарауында маңызды кейіпкер ретінде пайда болды. "Raffles, Gentleman Thug" – Viz журналындағы комикс, онда кейіпкер әдеби Раффлзбен (сондай-ақ оның көмекшісі Баннимен) атын бөліседі. Ол жоғарғы топқа жататын, Виктория дәуірінің соңына немесе Эдвард дәуірінің басына тән, "chav" стиліндегі бейнеленген.

Әдеби пастиктер

Раффлз кейіпкерін Барри Перон Хорнунг мұрагерлерінің келісімімен жалғастырды. 1930-жылдар мен 1940-жылдардың басында "Триллер" газетінде жарияланған Джон Л. Бриннің "Руффлс пен Руффлс" әңгімесі Хорнунгтің Раффлсі мен Перонның Раффлсі екі бөлек адам екені, ал екі автордың сипаттамаларының өзгешелігін пайдаланатындығы туралы идеяға негізделген. Дэвид Флетчердің 1977 жылғы "Раффлз" романы – Хорнунгтің түпнұсқа әңгімелерінің сол жылы шыққан телесериал негізінде жаңаша жазылған нұсқасы. Питер Тремейн 1991 жылы "Раффлздің оралуы" романын жазды, онда Раффлз қарсылас тыңшылардың арасындағы құйрық сөздерге қатысады. "Раффлз оқиғаларының жаңа сериясының біріншісі" деп жарияланғанымен, ол бір том болып қала берді. 21-шы ғасырдың басында Джон Холл сегіз Раффлз пародиясын жазды, олардың кейбіреулері Альфред Хичкоктың "Құпия журналында" жарық көрді. Олардың кейбіреулері ол бұрын "Қиял театры" радиосы үшін жазған сценарийлеріне сәйкес жазылған. Олар 2007 жылы "Ардагтың зәрд жұлдыздары" кітабында жинақталды. Адам Коррес 2008 жылы "Раффлз және матчтарды реттеу синдикаты" атты романның авторы, бұл заманауи қылмыстық триллер, онда ойын шебері А. Дж. Раффлз халықаралық крикет матчтарын реттеудің сыбайлас жемқорлық әлемін зерттейді.

Раффлс пен Холмс

Джон Кендрик Бангс 1906 жылы «Р. Холмс және компания» романын жазды, онда Раффлстың немересі (және Раффлстың қызы Марджориден туған Шерлок Холмстың ұлы) Раффлз Холмс басты рөлде ойнады. Романның екінші тарауы Холмстың Раффлзді іздеуі және Раффлздің қызына деген сезімінің күшеюі туралы айтады. Бангс «Миссис Раффлз» романын да жазды, онда Раффлздің серігі Банни Мандерс Америкада раксманның бұрын жазылмаған әйелімен бірігеді. Кэролин Уэллс Шерлок Холмс басқаратын «Қатесіз детективтердің халықаралық қоғамы» деп аталатын ұйым туралы бірнеше қысқа пародиалық әңгімелер жазды. Раффлз қоғамның мүшесі ретінде бейнеленген, сондай-ақ С. Огюст Дюпен және Арсен Люпен сияқты басқа кейіпкерлер де бар. Раффлз төрт әңгімеде пайда болады, олар журналдарда жарияланды: «Мона Лизаның оқиғасы» (1912), «Кез келген қылмыскерді ұстаудың сенімді жолы. Ха! Ха!» (1912), «Жоғалған сәбидің оқиғасы» (1913) және «Киім ілгішінің оқиғасы» (1915). Барри Перонның бірнеше Раффлз туралы қысқа әңгімелері Шерлок Холмске сілтеме жасайды, мысалы: «Жеңіс матчы», «Баскервилл матчы» және «Раффлз және американдық түнгі ойын-сауық». 1932 жылы Хью Кингсмиллдің «Китманду рубині» жарық көрді, онда Раффлз бен Банни Шерлок Холмс пен доктор Уотсонға қарсы шықты. Әңгіменің бір бөлігі «Шерлок Холмс оқиғалары» жинағында жарияланды (1944, Эллери Куин редакциялаған). Филип Жозе Фермер Раффлз бен Мандерсті «Ауыр көпір мәселесі» атты ғылыми-фантастикалық әңгімесінде бейнеледі, онда олар Баннимен бірге Шерлок Холмс шеше алмаған үш құпияны ашады және адамзатты шетелдік басқыншылықтан құтқарады. Роберт Л. Фиштің «Шлок Хоумс» әңгімелерінің бірі «Атақты лотереялар» (1980) Хомс пен Уотнидің «А. Дж. Лотереялар» деп танылатын раксман және гипохондрикпен кездесуін баяндайды. Раффлз бен Банни Ким Ньюманның «Мориарти: Д’Убервилльдің иті» (2011) кітабында әлемдегі ең ірі қылмыскерлердің жиынында бейнеленген бір тарауда пайда болады. 2011 және 2012 жылдары Ричард Форман «Raffles: The Complete Innings» атты бір томдық жинақта жиналған алты Раффлз әңгімесін жариялады. Бұл әңгімелер «Әуесқой раксманмен» бір уақытта өтеді және «Жұлдыздар ұрысы» әңгімесімен басталады, онда Шерлок Холмс Раффлз бен Банниді ұрланған хатты ұрлауға жалдайды. Секстеттегі кейінгі әңгімелерде Раффлз бен Банни Х. Г. Уэллс пен Айрин Адлермен кездеседі. Форманның Раффлзы түпнұсқасына қарағанда моральдық жағынан жоғары: ұры жиналған ақшаның бір бөлігін түрлі қайырымдылықтарға жұмсайды.

Камео-спектакльдер

Раффлс Ким Ньюменнің "Anno Dracula" (1992) романында эпизодтық рөлде пайда болады. Есімі аталмаса да, кейіпкер шебер бұзақы ретінде сипатталады (бұл, алғашқы әңгімелер жинағының атауына сілтеме), және "Не берілсе, соны ойнайсың, менің ойымша" деген сөзді айтады. Раффлс пен Банни Жаспер Ффордтың 2004 жылғы "Жақсы кітапта жоғалған" романында шағын рөлде көрінеді. Олар Шекспирдің "Карденио" атты ұрланған қолжазбасы сақталған сейфті ашуға көмектесу үшін әдеби әлемнен нақты әлемге тартылады.