Кіріспе

«Қару-жарақтар өтуі» – Эрик Амблердің 1959 жылғы романы, ортағасырлық соғыс ойыны.

Сюжет

Гириджа Кришнан, Малайядағы каучук плантациясының бухгалтері, өмірінде бір ғана мақсатқа ие: жергілікті автобус компаниясын және көлік жүйесін құру. Бірақ оның бұл жобаны қаржыландыруға жеткілікті қаражаты жоқ. Жергілікті билік плантация маңында коммунистік террористер тобын жояды, ал Гириджа олардың қаруларының күйіне қарап, олардың қару-жарақтың қоймасы жақын маңда болуы мүмкін екенін түсінеді. Ұзақ және қажырлы еңбек пен сәттілік нәтижесінде ол оны табады. Ол қаруды Сингапурдағы қытай кәсіпкерлерінен құралған отбасыға қауіпсіз сатуға бірнеше жыл күтеді. Отбасының құрамында резеңке плантациясының өнімдерін үнемі экспорттайтын көлік компаниясын басқаратын құрметті бизнесмен Тан Сио Монг, сондай-ақ әрдайым ақшаға мұқтаж жұмысшылардың арасында беделді адам және құмар ойыншы Тан Ям Хенг, және көшеде өмірге бейімделген Тан Так Чи бар. Гириджа қаруды Тан отбасына сатқанда, олар оны пайдалы сату үшін, сатып алушыдан ақшаны заңды түрде алуға құқылы болатын еуропалық немесе американдық шетелдік табу керектігін түсінеді. Олар Делавэрден келген әлемді аралап жүрген наив американдық туристер Грег Нильсен мен оның әйелі Доротиді табады. Сингапурдағы такси жүргізушісі Кху А Ау ("Ағылшын тілінде сөйлейтін туристерге Джимми" деп атайды) Нильсендерді инвентаризация мен ақша аудару туралы құжаттарға қол қою үшін айтарлықтай сыйақы уәдесімен көндіреді. Грег осы ұсынысқа қуана келіседі, себебі Джимми қарудың Суматрадағы коммунистерге қарсы күресіп жатқан топтарды қаруландыру үшін қолданылатынын айтады, бірақ ол мәмілені аяқтау үшін Суматраның Лабуанга қаласына барып, көтерілісшілердің басшысынан қолтаңба алу керектігін білгенде, ынтасы төмендейді. Лабуанганың әскери губернаторы жергілікті коммунистік ұйыммен одақтасқан. Грег, Дороти және олардың көтерілісшілермен байланысы бар адамдары коммунистік агенттерге ұсталып, түрмеге қамалады, олар қару-жарақ жөнелтуді тоқтатып, оларды губернаторға тапсырады. Көтерілісшілер түрмені шабуылға алып, Грег пен Дороти жергілікті американдық және британдық консулдардың көмегімен қашып құтылуға жетеді. Сингапурда Грег қару саудасынан бас тартып, үйіне қайтқысы келеді. Циник британдық шенеунік оны кері қайтаруға көндіреді, Грег пен Доротидің өмірін сақтап қалған көтерілісшілерді қарудан айырмау керек дейді. Сондай-ақ, ол Грегке Тан отбасына қарсы кек алуға көмектеседі, төлемді Ям Хенгке тапсырады, ол оны жауапсыз іскерлік мәмілелерде жоғалтады. Өзін мойынсұндырған, бірақ жеңілдеген Грег пен Дороти Делавэрге қайта оралады. Қару жөнелтілімінен түскен пайдадан айырылғанмен, Тан Сио Монг Гириджаға схемаға салған үлесі үшін ақы төлеуге міндетті. Гириджа ақшаның орнына бизнес серіктестігіне келіседі және өзінің жаңа автобус желісін Танның кеме компаниясының бөлімшесі ретінде басқарады.

Контекст

Атауы роман сюжетіне де, "қарулы күреске қатысу" деген тіркеске де екі рет сілтеме жасайды. Нильсендер Амблердің романдарына тән, қайта-қайта кездесетін "шетелдегі әдемілер" тақырыбының бір мысалы болып табылады.

Қабылдау

New York Times газетінің сыншысы, сонымен қатар өзі де триллер жазушысы болған Джеймс М. Кейн, кітапты "Оңтүстік-Шығыс Азияның оның барлық бояуы мен қазіргі аласапыранның қатігездігімен бейнеленген суреті – бұл ең жақсысы, мәніне дейін жетеді" деп сипаттады. Кітап 1959 жылғы "Алтын қанжар" сыйлығын (сол кезде "Қызыл шабақ сыйлығы" деп аталған) жеңіп алды.

Сыртқы көздер

"Қару-жарақтардың өтуі" Things Asian журналындағы шолу. 2009 жылдың 25 қаңтарында алынды. "Эрик Амблер" Бастулли құпия кітапханасы. 2009 жылдың 25 қаңтарында алынды.