Индияның соңғы күндері: Таждың інжуі

Кіріспе

1984 жылғы британдық телесериал, 1984 жылғы телефильм

"The Jewel in the Crown" – британдық автор Пол Скотттың "Радж квартеті" романдары негізінде түсірілген, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін Үндістандағы Британдық Радждың соңғы күндері туралы 1984 жылғы британдық телесериал. Сериалды Granada Television ITV желісі үшін өндірді.

Сюжет

Сериал Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ойдан шығарылған Үндістанның Майапур қаласында, Британдық патшалықтың соңғы жылдары мен Үндістанның тәуелсіздік қозғалысының аясында басталады. Хари Кумар - жас үнді жігіті, ол британдық мемлекеттік мектептің Чиллингборо қаласында білім алған; ол өзін үнділік емес, ағылшын ретінде таниды. Бұрын табысты бизнесмен болған әкесі банкротқа ұшырағандықтан, ол Үндістанға қайтып, әпкесімен бірге тұруға мәжбүр болады. Журналист ретінде жұмыс істейтін Кумар қазір Үндістанда әлеуметтік мәртебесі төмен және екі әлемнің арасында тұрады, британдықтар мен үндістер. Көптеген англоиндиялықтар оны кемсітеді, ал Үндістанның тәуелсіздік белсенділері оны күдікпен ұстайды. Осы уақыт аралығында қалада ағылшынға қарсы демонстрациялар өтеді. Хари үндістерге теңдікті көзқарасты танытатын жас британдық әйел Дафни Мэннерспен романтикалық қарым-қатынасқа түседі. Бір күні түнде Хари мен Дафни Бибигар бағында жұрт алдында махаббат құрғаннан кейін, бір топ үнді еркек оларға шабуыл жасайды. Хариді ұрып-соғып, Дафниді топтасып зорлайды. Рональд Меррик - ағылшындық жас, орта таптан шыққан, ақылды, еңбекқор жергілікті үнді полициясы бастығы. Бірде ол Дафнаға ғашық екенін білдірді, бірақ ол оны әдепті, бірақ қатаң түрде қабылдамады. Ол Хариді зорлау үшін ұстап, жергілікті түрмеде ұстайды. Хариді ұрып-соғып, жыныстық қатынасқа түседі. Меррик Харидің артықшылықты білімін жек көреді және Дафнаның оны артық көретінін жек көреді. Дафна тергеуде ынтымақтастық жасаудан бас тартқан кезде полиция Хариді зорлау үшін қудаламайды. Бірақ Хари мен басқа да жас, білімді үндістерді сотсыз-ақ, үндістандық тәуелсіздік қозғалысын басу үшін қабылданған қауіпсіздік ережелері бойынша түрмеге қамап отыр. "Хариге азап шекті" деген хабар үндістер қауымын ашуландырады. Меррик Маяпурдан провинцияның кішігірім, маңызды емес қаласына ауыстырылады. Дафна жүкті екенін біледі. Ол зорлаушылардың бірі емес, оның әкесі деп сенуді жөн көреді. Ол бала туғанда қайтыс болады. Аралас нәсілдің қызы Парватиді Дафнаның әжелі әпкесі, бұрынғы провинциялық губернатордың жесірі Леди Мэннерс қабылдайды. Леди Мэннерс сәбиді Шринагар курорты аймағына алып бара жатқанда, ол Сара Лейтонмен кездеседі, ол жас британдық әйел, анасы Милдред және әпкесі Сьюзанмен бірге демалады. Сара мен Сюзанның әкесі Майапурдың маңындағы тау станциясы Панкоттағы Үндістан әскерінің полк полковнигі. Ол Германияда тұтқын ретінде ұсталып отыр, оның бөлімшесі соғыстың басында тұтқынға алынды. Сьюзан мен олардың анасы өзінің үлкен немере қызының заңсыз тууы туралы аңызға байланысты Леди Мэннерстен алыстауға тырысады, бірақ Сара Леди Мэннерске қоңырау шалады және екі әйел достыққа айналады. Сара мен оның отбасы көп ұзамай полициядан кетіп, Үндістан армиясына қызметке орналасқан Меррикпен кездеседі. Тедди Бингем, Үндістан әскерінің офицері және Сараның әпкесі Сьюзеннің қалыңдығы, жақын маңдағы Миррат князьдік мемлекетте орналасқан; Меррик, сондай-ақ, сол жерде тағайындалған, онымен бөлмеде тұрады. Бірлік жақын арада Бирма шекарасына баратындықтан, Тедди мен Сьюзан Миратта үйленуге мәжбүр болады. Теддидің шаһиты ауырып қалғанда, ол Меррикке орын сұрайды. Мерик жоғары санаттағы Тедди мен Лейтондармен қарым-қатынасты мансаптық алға басудың құралы ретінде көріп, көмектесуге қуанышты. Меррик пен Тедди рәсімге бара жатқанда, олардың машинасына тас лақтырылып, Тедди сәл жарақаттанады. Меррик шабуылдың нысанасы өзін екенін түсінеді, өйткені бұл оқиғалар сериясының бірі, ол Хари мен Майапурдағы зорлау ісі бойынша басқа да күдіктілерге жасаған әрекеті үшін қысымға ұшырағанын көрсетеді. Тойдан кейін Тедди мен Меррик бірлікпен Бірма майданына кетеді. Тэдди жапондықтар қолдаған Үнді ұлттық армиясының (INA) шабуылынан қаза табады. Меррик Теддиді қауіпсіз жерге апаруға тырысқанда ауыр жарақат алады және Калькутта ауруханасына эвакуацияланады. Сара оған барып (Сюзанның өтініші бойынша) оның қолының кесіліп, бетінің күйіп, мүлдем қирағанын біледі. Меррик Теддиге ол үшін тұзақ құрғанын айтады. Тедди өз бөлімшесінен шығып, жапондықтар тұтқындаған және ИНА-ға қосылған екі үнді сарбазын тапсырып, өз полкіне кіруге көндіруге тырысты. Мерриктің ойынша, Тедди оған үндістандық сарбаздар мүмкіндік болған кезде британдықтарға адалдықтарын қайтадан жалғастыратынын дәлелдегісі келді. Леди Манерс Харидің тұтқындалуы мен қамауға алынуы туралы ресми терг...

The serial opens in the midst of World War II in the fictional Indian city of Mayapore, against the backdrop of the last years of the British Raj and the Indian independence movement. Hari Kumar is a young Indian man who was educated at Chillingborough, a British public school; he identifies as English rather than Indian. The bankruptcy of his father, a formerly successful businessman, forces him to return to India to live with his aunt. Working as a journalist, Kumar now has a lower social status in India, and lives between two worlds, British and Indian. Numerous Anglo Indians discriminate against him, and he is held in some suspicion by Indian independence activists. During this time, violent anti British demonstrations take place in the city. Hari becomes romantically involved with Daphne Manners, a young British woman who shows an egalitarian attitude to Indians. One night, after Hari and Daphne make love in the public Bibighar Gardens, a group of Indian men attack them. Hari is beaten and Daphne is gang raped. Ronald Merrick, a young lower middle class Englishman, is the intelligent, hardworking local Indian Police superintendent. He once professed romantic interest in Daphne, who politely but firmly rebuffed him. He arrests Hari for her rape, holding him in the local jail. Hari is beaten and sexually humiliated. Merrick resents Hari's privileged education and disdains Daphne's preference for him. When Daphne refuses to cooperate with the investigation, the police do not prosecute Hari for rape. But Hari and other young, educated Indians are jailed without trial under the security regulations adopted to suppress the Indian independence movement. Word that Hari was tortured outrages the Indian community. Merrick is transferred from Mayapore to a smaller, less important town in the province. Daphne learns she is pregnant. She chooses to believe Hari is the father, rather than one of the rapists. She dies in childbirth. The mixed race daughter, Parvati, is taken in by Daphne's great aunt, Lady Manners, widow of a former provincial governor. While Lady Manners takes the infant to the resort area of Srinagar, she meets Sarah Layton, a young British woman holidaying with her mother, Mildred, and sister, Susan. Sarah's and Susan's father is the colonel of the Indian Army regiment in Pankot, a hill station near Mayapore. He is being held as a prisoner of war in Germany, after his unit was captured early in the war. Susan and their mother prefer to stay away from Lady Manners due to the scandal of her great niece's illegitimate birth, but Sarah pays a call on Lady Manners and the two women become friendly. Sarah and her family soon encounter Merrick, who has left the police and procured a commission in the Indian Army. Teddie Bingham, an Indian Army officer and the fiancé of Sarah's sister Susan, is stationed in the nearby princely state of Mirat; Merrick, also assigned there, happens to share quarters with him. Because the unit is soon to leave for the border with Burma, Teddie and Susan have to marry in Mirat. When Teddie's best man for the ceremony becomes ill, he asks Merrick to step in. Merrick, seeing a relationship with the upper class Teddie and the Laytons as a means to career advancement, is pleased to help. While Merrick and Teddie are driving to the ceremony, a stone is thrown at their car, slightly injuring Teddie. Merrick understands that he was the target of the attack, as this is one of a series of incidents suggesting he is being harassed because of his treatment of Hari and the other suspects in the rape case in Mayapore. Shortly after the wedding, Teddie and Merrick leave for the Burma front with their unit. Teddie is soon killed in an ambush by the Japanese sponsored Indian National Army (INA). Merrick is badly wounded trying to get Teddie to safety and is evacuated to a Calcutta hospital. When Sarah visits him (at Susan's request), she learns that his arm will be amputated and that his burned face is permanently disfigured. Merrick says that Teddie was ambushed because of him. Teddie had left their unit to try to persuade two Indian soldiers of his regiment, who had been captured by the Japanese and joined the INA, to surrender and come in. Merrick believes Teddie wanted to prove to him that the Indian soldiers would resume their loyalty to the British when given the chance. Lady Manners presses for a formal inquiry into Hari's arrest and detention. Nigel Rowan, an aide to the governor of the province, interviews Hari, who learns from him that Daphne died. After Rowan establishes that Merrick tortured Hari and there is no evidence of wrongdoing, he arranges Hari's release. No action is taken against Merrick. After convalescing, Merrick is promoted and assigned to intelligence activities concerning the INA and Indian soldiers who collaborated with the enemy. He comes across the Laytons again in Bombay, where Sarah is reunited with her father, Colonel Layton, just released from a German POW camp. Merrick is there to interrogate an Indian soldier who served under Colonel Layton, assisted the Germans after Layton's unit was captured, and has been deported to India. Merrick gains assistance from Sergeant Guy Perron, a young Cambridge graduate and Indian history scholar, who was serving with an Intelligence Corps Field Security unit; he speaks fluent Urdu and is asked to observe the interrogation. Merrick learns that Perron also attended Chillingborough and knew Hari. After the interrogation, Perron runs into Merrick and Sarah Layton at a party. He accompanies them to Layton's aunt's apartment, where Sarah and her father are staying temporarily. Sarah and Perron are attracted to each other. Merrick decides to have Perron assigned to assist him in further investigations of Indian soldiers who became collaborators. Perron and Sarah both find Merrick distasteful, but Perron has no choice but to work with him. After her husband Teddie's death and a difficult birth of their son, Susan Layton Bingham suffers a mental breakdown. She is treated in a hospital in Pankot. When Merrick returns to the Pankot area for his work, he courts Susan and ultimately marries her. Perron later learns that Merrick illegally gained access to Susan's medical records, apparently to learn about her mental state in order to persuade her to marry him. Susan's sister, Sarah, opposes the marriage, but is unable to prevent it. With the surrender of Japan in August 1945, the war in the East ends, and the days of British rule in India are clearly numbered. Perron arranges a quick exit from the Army to return to Cambridge and his academic career. Due to his imminent departure, he and Sarah suspend their relationship. Sarah's parents also plan to return to England. Merrick intends to stay on, having been offered a contract by the government of Mirat to reorganize their police force. In 1947, with the transition to Indian independence under way, Perron returns to India as an historical observer. The conflict between Hindus and Muslims related to independence is tense. While visiting Mirat at the invitation of its Chief Minister, Count Bronowsky, whom he previously met in Bombay, Perron learns that Merrick is dead, officially from a riding accident. Bronowsky tells Perron that Merrick actually died during a sexual rendezvous with a young Indian man who was probably working for independence activists. It is believed the man allowed an assassin access to Merrick. The authorities cover up the details of Merrick's death, fearing reprisals from Indians during the political uncertainty with the British departure. The two discuss their view that, in leaving India, the British are opening up "Pandora's Box", releasing the ancient competition for power between Hindus and Muslims, who had earlier conquered and ruled the country. Some confrontations had been restrained by the power of the British as rulers. Sarah, Susan, and their aunt attend Merrick's funeral in Mirat. Perron accompanies them, along with Merrick's ashes, on the train back to Pankot. Joining them is Ahmed Kasim, the educated son of a prominent Muslim politician who has been working for Bronowsky in Mirat for the past few years. En route to Pankot, the train is stopped by Hindus, who attack Muslim passengers in retaliation for recent attacks on Hindus in Mirat. The attackers demand that Kasim be turned over to them. Kasim voluntarily leaves the train car and surrenders himself to the attackers, who murder him. Perron, Sarah, and the other English passengers are unharmed, but are horrified by the slaughter of Kasim and other Muslim passengers. Before leaving India again, Perron tries to visit Hari, now living in a poor neighbourhood and supporting himself by tutoring Indian students in English. He leaves his calling card, as Hari is out. Perron reflects on how Hari was caught in an impossible position, between England and India.

Эпизодтар

Төмендегі атаулар DVD нұсқасында келгендей. Бірінші бөлім екі есе ұзын (105 минут). Қалғандары 53 минуттық.

Саундтрек

The Jewel in the Crown — Энтони Рэндалл мен оркестрдің 1985 жылы шыққан мини-сериалда қолданылған Джордж Фентонның музыкалық шығармаларынан тұратын саундтрек альбомы. Бұл альбом алғаш рет Chrysalis Records лейблымен LP форматында жарық көрген, содан кейін EMI лейблымен CD форматында қайта шығарылған.

Өндіріс

Сер Денис Форман, сол кезде Granada Productions компаниясының төрағасы, 1983 жылы Raj Quartet-ті бейімдеуге түрткі болған нәрсе – Скотттың «Staying On» романының табысы екенін жазды. Квартетті бейімдеуге тырысу үшін шешім қабылданды, бірақ алдымен «Staying On» романын бейімдеу арқылы компанияның Үндістанда өндірісті сәтті аяқтау мүмкіндігін сынап көру қажет болды. Сол телефильмнің табысынан кейін квартетті дамыту жоспарлары іске асырылды. Сериал 16 мм-лік пленкаға түсірілді, оның көп бөлігі Үндістанда түсірілді. Мират намегінің сарай сахналары Удайпурдағы көл сарайында түсірілді. Мират сахналарынан басқа, Удайпур Майапур және Панкоттың кейбір сахналарына да орын болды. Шымла Панкоттың басты түсірілім орны болды, сондай-ақ көптеген сахналар Майсур мен Кашмирде түсірілді.

Актерлік құрам

Сериалда Арт Малик пен Чарльз Дэнс жұлдыздар болды. Басқа да жетекші актерлер Пегги Эшкрофт (оның рөлі үшін BAFTA ең үздік телеактриса сыйлығын жеңіп алған), Тим Пигот Смит, Джеральдин Джеймс, Джуди Парфитт, Рейчел Кемпсон, Эрик Портер, Сьюзан Вулдридж, Зохра Сехгал, Саид Джаффри және Каран Капур (Шаши Капур мен Дженнифер Кендалдың ұлы). Сюжеттің күрделілігі оқиғаның ортасында бір ғана кейіпкердің болмауын қамтамасыз етті. Сол жылғы BAFTA сыйлығының "Үздік телеактриса" номинацияларының төртеуі де сериалдың жұлдыздарына берілді, Ашкрофт Вулдридж, Джеймс және Парфитттен жеңіске жетті. Пигот Смит ең үздік телеактер сыйлығын жеңіп алды. Британдық кино институтының 2000 жылы жинақтаған және индустрия мамандары дауыс берген 100 ең үздік британдық теледидар бағдарламаларының тізімінде "The Jewel in the Crown" 22-орынға ие болды.

Кең мағынасы

Музейдің хабарландыруларына сәйкес, "80-ші жылдардың бірінші жартысында пайда болған фильмдер мен теледидар фильмдерінің циклі болды, бұл Ұлыбританияның Үндістанға, империяға және Ұлыбританияның мәдени тарихының белгілі бір аспектісіне деген қызығушылығын білдіреді". "Карандағы асыл тастан" басқа, бұл циклге Ганди (1982), "Жылу мен шаң" (1983), "Алыстағы павильондар" (1984) және "Үндістанға жол" (1984) кірді. Чарльз Дэнс 2011 жылы бұл әннің бүгінгі күнге дейін адал ізбасарлары бар екенін айтты. "Менің ойымша, бұл фильм 1983 жылы эфирге шықты, ал әлі күнге дейін адамдар бір-бірінің үйінде жиналып, "Коронаның зергерлік мүсінін" аптаның соңында 14 сағат бойы көреді, көбінесе Америкада", - деді ол Attention Deficit Delirium. "Менің жанымда бірнеше ай бұрын "Ақтөбелік зергерлік" фильмін көргенін айтып, мені көшеде тоқтатып тұрған адамдар бар. Мен: "Ақтөбелік зергерлік фильмді шынымен көрдіңіз бе?" деп ойладым. Сондықтан сол ұрпақ мені мүлдем басқа жұмыс түрімен біледі. Қазіргі кино мен теледидар көрермендері әлдеқайда жас, мен танымал болғаным - фантастикалық фильмдер мен теледидардағы қарақшылар сияқты, бірақ бәрі жақсы. Менің бизнесімде назардан тыс қалудан гөрі назардан тыс қалу жақсы".

Қабылдау

Заманауи сыншылар арасында "Нью-Йорк Таймс" газетінің журналисі Джон О'Коннор: "Керемет егжей-тегжейлі мәліметтердің сақты жинақталуы әрқашан қызықты. Тағы да британдық қойылымда, актерлік шеберлік көбінесе керемет. Соңында пайда болатыны – бұл Үндістанды Рудьярд Киплингтің көркемдемелерінен гөрі әлдеқайда сенімді, ал Гандидің өмірбаянынан гөрі әлдеқайда терең түсіну. "Коронаның асыл тасы" – ғана емес, көңілді телесериал. Бұл маңызды телесериал, медианың неге қабілетті екенін көрсететін үлгі" деп жазды. "People" журналының Джефф Джарвис оны "жоғары деңгейдегі; декорациялар таңғажайып. Ол сізді кейіпкерлеріне және олардың тағдырына бей-жай қалдырмайды. Міне, шағын сериалдың міндеті, ал "Коронаның асыл тасы" осы жұмысты тамаша атқарады. Бұл – жылдың ең үздік көркемдік шағын сериалдарының бірі". "Вашингтон Пост" сериалды "керемет, әсерлі және терең қайғылы" деп сипаттап, "Үндістанның сырттан келгендерге түсініксіз болуы романтикаландырылмаған, тек ойға салынатын, оның баурап алатын сұлулығы сияқты мақтауға лайық" деп жазды. 2010 жылы "The Guardian" газетінің журналисі Александра Коглан бұл сериалдың "1980-жылдарғы британдық теледидардың ең жоғары жетістігі ретінде "Брайдсхед Ревизитте" тұрғанын" жазды.