Кіріспе

Химиялық қосылыс

Ламивудин созылмалы В гепатитін емдеу үшін, ВИЧ/ЖҚС-ны емдеуге қарағанда төмен дозада қолданылады. Ол В гепатитінің e антигеніне оң нәтиже беретін сероконверсиясын жақсартады, сондай-ақ бауырдың гистологиялық стадиясын жақсартады. Ламивудинді ұзақ мерзімді қолдану В гепатиті вирусының резистентті (YMDD) мутантының пайда болуына алып келеді. Бұл тұрғысынан қарағанда, ламивудин жақсы көтерілуіне байланысты әлі де кеңінен қолданылады.

Қарсылық

ВИЧ-те жоғары деңгейдегі резистенттілік кері транскриптаза геніндегі M184V/I мутациясымен байланысты, бұл туралы Эмори университетіндегі Реймонд Шинази тобы хабарлады. GlaxoSmithKline компаниясы M184V мутациясы "вирустық сәйкестігін" төмендетеді деп мәлімдеді, себебі ламивудинмен емдеуді жалғастыру ВИЧ вирустық жүктемесін қалпына келтіреді, бірақ әлдеқайда төмен деңгейде, ал ламивудинді тоқтату M184V мутациясының жылдам жоғалуымен вирустық жүктемені жоғарылатады; сондықтан GSK компаниясы жоғары деңгейдегі резистенттілік болған жағдайда да ламивудинмен емдеуді жалғастырудың пайдасы болуы мүмкін деп мәлімдеді, өйткені резистентті вирус "әлсіз". COLATE зерттеуі ламивудинге резистенттігі бар пациенттерде ламивудинмен емдеуді жалғастырудың ешқандай пайдасы жоқ екенін көрсетті. Деректерді жақсы түсіндіретіні – ламивудиннің M184V мутациясы болған кезде де ішінара вирусқа қарсы әсерін сақтайды. В гепатитінде ламивудинге резистенттілік алғаш рет ВГВ кері транскриптаза генінің YMDD (тирозин метионин аспартат аспартат) локусында сипатталды. HBV кері транскриптаза гені 344 аминқышқылынан тұрады және вирус геномындағы 349-дан 692-ге дейінгі кодондарды қамтиды. Ең көп кездесетін резистенттілік мутациялары – M204V/I/S. Аминқышқылы тізбегінің YMDD-ден YIDD-ге өзгеруі кері транскриптазаның қателік деңгейін 3,2 есеге төмендетеді, бұл вирус өсуінің айтарлықтай кемшілігімен байланысты. Басқа резистенттілік мутациялары: L80V/I, V173L және L180M.

Жанама әсерлер

Кішігірім жанама әсерлерге құсық, шаршау, бас ауруы, диарея, жөтел және мұрынның бітуі жатады. Эмтрицитабин қабылдап жүрген науқастарға ламивудин/зидовудин, абакавир/ламивудин немесе абакавир/ламивудин/зидовудин тағайындамаңыз. Ламивудинді ұзақ мерзімді қолдану гепатит B вирусының резистентті (YMDD) мутантын тудыруы мүмкін. Ламивудин қабылдап жүрген ВИЧ немесе гепатит B вирусымен жұққан әйелдерге бала емізуді тоқтату ұсынылады, себебі бұл балаға ВИЧ жұқтыру және дәрінің жанама әсерлеріне қауп тудыруы мүмкін. АИТВ және гепатит С вирусымен жұққан пациенттерде интерферон мен ламивудинді бірге қабылдағанда бауыр зақымдануы мүмкін. Дәрі мүмкіндік инфекцияларына (мысалы, Mycobacterium avium complex [MAC], M. tuberculosis, цитомегаловирус [CMV], Pneumocystis jirovecii [бұрынғы P. carinii]) қабыну реакциясын тудыруы мүмкін. Автоиммундық аурулар туралы хабарламалар келіп түскен, және антиретровирустық терапия басталғаннан кейін бірнеше айдан соң симптомдар пайда болуы мүмкін. Бүйрек функциясы бұзылған науқастарға сақтықпен қолдану керек, ал бауыр функциясы бұзылған науқастарға бұл емді тағайындамаңыз.

Әрекет ету механизмі

Ламивудин – цитидиннің аналогы болып табылады. Ол ВИЧ реверс транскриптазасының екі түрін де (1 және 2) және гепатит B вирусының реверс транскриптазасын тежеуге қабілетті. Ол вирустың ДНК-сына ену үшін бәсекелесетін белсенді метаболиттерге фосфорилирленеді. Олар ВИЧ реверс транскриптаза ферментін бәсекелі түрде тежеп, ДНК синтезінің тізбегін тоқтатушы ретінде әрекет етеді. Енгізілген нуклеозидтік аналогта 3' OH тобының болмауы ДНК тізбегінің ұзартылуы үшін қажетті 5'-3' фосфодиэстерлік байланыстың қалыптасуына кедергі келтіреді, сондықтан вирустың ДНК өсуі тоқтатылады. Ламивудин ауыз жолымен қабылданады және 80%-дан астам биожетімділікпен жылдам сіңіріледі. Кейбір зерттеулер ламивудиннің қан-ми тосқауылдан өте алатынын көрсетеді. Ламивудин көбінесе зидовудинмен бірге қолданылады, олармен жоғары синергиялық әсер байқалады. Ламивудинмен емдеу бұрынғыда резистентті ВИЧ вирусының зидовудинге сезімталдығын қалпына келтіруге көмектеседі. Ламивудиннің канцерогендік немесе мутагендік әсері туралы деректер жоқ, бұл туралы тышқандар мен егешқұйрықтарда жүргізілген in vivo зерттеулерде адамдарда қолданылатын дозадан 10-58 есе жоғары дозаларда анықталды. Ол ламивудиннің AZT-мен бірге қолданылғанда, кері әсерлерін азайтып, кері транскриптазаны тежеу тиімділігін арттыратынын анықтады. Ламивудин мен AZT комбинациясы ВИЧ вирусының генетикалық материалының көбейтілуі үшін қолданатын ферментті тежеу тиімділігін арттырды. Нәтижесінде, ламивудин басқа ретровирустық препараттарға қарағанда митохондриялық ДНК-ға аз токсикалық агент ретінде анықталды. Ламивудин АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) тарапынан 1995 жылдың қараша айында зидовудинмен (AZT) бірге қолдануға және 2002 жылы қайтадан мақұлданды. Бұл препарат Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) "Көредіргі дәрілер тізіміне" енген.