Кіріспе

Молекулалық биология мен генетикада блот – бұл ірі биомолекулаларды (ақуыздар, ДНК немесе РНК) тасымалдаушыға, мысалы, нитроцеллюлозадан, поливинилдиен фторидтен немесе нейлоннан жасалған мембранаға көшіру әдісі. Көп жағдайда бұл гель электрофорезінен кейін, молекулаларды гельден блоттинг мембранасына ауыстыру арқылы жасалады, ал кейде үлгілер тікелей мембранаға салынады. Блот жасалғаннан кейін, көшірілген молекулалар бояғышпен бояу (мысалы, ақуыздарды күміспен бояу), радиобелгіленген молекулаларды авторадиографиялық әдіспен көру (блот жасау алдында жүргізіледі) немесе белгілі бір ақуыздарды немесе нуклеин қышқылдарын арнайы таңбалау арқылы анықталады. Соңғысы антиденелермен немесе гибридтеу зондтарымен іске асырылады, олар тек блоттың белгілі бір молекулаларымен байланысады және оларға фермент қосылған болады. Жуып тазартудан кейін, бұл ферменттік белсенділік (демек, блоттағы молекулалар) тиісті реагентпен инкубациялау арқылы көрінеді, нәтижесінде блотта түсті шөгінді пайда болады немесе фотопленкаға тіркелетін химилюминесценттік реакция жүзеге асырылады.

Оңтүстік блот

Оңтүстік блот - ДНК үлгілеріндегі нақты ДНК тізбегін анықтау үшін молекулалық биологияда кеңінен қолданылатын әдіс. Southern blotting электрофорезбен бөлінген ДНК фрагменттерін сүзгі мембранасына көшіру және одан кейін зондтық гибридтеу арқылы фрагменттерді анықтауды қамтиды.

Батыс блот

Кешенді үлгілерде нақты белгілі бір белоктарды анықтау үшін вестерн блот қолданылады. Белоктар алдымен электрофорез арқылы мөлшері бойынша бөлінеді, содан кейін тиісті блоттау матрицасына (әдетте поливинилдиен фториді немесе нитроцеллюлоза) көшіріліп, антиденелермен анықталады.

Қиыр батыс блот

Батыс блотқа ұқсас, алыс батыс блоты (Far Western blot) блот матрицасында бекітілген белгілі бір белоктың бар екенін анықтау үшін белок-белок өзара әрекеттесуін пайдаланады. Антиденелер осы белок-белок кешенін анықтау үшін қолданылады, сондықтан алыс батыс блоты – батыс блотының нақты бір түрі болып табылады.

Оңтүстік-батыс блот

Оңтүстік-батыс блоты Оңтүстік блотына негізделген және ДНК-ға байланысатын белоктарды белгілі бір олигонуклеотидтік зондтармен байланысу қабілеті арқылы анықтау және сипаттау үшін қолданылады. Белоктар гельдік электрофорез арқылы бөлінеді, содан кейін басқа да блоттинг түрлеріне ұқсас нитроцеллюлоза мембраналарына көшіріледі.

Шығыс блот

Шығыс блоты ақуыздардың нақты посттрансляциялық модификацияларын анықтау үшін қолданылады. Ақуыздар гельдік электрофорез арқылы бөлінеді, содан кейін олар блоттеу матрицасына көшіріледі, онда посттрансляциялық модификациялар нақты субстраттар (холера токсині, конканавалин, фосфомолибдат және т.б.) немесе антиденелер арқылы анықталады.

Қиыр шығыс белгісі

Қашық шығыс блоты липидтерге байланысты олигосахаридтерді анықтауға арналған. Жоғары өнімді жұқа қабатты хроматография липидтерді олардың физикалық және химиялық қасиеттері бойынша бөлу үшін алдымен қолданылады, содан кейін олигосахаридтерді белгілі бір байланыстыратын ақуыз (мысалы, антиденелер немесе лектиндер) арқылы анықтамас бұрын, олар блоттау матрицасына көшіріледі.

Солтүстік блот

Солтүстік блот күрделі үлгілердегі белгілі РНК тізбектерін анықтауға арналған. Солтүстік блотты жасау үшін алдымен үлгілер гельдік электрофорез арқылы мөлшері бойынша бөлінеді, содан кейін олар блоттық матрицаға көшіріліп, таңбаланған РНК зондтарымен анықталады.

Кері солтүстік blot

Кері солтүстік блот, солтүстік және оңтүстік блоттардан өзгешелігі, ДНК алдымен блот матрицасына бекітіледі, ал нақты тізбектер таңбаланған РНК зондтарымен анықталады.

Тоқтайтын нүкте

Нүктелі дақ – бұл жоғарыда аталған дақтардың ерекше түрі, онда зерттелетін зат (аналит) электрофорез арқылы бөлгенге дейін тікелей дақ матрицасына қосылады және "дақ" түрінде көрінеді.