Кіріспе
Месопотамияның құдайы Ниншар (, dNIN.SAR; сондай-ақ Nin nisig деп оқылады) – Месопотамия құдайы, көбінесе ет дайындаумен байланыстырылады. Оның атының оқылуы әлі де нақты емес, ал оның болжамды этимологиясы Месопотамия пантеонындағы оның рөлімен тікелей байланысты емес көрінеді. Оған көбінесе Ниппурде табынып, бірақ оның бастапқы культ орталығы АБ.НАГАР елді мекені болған.
Ninšar (, dNIN. SAR; also read Nin nisig) was a Mesopotamian goddess commonly associated with the preparation of meat. The reading of her name remains uncertain, and its possible etymology appears to be unrelated to her role in the Mesopotamian pantheon. She was chiefly worshiped in Nippur, though her original cult center was the settlement AB. NAGAR.
Атауы
Құрандағы клинописьте NIN деп жазылған мәтіннің оқылуы SAR әлі де нақты емес. Уилфред Г. Ламберт Ниньшарды дұрыс оқылым деп есептеді. Бұл пікірді Эндрю Р. Джордж та қабылдайды. Антуан Кавиньо және Манфред Креберник дұрыс оқылым Нинисиг болуы мүмкін деп санайды. Нинму және Нинезенна да балама ретінде ұсынылған. An = Anum құдайлар тізімінде бұл есім dMUḪALDIM ("аспаз") немесе dGÍRI ("пышақ") логограммаларымен де көрсетілуі мүмкін. Мариден алынған құдайлар тізімінде Нинь ни си деген дыбырлық жазу кездесуі мүмкін, бірақ соңғы таңбаны қалпына келтіру және осы құдайды Ниньшармен байланыстыру дайын емес. NIN.SAR есімі көбінесе "Жасыл Әйел" немесе "Жасыл Ана" деп аударылады. Нускаға арналған бір гимнде оның аты мен SI12 сөзі, яғни жасыл түс туралы ойын болуы мүмкін. Антуан Кавиньо және Манфред Креберник есімнің мағынасы оның жақсы куәландырылған функцияларымен тікелей байланысты емес екенін атап өтеді. Ниньшарды Ниньшармен ("Барлық Әйел") шатастырмау керек, ол сәйкес еркек құдай Эншармен бірге Энлильдің ата-бабаларының тізімінде, мысалы, An = Anum құдайлар тізімінде және Šurpu сияқты сиырлы айтылымдарда кездеседі.
Кейіпкер
Ниньшар етпен байланысты болды және Шулги билігінің мәтіндерінде расталғандай, "Экурдың қасабы" деп сипатталған. Урукагина билігі кезіндегі Лагаштан алынған одан да ертерек мәтінде оны "Нингирсудың қасабы" деп атайды. Ол сондай-ақ "тамақты дәмді ететін әйел" деген сипаттамамен де белгілі. Ол құдай үй шаруашылығын басқарушы рөлінде де кездеседі. Ерте династиялық мәтінде ол шебер немесе ағаш ұстасы (нагар) ретінде айтылады. Әртүрлі құжаттарда ол Энлильдің сарайындағы қызметкерлер тізімінде кездеседі, Нинимма, Эннуги, Кусу, Ниньшар, Нинкаси және Ниньмада тізбесі кем дегенде екі дереккөзде – Ан = Анум және Канондық ғибадатхана тізімінде кездеседі. Оның күйеуі – Эрагал құдайы, ол да оған ұқсас пышақтармен байланысты. Ол туралы мәлімет аз, бірақ ол жақсы танымал Эрадан ерекше шыққан болуы мүмкін, алайда қолда бар құжаттар негізінде оның жайлы басқа көп нәрсені анықтау қиын. Ол сондай-ақ дауылдардың салдарынан болатын қираулармен байланысты болуы мүмкін.
Дін
Ерте дәуірде Ниншарға бірнеше қалаларда, мысалы Ниппур мен Шурупакта табынушылық жасалды. Осы кезеңдегі оның басты культ орталығы – АБ.НАГАР. Сондай-ақ, ол Лагаш мемлекетінде, көбінесе Гирсуда, Уруиньмигина салған ғибадатханаға ие болды. Ниншарға табынудың куәліктері Үр III кезеңінен Умма қаласынан да табылды. Осы кезеңде Шүлгі оған арнап Ур қаласында ғибадатхана салды. Кассит және Орта Вавилон кезеңдерінде Ниппурда Ниншар ғибадатханасы болған, және оны "тазалау рәсіміне лайық үй" – Ешулухатуммамен сәйкестендіру мүмкін, ол атау орны көрсетілмейтін "Канондық ғибадатхана тізімінде" оған берілген. Ур-Ниншар есімді теофорлық атау Ерте Династия және Үр III кезеңдерінен келген дереккөздерде кең таралған. Оның басқа да есімдері белгілі және Ежелгі Вавилон кезеңінен келген жазбаларда кездесе береді.
The theophoric name Ur Ninšar is common in sources from the Early Dynastic and Ur III periods. Other names invoking her are known too and continued to appear in the records from the Old Babylonian period.
Мифология
Энки мен Ниньма мифінде Ниньшар атақты қасиетті әйелдің жеті көмекшісінің бірі болып келеді, ал қалған алтауы – Нинимма, Шузианна, Нинмуг, Нинмада, Мумуду және Ниннинна. Олар басқа ешқандай жерде бірге кездеспейді. Дегенмен, осы мифте олар бірлесіп Шассурату деп аталады, бұл термин Ниньманың көмекшілеріне сипаттама беру үшін қолданылады. Энки мен Нинхурсаг мифінде Ниньшар осы есімді қасиеттілердің қызы болып табылады, ал кейін Нинкурраның анасы атанды. Ғибадатхананы қайта жаңарту рәсімінде оқылатын «Бірінші кірпіш» деп аталатын мәтінде Ниньшар, Еаның саз балшықтан жаратып, адамдарға құдайларға сыйлық ретінде ұсына алатын заттармен қамтамасыз ету үшін жаратылған қасиеттілердің қатарында есімдері тізілген. Әбу Салабихтен табылған миф үзіндісінде Ниньшардың мал сойып, ал Нинкаси сыра қайнатқандығы айтылады.