the twenty over format of professional men's cricket
T20 (T20) – крикет ойынының қысқартылған форматы. Кәсіби деңгейде ол 2003 жылы Англия және Уэльс крикет федерациясы (ECB) тарапынан округтер арасындағы жарыс үшін енгізілді. T20 матчинде екі команданың әрқайсысы бір иннингтен ойнайды, ол ең көп дегенде жиырма овермен шектеледі. Бірінші сынып және List A крикетімен бірге T20 – Халықаралық крикет кеңесі (ICC) мойындаған крикеттің үш қазіргі түрінің бірі, бұл форма халықаралық және отандық деңгейдегі ең жоғары деңгей саналады. Типтік T20 матчы шамамен екі жарым сағатта аяқталады, әр иннинг 70 минутқа жуық созылады және иннингтер арасында 10 минуттық ресми үзіліс қарастырылады. Бұл ойынның бұрынғы форматтарынан әлдеқайда қысқа, және басқа да танымал командалық спорт түрлерінің уақыт өлшеміне жақын. Ол жарысқа қарқындылық қосу және стадиондағы және теледидар көрермендері үшін тартымды болу үшін жасалды. Ойын крикет әлемінде сәтті тарады. Көптеген халықаралық турларда кем дегенде бір T20 матчы өтеді, ал барлық тесттік ойын ойнайтын елдерде ішкі кубок жарыстары бар.
Twenty20 (T20) is a shortened game format of cricket. At the professional level, it was introduced by the England and Wales Cricket Board (ECB) in 2003 for the inter county competition. In a Twenty20 game, the two teams have a single innings each, which is restricted to a maximum of twenty overs. Together with first class and List A cricket, Twenty20 is one of the three current forms of cricket recognised by the International Cricket Council (ICC) as being at the highest international or domestic level. A typical Twenty20 game is completed in about two and a half hours, with each innings lasting around 70 minutes and an official 10 minute break between the innings. This is much shorter than previous forms of the game, and is closer to the timespan of other popular team sports. It was introduced to create a fast paced game that would be attractive to spectators at the ground and viewers on television. The game has succeeded in spreading around the cricket world. On most international tours there is at least one Twenty20 match and all Test playing nations have a domestic cup competition.
Шығу тегі
2002 жылы "Бенсон & Хеджес" кубогы аяқталғаннан кейін, ЕЦБ-ға оның орнын толтыру үшін тағы бір бір күндік жарыс қажет болды. Крикет басшылары ойынның жас ұрпақ арасындағы танымалдылығын арттыруға тырысты, себебі көрермендер азайды және демеушілік қаржы төмендеді. Ойынның ұзақ форматтарынан көңілі қалған мыңдаған жанкүйерге жылдам, қызықты крикетті ұсыну жоспарланды. 2001 жылы ЕЦБ-ның маркетинг менеджері Стюарт Робертсон округ төрағаларына Жаңа Зеландиялық крикетші Мартин Кроу ойлап тапқан, әр команда үшін 20 оверден тұратын ойынды ұсынды, және олар жаңа форматты қабылдауды 11–7 дауыспен қолдады. Алғашқы ресми Twenty20 матчы 2003 жылғы 13 маусымда ағылшын округтері арасында Twenty20 кубогы аясында өтті. Англиядағы Twenty20 чемпионатының алғашқы маусымы салыстырмалы түрде сәтті болды, "Суррей Лайонз" финалда "Уорвикшир Берзді" тоғыз қақпамен жеңіп, титулға ие болды. 2004 жылғы 15 шілдеде Лордс стадионында "Миддлсекс" пен "Суррей" арасында өткен алғашқы Twenty20 матчына 27 509 көрермен келді, бұл 1953 жылдан бері стадиондағы контилік крикет матчтарының ең көп көрермен жиынтығы болды.
When the Benson & Hedges Cup ended in 2002, the ECB needed another one day competition to fill its place. Cricketing authorities were looking to boost the game's popularity with the younger generation in response to dwindling crowds and reduced sponsorship. It was intended to deliver fast paced, exciting cricket accessible to thousands of fans who were put off by the longer versions of the game. Stuart Robertson, the marketing manager of the ECB, proposed a 20 over per innings game, invented by New Zealand cricketer Martin Crowe, to county chairmen in 2001 and they voted 11–7 in favour of adopting the new format. The first official Twenty20 matches were played on 13 June 2003 between the English counties in the Twenty20 Cup. The first season of Twenty20 in England was a relative success, with the Surrey Lions defeating the Warwickshire Bears by nine wickets in the final to claim the title. The first Twenty20 match held at Lord's, on 15 July 2004 between Middlesex and Surrey, attracted a crowd of 27,509, the highest attendance for any county cricket game at the ground – other than a one day final – since 1953.
Дүниежүзі бойынша таралған
2004 жылы Пакистанның алғашқы жарысына елдің әртүрлі аймақтарынан келген он үш команда қатысты, алғашқы жеңімпаздар – Фейсалабад қасқырлары болды. 2005 жылдың 12 қаңтарында Австралияның алғашқы Т20 матчы WACA Ground-да Батыс жауынгерлері мен Виктория Бушрангерлері арасында өтті. Бұл матчқа 25 жылдың ішінде алғаш рет 20 000 көрермен жиналды. 2006 жылдың 11 шілдесінен бастап 19 Вест-Индия аймақтық командасы Стэнфорд 20/20 турнирінде бақ сынасты. Бұл турнирді миллиардер Аллен Стэнфорд қаржылық тұрғыдан қолдады, ол кем дегенде 28 000 000 АҚШ долларын қаржыландыруға жұмсады. Турнир жыл сайын өткізілуі тиіс болған. Гуяна Тринидад пен Тобагоны бес қақпамен жеңіп, турнирде жеңіске жетті және 1 000 000 АҚШ долларын сыйлық ретінде алды. 2007 жылдың 5 қаңтарында Квинсленд Буллз Брисбендегі Габба стадионында Жаңа Оңтүстік Уэльс Блюз командасымен кездесті. Күтпегендей 16 000 жанкүйер билет алу үшін келді, нәтижесінде Габба стадионының қызметкерлері есіктерді ашып, көптеген жанкүйерлерге тегін кіруге мүмкіндік берді. Барлығы 27 653 адам қатысты. 2008 жылғы ақпанда Австралия мен Үндістан арасындағы Т20 матчына Мельбурн крикет алаңында 85 824 адам келді. Бұл матч Т20 әлем чемпионаттарының жеңімпаздары мен ODI әлем чемпионаттарының жеңімпаздары арасында өтті. 2008 жылдың қазан айында Стенфорд Супер Сериясы үш команданың қатысуымен өтті. Олар – Англия және Кариб теңізі аймағындағы Т20 жарыстарында жеңіске жеткен Миддлсекс және Тринидад пен Тобаго командалары, сондай-ақ Вест-Индияның отандық ойыншыларынан құрылған Стэнфорд Супержұлдыздары командасы болды. Тринидад және Тобаго турнирде жеңіске жетіп, 280 000 АҚШ долларын сыйлық ретінде алды. 1 қарашада Стэнфорд Супержұлдыздары Англиямен ойнады, бұл бес матчтың біріншісі деп күтілді. Жеңімпаз әр матчта 20 000 000 АҚШ долларын жеңіп алар еді. Стэнфорд Супержұлдыздары алғашқы матчта жеңіске жетті, бірақ 2009 жылы Аллен Стэнфордқа алаяқтық тағылғандықтан, келесі матчтар өткізілмеді.
Thirteen teams from different parts of the country participated in Pakistan's inaugural competition in 2004, with the Faisalabad Wolves the first winners. On 12 January 2005 Australia's first Twenty20 game was played at the WACA Ground between the Western Warriors and the Victorian Bushrangers. It drew a sell out crowd of 20,000, which was the first one in nearly 25 years. Starting on 11 July 2006, 19 West Indies regional teams competed in what was named the Stanford 20/20 tournament. The event was financially backed by billionaire Allen Stanford, who gave at least US$28,000,000 in funding money. It was intended that the tournament would be an annual event. Guyana won the inaugural event, defeating Trinidad and Tobago by five wickets, securing US$1,000,000 in prize money. On 5 January 2007 the Queensland Bulls played the New South Wales Blues at The Gabba, Brisbane. An unexpected 16,000 fans turned up on the day to buy tickets, causing Gabba staff to throw open gates and grant many fans free entry. Attendance reached 27,653. For the February 2008 Twenty20 match between Australia and India, 85,824 people attended the match at the Melbourne Cricket Ground, involving the Twenty20 World Champions against the ODI World Champions. The Stanford Super Series was held in October 2008 between the three teams. The respective winners of the English and Caribbean Twenty20 competitions, Middlesex and Trinidad and Tobago, and a Stanford Superstars team formed from West Indies domestic players. Trinidad and Tobago won the competition, securing US$280,000 prize money. On 1 November, the Stanford Superstars played England in what was expected to be the first of five fixtures in as many years with the winner claiming US$20,000,000 in each match. The Stanford Superstars won the first match, but no further fixtures were held as Allen Stanford was charged with fraud in 2009.
Халықаралық жиырмалы ойын
Бірінші Twenty20 халықаралық матчы 2004 жылғы 5 тамызда Англия және Жаңа Зеландия әйелдер командалары арасында өтті, онда Жаңа Зеландия тоғыз ұпаймен жеңіске жетті. 2005 жылғы 17 ақпанда Австралия Оклендтегі Эден паркінде өткен алғашқы халықаралық Twenty20 матчында Жаңа Зеландияны жеңді. Ойын көңілді атмосферада өтті – екі команда да 1980-ші жылдардағы киімдерге ұқсас киімдермен шықты, ал Жаңа Зеландия командасы Бейж бригадасы киген киімнің тікелей көшірмесін киді. Кейбір ойыншылар 1980-ші жылдардағы сәнге сай шаш өрмектері мен сақалдар тағып, «үздік ретро-образ» үшін бірін-бірімен жарысты, бұл Бейж бригадасының ұсынысы бойынша жасалды. Австралия ойынды толыққанды жеңіп алды, ал NZ иннингінің соңында нәтиже анық болғандықтан, ойыншылар мен төрешілер жағдайды асықпады: Гленн Макграт 1981 жылғы екі команда арасындағы бір күндік матчтағы Тревор Чаппелдің қол астынан тастау инцидентін әжуалай қайталады, ал Билли Боуден оған жауап ретінде қызыл карточка көрсетті (құрама крикетте қызыл карточкалар қолданылмайды). Англиядағы алғашқы Twenty20 халықаралық матчы 2005 жылғы 13 маусымда Англия мен Австралия арасында Хэмпширдегі Роуз-Боулда өтті, онда Англия 100 ұпаймен жеңіске жетті, бұл 2007 жылға дейін сақталған рекордтық жеңіс болды. 2006 жылғы 9 қаңтарда Австралия мен Оңтүстік Африка Австралиядағы алғашқы халықаралық Twenty20 матчын өткізді. Бірінші рет әр ойыншының лақап аты формасының артқы жағында, тегінің орнына жазылды. Халықаралық матчқа Габба стадионында 38 894 адам келді. 2006 жылғы 16 ақпанда Жаңа Зеландия Вест-Индияны 3–0 есебімен жеңді; матчтың өзінде екі команда да 126 ұпайдан жинады. Бұл матч Крис Кернстің халықаралық аренадағы соңғы ойыны болды. ICC Twenty20 форматты ойынды жаһанданудың ең тиімді форматы деп санайды және 2018 жылы мүше елдер арасында өткізілетін барлық Twenty20 крикет матчтарына халықаралық мәртебе беретінін жариялады. Бұл әлем бойынша өткізілетін Twenty20I матчтарының санының айтарлықтай өсуіне әкелді.
The first Twenty20 International match was held on 5 August 2004 between the England and New Zealand women's teams, with New Zealand winning by nine runs. On 17 February 2005 Australia defeated New Zealand in the first men's international Twenty20 match, played at Eden Park in Auckland. The game was played in a light hearted manner – both sides turned out in kit similar to that worn in the 1980s, the New Zealand team's a direct copy of that worn by the Beige Brigade. Some of the players also sported moustaches or beards and hairstyles popular in the 1980s, taking part in a competition amongst themselves for "best retro look", at the request of the Beige Brigade. Australia won the game comprehensively, and as the result became obvious towards the end of the NZ innings, the players and umpires took things less seriously: Glenn McGrath jokingly replayed the Trevor Chappell underarm incident from a 1981 ODI between the two sides, and Billy Bowden showed him a mock red card (red cards are not normally used in cricket) in response. The first Twenty20 international in England was played between England and Australia at the Rose Bowl in Hampshire on 13 June 2005, which England won by a margin of 100 runs, a record victory which lasted until 2007. On 9 January 2006 Australia and South Africa met in the first international Twenty20 game in Australia. In a first, each player's nickname appeared on the back of his uniform, rather than his surname. The international match drew a crowd of 38,894 people at The Gabba. On 16 February 2006 New Zealand defeated West Indies in a tie breaking bowl out 3–0; 126 runs were scored apiece in the game proper. The game was the last international match played by Chris Cairns. The ICC has declared that it sees T20 as the optimal format for globalizing the game, and in 2018, announced that it will give international status to all T20 cricket matches played between its member nations. This resulted in a significant leap in the number of T20I matches played across the world.
Дүйсенбілік әлем чемпионаты
Екі жылда бір рет ICC World Twenty20 турнирі өтеді, егер ICC крикет әлем чемпионаты сол жылы жоспарланған болса, онда ол алдыңғы жылы өткізіледі. Бірінші турнир 2007 жылы Оңтүстік Африкада өтті, финалда Үндістан Пәкістанды жеңді. Бірінші турнирде екі ассоцияланған команда қатысты, олар 2007 жылғы ICC World Cricket League Division One арқылы іріктелді, бұл 50 оверлік жарыс. 2007 жылдың желтоқсан айында командаларды жақсырақ дайындау үшін 20 оверлік форматта іріктеу турнирі өткізу туралы шешім қабылданды. Алты қатысушының ішінде екеуі 2009 жылғы World Twenty20 турниріне қатысуға мүмкіндік алды және әрқайсысы 250 000 доллар көлемінде жүлде алды. Екінші турнирді Пәкістан жеңді, 2009 жылдың 21 маусымында Англияда Шри-Ланканы сегіз қақпамен жеңді. 2010 жылғы ICC World Twenty20 турнирі 2010 жылдың мамыр айында Вест-Индияда өтті, онда Англия Австралияны жеті қақпамен жеңді. 2012 жылғы ICC World Twenty20 турнирін Вест-Индия жеңіп алды, финалда Шри-Ланканы жеңді. Бұл тарихында алғаш рет T20 әлем чемпионаты Азия елінде өтті. 2014 жылғы ICC World Twenty20 турнирін Шри-Ланка жеңіп алды, финалда Индияны жеңді, турнир Бангладеште өтті. 2016 жылғы ICC World Twenty20 турнирін Вест-Индия жеңіп алды. 2020 жылдың шілдесінде ICC COVID-19 пандемиясының салдарынан 2020 және 2021 жылғы турнирлердің бір жылға кейінге шегерілгенін жариялады. 2021 жылдың маусым айында ICC 2024 жылдан бастап Twenty20 әлем чемпионатын 16 командадан 20 командаға дейін кеңейтті.
Every two years an ICC World Twenty20 tournament is to take place, except in the event of an ICC Cricket World Cup being scheduled in the same year, in which case it will be held the year before. The first tournament was in 2007 in South Africa where India defeated Pakistan in the final. Two Associate teams had played in the first tournament, selected through the 2007 ICC World Cricket League Division One, a 50 over competition. In December 2007 it was decided to hold a qualifying tournament with a 20 over format to better prepare the teams. With six participants, two would qualify for the 2009 World Twenty20 and would each receive $250,000 in prize money. The second tournament was won by Pakistan, who beat Sri Lanka by eight wickets in England on 21 June 2009. The 2010 ICC World Twenty20 tournament was held in the West Indies in May 2010, where England defeated Australia by seven wickets. The 2012 ICC World Twenty20 was won by the West Indies, by defeating Sri Lanka at the finals. It was the first time in cricket history when a T20 World Cup tournament took place in an Asian country. The 2014 ICC World Twenty20 was won by Sri Lanka, by defeating India at the finals, where the tournament was held in Bangladesh. The 2016 ICC World Twenty20 was won by West Indies. In July 2020, the ICC announced that both the 2020 and 2021 editions had been postponed by one year due to the COVID 19 pandemic. In June 2021, the ICC expanded the Twenty20 World Cup from 16 to 20 teams starting from the 2024 edition onwards.
Ойынға әсері
Twenty20 крикеті спортшылардың қабілетін арттырып, жарылғыш ойын стиліне әкелді деп есептеледі. Үндістандық фитнес жаттықтырушысы Рамжи Шринивасан Takath.com үнді фитнес сайтына берген сұхбатында Twenty20 барлық ойыншылардың дене шынықтыру деңгейін көтергенін, командадағы рөліне қарамастан, олардан күш, жылдамдық, ептілік және реакция жылдамдығының жоғары деңгейін талап ететінін айтты. Мэтью Хейден халықаралық крикеттен қанағаттанғаннан кейін өнер көрсетуінің жалпы жақсаруына және әсіресе Үндістан Премьер-лигасындағы физикалық дайындығына көмектескенін мәлімдеді. Көптеген сарапшылар T20 форматын ICC-нің көптеген серіктес мүшелерінің қаржылық тұрғыдан тиімді болғандықтан қабылдағанын атап өтті. Австралияның бұрынғы капитаны Грег Чаппелл де ұқсас шағымдар айтты, жас ойыншылардың тым көп T20 ойындарына қатысып, соққы дағдыларын толық дамыта алмайтынынан қорқады, ал Англияның бұрынғы ойыншысы Алекс Тюдор да боулинг дағдылары үшін де осы қауіптен қорқады. Вест-Индияның бұрынғы капитандары Клайв Ллойд, Майкл Холдинг және Гарфилд Соберс Twenty20-нің ойыншыларды өз елдерінің тестілік крикет құрамасынан ойнаудан бас тартуға ықпал еткені үшін сынады, көптеген Вест-Индия ойыншылары, мысалы Крис Гейл, Сунил Нарин және Дуэйн Браво, әлемнің басқа бөліктеріндегі Twenty20 франшизаларында ойнап, одан да көп ақша табуды жөн көрді.
Twenty20 cricket is claimed to have resulted in a more athletic and explosive form of cricket. Indian fitness coach Ramji Srinivasan declared in an interview with the Indian fitness website Takath. com that Twenty20 had "raised the bar" in terms of fitness levels for all players, demanding higher levels of strength, speed, agility and reaction time from all players regardless of role in the team. Matthew Hayden credited retirement from international cricket with aiding his performance in general and fitness in particular in the Indian Premier League. Several commentators have noted that the T20 format has been embraced by many Associate members of the ICC partly because it is more financially viable to play. Former Australian captain Greg Chappell made similar complaints, fearing that young players would play too much T20 and not develop their batting skills fully, while former England player Alex Tudor feared the same for bowling skills. Former West Indies captains Clive Lloyd, Michael Holding and Garfield Sobers criticised Twenty20 for its role in discouraging players from representing their test cricket national side, with many West Indies players like Chris Gayle, Sunil Narine and Dwayne Bravo preferring instead to play in a Twenty20 franchise elsewhere in the world and make far more money.
Көп спорттық жарыстарға қатысу
2009 жылы маусым айында Лордс стадионында жыл сайынғы Коудри лекциясында сөз сөйлеген бұрынғы австралиялық қақпашы Адам Гилкрист, Т20-ны Олимпиадалық спорт түріне енгізуді қолдады. "Әлем бойынша ойынды таратудың одан жақсы, жылдам немесе арзан жолын табу қиын болар еді", - деді ол. Бұл 2028 жылғы жазғы Олимпиада ойындарынан бастап іске асты. Т20 крикеті Азия ойындары мен Ұлттар Достастығы ойындарына да қабылданды.
In June 2009, speaking at the annual Cowdrey Lecture at Lord's, former Australian wicketkeeper Adam Gilchrist pushed for Twenty20 to be made an Olympic sport. "It would," he said, "be difficult to see a better, quicker or cheaper way of spreading the game throughout the world." This became a reality starting with the 2028 Summer Olympics. T20 cricket has also been accepted into the Asian Games and Commonwealth Games.
Формат
Твинти-20 форматы – екі команданың әрқайсысы бір реттен ғана соғып ойнайтын, шектеулі оверлерлік крикет түрі. Басты ерекшелігі – әр команда максимум 20 оверге (120 заңды допқа) дейін соғуға құқылы. Соққышылар дәстүрлі киім алмастыру бөлмелеріне барып-келмейді, керісінше, футболдағы техникалық аймаққа немесе бейсболдағы ойыншылардың отыратын орынға ұқсас, ойын алаңында жақсы көрінетін орындықтардан (көбінесе орындықтар қатарынан) кіріп-шығады.
Twenty20 match format is a form of limited overs cricket in that it involves two teams, each with a single innings. The key feature is that each team bats for a maximum of 20 overs (120 legal balls). The batting team members do not arrive from and depart to traditional dressing rooms, but come and go from a bench (typically a row of chairs) visible in the playing arena, analogous to association football's technical area or a baseball dugout.
Т20 халықаралық рейтингтері
2011 жылдың қарашасында ICC тестілік және бір күндік матчтар рейтингтеріндегідей жүйеге негізделген, ерлер ойыны үшін алғашқы Т20 халықаралық рейтингтерін жариялады. Рейтингтер екі-үш жылдық кезеңді қамтиды, соңғы 1 тамыздан бергі матчтар толық салмақта, алдыңғы 12 айдағы матчтардың салмағы екі бөліктен үш бөлігін, ал одан бұрынғы 12 айдағы матчтардың салмағы бір бөліктен үш бөлігін құрайды. Рейтингке қатысу үшін командалар рейтингтік кезеңде кем дегенде сегіз Т20 халықаралық матч өткізуі керек. 2015 жылдың қазан айында ICC әйелдер рейтингін іске қосты, ол ойынның барлық үш форматы бойынша нәтижелерді біріктірді. 2018 жылдың қазан айында ICC әйелдер рейтингін бір күндік матчтар мен Т20 матчтары бойынша бөліп шығаратынын хабарлады және жақын арада екі кестені де жариялады.
In November 2011, the ICC released the first Twenty20 International rankings for the men's game, based on the same system as the Test and ODI rankings. The rankings cover a two to three year period, with matches since the most recent 1 August weighted fully, matches in the preceding 12 months weighted two thirds, and matches in the 12 months preceding that weighted one third. To qualify for the rankings, teams must have played at least eight Twenty20 Internationals in the ranking period. The ICC Women's Rankings were launched in October 2015, which aggregated performance over all three forms of the game. In October 2018, the ICC announced that the women's ranking would be split between ODIs and T20Is, and released both tables shortly thereafter.