Кіріспе

Б.з.д. 4 ғасырындағы Карияның әйел билеушісі Артемисия II (грекше: Ἀρτεμισία; б.з.д. 351 жылы қайтыс болған) – теңіз стратегияшысы, қолбасшы және Мавзолустың қарындасы (кейін әйелі) және оның мұрагері, Кария билеушісі. Мавзолус Ахеменидтер империясының сатрапы болған, бірақ Геккатомнидтер әулетінің патшасы немесе династиясы мәртебесіне ие болған. Артемисия ағасы/күйеуі қайтыс болғаннан кейін 353 жылдан 351 жылға дейін екі жыл билік жүргізді. Оның таққа отыруы оның басқаруындағы аралдар мен жағалау қалаларының кейбіреулерінде әйел билеушіге наразылық тудырып, көтеріліске әкелді. Оның басқаруы күйеуінің қағидаларымен үйлесімді болды; атап айтқанда, ол Родос аралындағы олигархиялық партияны қолдады. Артемисияның ағасы/күйеуіне деген қайғысы және оның ерекше және таңғажайып формалары Джованни Боккаччоның сөзімен айтқанда, кейінгі дәуірлерде "адал жесірліктің және ең таза және сирек кездесетін махаббаттың мәңгілік үлгісіне" айналды. Көркем өнерде ол әдетте оның күлін ішімдікке араластырып ішіп отырған күйінде бейнеленген.

Өмір

Артемизияның әкесі Гекатомнос екені белгілі, ал анасының кім екені нақтырақ белгісіз. Оның анасы Гиссальдомның қызы Аба және Гекатомнос әпкесі болуы мүмкін. Дегенмен, ғалымдар бұл пікірге қарсы шығып, Гекатомнидтердің туысқандары арасындағы некелердің символдық мағынасы ғана болғанын, ал Ада оның әйелі ретінде белгілі болғанымен, Гекатомнос балаларының анасы болғаны дәлелденбегенін айтады. Артемизия тарихта күйеуі (және інісі) Мавзолдың қазасына байланысты терең қайғысымен танымал. Ол оның күлін күнделікті ішетін суына араластырып, одан кейін өткен екі жыл ішінде денсаулығына қарай біртіндеп сырқаттанды. Ол гректердің ең белгілі шешендерін оның құрметіне сөз сөйлеуге шақырды; ал оның есімін сақтау үшін Халикарнаста әйгілі Мавзолейді салды, ол Сидондық Антипатрдың ежелгі әлемнің жеті кереметінің бірі ретінде тізілген және кейіннен кез келген сәнді қабір ескерткішіне қолданылатын атауға айналды. Артемизия флотқа қолбасшылық еткенімен де танымал және Афинаның теңіздегі күші әлсірегеннен кейін Эгей теңізінің әскери-саяси істерінде маңызды рөл атқарды. Бұл қаладан шамамен жеті стадия қашықтықта орналасқан. Латмус тұрғындары осы әсем шеруді көру үшін шыққанда, әскерлер қалаға кіріп, оны басып алды.

Басқа ескерткіштер

Родос аралында Артемизия жеңісінің құрметіне тағы бір маңызды ескерткіш тұрғызылды. Родостықтар бостандықтарын қайта алғаннан кейін оған жол жапты, сол себепті кейіннен ол Абатон (άβατον) деп аталды.

Кейінгі өнерде

Артемизия күйеуінің күлін ішуі Ренессанс кезеңінен бастап суретшілердің тақырыбы болды, әсіресе 17 ғасырдың ортасында Голландияның Алтын ғасырында кең таралды. Рембрандт (Прадо) және басқа суретшілер де осы тақырыпта суреттер салған. Бұл, Тиберий патшалығы кезінде өмір сүрген Валериус Максимустың әңгімелер жинағының 1614 жылы голланд тіліне аударылғаннан кейін болуы мүмкін. Рембрандт осы кітапты оқып, одан шабыттанғаны дәлелденген. Артемизия әрқашан бір стақан немесе урнамен бейнеленеді, жақын адамдарымен бірге немесе жеке, олар сусынды дайындауға көмектеседі. Осы себепті, бұл сюжет Софонисбаның у ішуіне ұқсас, ал Рембрандттың және Ұлттық галереядағы Донато Кретидің суреттерінде қай сюжеттің мақсаты болғаны нақты емес.

Басқа да мәдени сілтемелер

Артемизияның толық және жылы биографиязы «De mulieribus claris» («Танымал әйелдер туралы») жинағында келтірілген. Бұл жинақ флоренциялық автор Джованни Боккаччоның 1374 жылға дейін жазған тарихи және мифологиялық әйелдердің өмірбаяндарынан тұрады. Боккаччо оның күйеуінің інісі екенін мүлдем айтпайды («оның ата-анасы немесе туған жері туралы бізге мәлімет жеткен жоқ»), және оны былай мақтайды: «Ол ұрпақтарға арналған таза жесірлік пен ең таза және сирек кездесетін махаббаттың мәңгілік үлгісі».

Цитаталар

<! - деп жазыңыз. Келесі "|refs=" анықтамалары "бұрыс", өйткені олар әртүрлі авторлардың әртүрлі мәтіндерін біріктіреді (мысалы, Диодордың кітапханасы алғашқыда Демосфеннің сөздерімен біріктірілген). Идеалды жағдайда, оларды бөліп қарау керек.