Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вильнюс хаты 2003 жылы Иракқа басып кіруді Вильнюс тобы елдері қолдағанды жариялаған мәлімдеме болды. Ол 2003 жылдың басындағы Иракты қарусыздандыру дағдарысының қызығында жарияланды, АҚШ ұсынған дәлелдерге сенім білдіре отырып, Ирактың БҰҰ қаулыларын бұзғанын көрсетті.
The Vilnius letter was a declaration of support for the 2003 invasion of Iraq from the nations of the Vilnius Group. It was published at the height of the Iraq disarmament crisis of early 2003, expressing confidence in the evidence presented by the U. S that Iraq had violated UN resolutions.
Өмірбаян
2003 жылдың 14 қаңтары: Ұлыбританияның Сыртқы істер және Достастық істері жөніндегі мемлекеттік хатшысы Джек Стро Лондонның Иракқа шабуыл жасау үшін БҰҰ шешімін күтпейтінін және өздігінен әрекет ететінін мәлімдеді. Сонымен қатар, Польша және Македония әскер беруге ұсыныс жасады. 2003 жылдың 27 қаңтары: Ханс Бликс БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне инспекторларға тексеруге қажетті барлық нысандарға кіруге рұқсат берілгенін көрсететін баяндама ұсынды, бірақ ол "Есіктерді ашу ғана жеткіліксіз" деді. 2003 жылдың 28 қаңтары: АҚШ Президенті Джордж Буш АҚШ Конгресінде "Мемлекеттік хабарламасын" жасады, Саддам Хусейннің террористік ұйымдармен байланысы бар екенін және Ирактың әлемдегі ең қауіпті жаппай қырып-жою қаруын өндіруші ретінде АҚШ азаматтарының қауіпсіздігіне қауіп төндіретінін мәлімдеді. 2003 жылдың 30 қаңтарындағы, көптеген сарапшылардың пікірінше, Еуропалық Одақтың дамып келе жатқан дағдарыстағы сақтық позициясын күлдеткен сегіз күндік хат, Колин Пауэллдің БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде Ирактың заңсыз қаруды дамытуын жалғастырып жатқаны туралы мәлімдемесінен кейін жарияланды.
14 January 2003: Jack Straw, the United Kingdom's Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs, announces that London would not wait for a UN decision to attack Iraq and would act on its own. Meanwhile, two other countries, Poland and Macedonia, offer to provide troops. 27 January 2003: Hans Blix presents the UN Security Council with the report that the inspectors had been granted access to every site they needed to inspect, but he says that "It is not enough to open doors." 28 January 2003: United States President George W. Bush delivers his State of the Union address to the United States' Congress, alleging that Saddam Hussein had ties with terrorist organizations, and that Iraq was a serious threat against the security of U. S. citizens as the world's most dangerous producer of weapons of mass destruction. the letter of the eight of January 30, 2003, that according to many observers torpedoed the European Union's cautious position in the developing crisis, followed Colin Powell's assertion in the UN Security Council of Iraq's continuing development of illicit weapons.
Шолу
Сегіз елдің хатына 6 ақпанда Албания, Болгария, Хорватия, Чехия, Эстония, Латвия, Литва, Солтүстік Македония, Румыния, Словения және Словакиядан құралған Вильнюс тобының хаты жауап берді, ол АҚШ-тың Ирактағы әскери араласуын тиімді түрде қолдады. Хатта Пауэлл ұсынған дәлелдерге сенім білдіріліп, Ирактың БҰҰ қаулыларын бұзғаны айқын болды деп келісілді. Әлемнің астаналарында бұл хат АҚШ-тың Иракқа әскери араласуын қолдаудан басқаша түсінілмеді. 2003 жылы Иракты басып алуға қолдау білдіру арқылы – сол кезде бұл енді сөзсіз болғандай көрінді – Вильнюс хаты Франция мен Германияның Америка және Ұлыбритания саясатына қарсы күресіне ашық наразылық білдірді. Кейіннен АҚШ Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд қол қойғандарды «Жаңа Еуропа» деп атады, ал Франция президенті Жак Ширак оларға қатты сын айтты. Көздер байқағандай, хатқа қол қойғандар осы жолы Еуропалық Одаққа қабылдануын кері қайтару мүмкіндігі жоқ болған кезде, Еуропалық Одақтың мүддесінен гөрі АҚШ мүддесін басымдыққа қойды. Сырттай құрметті ұлттық газеттердегі хабарларға сәйкес, АҚШ елшісі Брюс П. Джексон сегіз елдің хаты мен Вильнюс хатының бастамашысы болды. Ол Вашингтондағы Литва елшілігінде он елдің сыртқы істер министрлерінің қатысуымен кездесу ұйымдастырды. Мәтін бұрыннан ұсынылған, бірақ баспасөз хабарларына сәйкес, Джексон қатысушыларды ұсынысты қабылдауға және Болгарияның – сол кезде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің айналма мүшесі – мәтінді өзгерту әрекеттерін елемеуге көндірді. 1990 жылдардың басынан бері Джексон Орталық Еуропа үкіметтерінің бейресми кеңесшісі болып, оларға НАТО-ға қабылдану жолында кеңес беріп келді. Ол Вильнюс тобының сыртқы істер министрлерін АҚШ-ты осы халықаралық қақтығыста қолдаулары, АҚШ Конгресінде осы елдерді НАТО-ға қабылдау туралы дауыс беру кезінде оларға жақсы мүмкіндіктер беретініне сендірді.
The letter of the eight was followed on 6 February by a letter from the Vilnius Group comprising Albania, Bulgaria, Croatia, the Czech Republic, Estonia, Latvia, Lithuania, North Macedonia, Romania, Slovenia and Slovakia which effectively supported a US military intervention in Iraq. The letter expressed confidence in the evidence presented by Powell and agreed that Iraq had clearly violated UN resolutions. In capitals around the world, the letter could not be interpreted as anything but support of a US military intervention in Iraq. By expressing support for the 2003 invasion of Iraq — by that point seemingly inevitable — the Vilnius letter was a public rebuke by ten EU candidates of France's and Germany's vocal opposition to American and British policy. The signatories were later dubbed "New Europe" by the US Defense Secretary Donald Rumsfeld, and were to receive emotional criticism from the French president Jacques Chirac. Observers noted that the signatories by the letter indicated that they this time prioritized U. S. interests instead of the European Union's at a time when it was too late to reverse their admittance into the Union. According to reports in respected national newspapers, the US envoy Bruce P. Jackson was the architect behind both the letter of the eight and the Vilnius letter. He arranged a meeting in the Lithuanian embassy in Washington, where the foreign ministers of all ten countries participated. The text had been proposed in advance, but according to the press reports it was Jackson who convinced the participants to accept the proposal and to disregard efforts by Bulgaria — then a rotating member of the UN Security Council — to alter the text. Since the early 1990s, Jackson had been an informal advisor to central European governments, advising them on the road to admission into NATO. He allegedly now convinced the foreign ministers of the Vilnius ten, that their support for the US in this international conflict would give them much better chances in the US Congress when it was to vote on accepting those countries into NATO.
Сын
Хат Еуропаның көптеген елдерінде жұртшылықтың алаңдауын тудырды және Еуропалық Одақтың бірнеше үкіметтерінен таңғалыс пен сынды қозғады. Көптен кейін қарағанда, бұл хат Еуропалық Одақтың келесі жылдары сипаттайтын дағдарыс пен тоқтап қалудың маңызды ескертуі ретінде қарастырылады, оның қорғаныс ынтымақтастығы, конституция, «ашықтық» және демократиялық заңдылық, немесе жаңа мүше елдерді интеграциялау мәселелерін ілгерілетуге қабілетсіздігі; сондай-ақ, бұл мәселедегі үкіметтер шын мәнінде англосаксондық мүдделерді қолдады ма, әлде күшейген ЕО-дан қорқып, оған қарсы әрекет етті ме деген сұрақ туындайды – олардың Кеңес Одағының ұлттық тәуелсіздікке тигізген зиянды ықпалы туралы жаңа тәжірибелері болғандықтан, мұндай нәрсеге сезімтал болуы мүмкін. Мұндай сын Вильнюс хатын АҚШ-тың «бөліп биле» саясатының құралы ретінде қарастырады, PNAC сарапшылар тобының еңбектеріне сілтеме жасайды. Бұл сарынды француз үкіметі де, және басқа да тараптар қолдады, дипломатиялық сын бағыттарының бірі ретінде, Вильнюс хатына қол қойған елдердің ЕО-ға қатысуына ешқандай қауіп төнеген жоқ, бірақ АҚШ-тың болашақ әскери жақсартуларды қаржыландыру туралы уәделері күмәнді болуы мүмкін екенін атап өтті. Өз кезегінде, Орталық Еуропа үкіметтері Вильнюс хатын еркін сауда және демократия сияқты еуропалық және американдық дәстүрлі құндылықтарға берілгендігінің және терроризмге қарсы соғысқа қатысқандығының куәлігі ретінде бағалады. Хатта АҚШ Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэллдің БҰҰ-ға ұсынған «нақты дәлелдері» туралы айтылып, «Біздің елдер тирандықтың тудыратын қауіптерін және ортақ құндылықтарымызды қорғауға демократиялардың арнайы жауапкершілігін түсінеді» делінген. Сыншылар, қол қойған мемлекеттер ортақ құндылықтарды қорғаудың орнына, халықаралық құқық пен Біріккен Ұлттар Ұйымының беделін әлсіретеді деп мәлімдеді. Орталық Еуропаның кейбір газеттері өз үкіметтері алдында тұрған сыртқы саясат мәселесінің негізінен Иракпен байланысты емес, керісінше Еуропа құрлығындағы аймақтық державалар арасындағы қақтығысқа қатысты екенін көрсетті: бір жағынан Франция мен Германия, екінші жағынан Орталық Еуропа, АҚШ және Ұлыбритания, ал Ресей бұл қақтығысты одан әрі күрделендіретін фактор болды. Сыншылар Вильнюс хатына қол қою арқылы олар Еуропалық Одақтағы дағдарысты ушықтырып, ұлттық қауіпсіздікке қауіп келтірді деп санайды. ЕО елдері мен қол қойған елдердегі сыншылар клиенттік-қамқоршылық қатынастарына оралуын атап өтті, бұл ЕО-ның рухы мен игілігіне қайшы келеді, сонымен қатар, Суық соғыс дәуірінің әдеттеріне күтпеген және ұятты қайта оралу болып табылады, бірақ бұл жолы КСРО емес, АҚШ қамқоршы рөлінде, ал Варшава шарты элиталары кеңес империализмін қолдау ретінде оңай ашылған ұятты насихатты қайталап жатқанда.
The letter was met with public consternation in many countries on the European continent — and surprise and criticism from several governments in the European Union. In retrospect, the letter is sometimes pointed at as a significant warning of the crisis and deadlock that came to signify the European Union the following years, with its inability to move forward the issues of defense cooperation, constitution, "transparency" and democratic legitimacy, or integration of the new member countries; and it has been questioned whether the governments in question in fact acted supportive of Anglo Saxon interests critical or fearful of a strengthened EU, which these governments with their fresh experience of the Soviet Union's detrimental dominance on national independence might have been sensitive for. Such criticism may hint at the Vilnius letter as a tool for U. S. policies to divide and rule, citing essays from the think tank PNAC. More diplomatic criticism, partly following the same lines, was made by among others the French government, noting that the signing countries' admission to the EU was not jeopardized, but US promises — not least in terms of funding of future military improvements — may have been at stake. For their part the signing central European governments emphasized the Vilnius letter as a commitment to such traditional European and American values as free trade and democracy — and also their participation in the War against terrorism. The letter referred to the "compelling evidence" presented by US Secretary of State Colin Powell to the UN, and added: "Our countries understand the dangers posed by tyranny and the special responsibility of democracies to defend our shared values." Critics argued that, rather than defending shared values, the signatories were undermining the authority of international law and the United Nations. Some central European newspapers pointed out the foreign policy problem their governments faced wasn't primarily connected with Iraq but instead concerned the clash between the regional powers of the European continent: France and Germany on one side, and the Central Europe, the United States and the United Kingdom, on the other, with Russia as a further complicating factor. Critics argued that by signing the Vilnius letter, they were responsible for aggravating the crisis in the European Union, and putting national security in danger. Criticism both in EU countries and in the signatory countries also pointed out the return to a client patron pattern that beside being against the spirit and wellbeing of the EU also was an unexpected and humiliating return to Cold War habits, although with the U. S. instead of the USSR in the role as patron, when WP elites echoed embarrassing propaganda easily revealed as support for Soviet imperialism.