Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2002 жылғы БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің Иракты қарусыздануға қатысты резолюциясы
2002 UN Security Council resolution regarding Iraqi disarmament
Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің 1441 резолюциясы – Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі 2002 жылғы 8 қарашада бірауыздан қабылдаған резолюция. Ол Саддам Хусейн басқаратын Иракқа бұрынғы бірнеше резолюцияларда (660, 661, 678, 686, 687, 688, 707, 715, 986 және 1284) белгіленген қарусыздану міндеттемелерін орындауға "соңғы мүмкіндік" берді. Бұл резолюция АҚШ бастаған Иракқа жасалған шабуылға заңдық негіз болды. 1441 резолюциясында Ирак 687 резолюциясының шарттарына сәйкес ұсынылған атысты тоқтату келісімін елеулі түрде бұзғаны айтылды. Ирактың бұзушылықтары жаппай қырып-жоятын қару-жарақ (ЖҚҚ) ғана емес, сонымен қатар тыйым салынған зымырандарды құрылысы, тыйым салынған қару-жарақтарды сатып алу және импорттау, сондай-ақ 1990-1991 жылдардағы басып алу және оккупация кезінде оның әскерлері жасаған кең ауқымды тонау үшін Кувейтке өтемақы төлеуден Ирактың жалға беруімен байланысты болды. Резолюцияда сондай-ақ "Ирактың осы резолюцияға сәйкес ұсынған мәлімдемелеріндегі жалған ақпарат немесе жіберілгендер, және Ирактың осы резолюцияны орындауға және оны толыққанды іске асыруға кез келген уақытта қатыспауы, Ирактың міндеттемелерін одан әрі елеулі түрде бұзу болып табылады" делінген.
United Nations Security Council Resolution 1441 is a United Nations Security Council resolution adopted unanimously by the United Nations Security Council on 8 November 2002, offering Iraq under Saddam Hussein "a final opportunity to comply with its disarmament obligations" that had been set out in several previous resolutions (Resolutions 660, 661, 678, 686, 687, 688, 707, 715, 986, and 1284). It provided a legal justification for the subsequent US led invasion of Iraq. Resolution 1441 stated that Iraq was in material breach of the ceasefire terms presented under the terms of Resolution 687. Iraq's breaches related not only to weapons of mass destruction (WMD), but also the known construction of prohibited types of missiles, the purchase and import of prohibited armaments, and the continuing refusal of Iraq to compensate Kuwait for the widespread looting conducted by its troops during the 1990–1991 invasion and occupation. It also stated that " false statements or omissions in the declarations submitted by Iraq pursuant to this resolution and failure by Iraq at any time to comply with, and cooperate fully in the implementation of, this resolution shall constitute a further material breach of Iraq's obligations."
Іске асыру
Ирак 13 қарашада осы қаулымен келісті. Қару инспекторлары 27 қарашада UNMOVIC-тің Ханс Бликс және Халықаралық атом энергиясы агенттігінің Мохамед Эль-Барадей басшылығымен Иракқа оралды. Инспекторлар 1998 жылдың желтоқсанынан бері Ирактан кетіп, «Шөл түлкісі» операциясы басталғанға дейін кері шақырылған еді. Инспекторлар ЖҚҚ өндірісі күдіктелген нысандарды тексерді, бірақ UNMOVIC бақылауымен жойылған 18 тіркелмеген 122 мм химиялық ракетадан басқа, мұндай қызметтің ешқандай дәлелін таппады. Иракқа басып кіргеннен кейін анықталғандай, ЖҚҚ өндірісі жүргізілмеген және оның қоры да болған жоқ. БҰҰ инспекторлары сондай-ақ «Аль-Самуд 2» және «Аль-Фатах» зымырандарының БҰҰ қашықтық шектеулерін бұзғанын анықтады, ал біріншісі UNMOVIC бақылауымен ішінара жойылды. Сондықтан 1441 қаулысы туралы пікірталас, ЖҚҚ болмауына және инспекцияларды қабылдауына қарамастан, Ирак қаулыстың талаптарын орындамады ма және осы мәселе бойынша БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қосымша қаулысы болмаған жағдайда басып алу ақталады ма деген сұраққа келді. 2002 жылғы 7 желтоқсанда Ирак осы қаулының талаптарына сәйкес келетін 12 000 беттік қару-жарақ туралы мәлімдемесін БҰҰ-ға ұсынды. Қауіпсіздік Кеңесінің бейкүндес мүшелері есептің өңделмеген нұсқасын алды, ал өңделген нұсқасы басқа БҰҰ мүше мемлекеттеріне қолжетімді болды. 19 желтоқсанда Ханс Бликс Біріккен Ұлттар Ұйымы алдында сөйледі және Ирактың 7 желтоқсандағы есебіне (өңделмеген нұсқасы) қатысты: «1991–1998 жылдар аралығында Ирак толық, соңғы және толық деп аталатын көптеген мәлімдемелерді ұсынды. Өкінішке орай, осы мәлімдемелердегі көптеген мәліметтер дәл емес немесе толық емес болып шықты, немесе дәлелдемелермен қолдау көрсетілмеді немесе қайшылыққа түсті. Мұндай жағдайларда, тыйым салынған бағдарламалардың немесе заттардың жойылғанына сенімділік туындамайды». Наурыз айына қарай Бликс 7 желтоқсандағы есепте жаңа құжаттамалық дәлелдер жоқ екенін мәлімдеді. Ирак 1998 жылға дейін UNMOVIC инспекторлары растаған маңызды химиялық және биологиялық қорына есеп бермеді. Ирак өзінің антракс қорының нақты бір жерде жойылғанын мәлімдеді, бірақ UNMOVIC бұл туралы растай алмады, өйткені Ирак тиісті қаулыларда талап етілгендей инспекторлардың жою процесіне куә болуға рұқсат бермеді. Ол жерде жүргізілген химиялық сынақтар антракстың жойылғанын көрсетпеді. Ханс Бликс және Мохамед Эль-Барадей Ирактың 1441 қаулысына сәйкестігін егжей-тегжейлі баяндаған бірнеше есептерді БҰҰ-ға ұсынды. 2003 жылғы 27 қаңтарда БҰҰ қару-жарақ инспекторы Бликс БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне сөз сөйлеп: «Ирак одан талап етілген және әлемнің сенімін жеңіп, бейбіт өмір сүру үшін жүзеге асыруы қажет қарусыздануды шын мәнінде қабылдамаған сияқты, тіпті бүгін де».
Iraq agreed to the Resolution on 13 November. Weapons inspectors returned on 27 November, led by Hans Blix of UNMOVIC and Mohamed ElBaradei of the International Atomic Energy Agency. The inspectors had been absent from Iraq since December 1998 when they were withdrawn immediately prior to Operation Desert Fox. Inspectors began visiting sites where WMD production was suspected, but found no evidence of such activities, except for 18 undeclared 122mm chemical rockets that were destroyed under UNMOVIC supervision. As was discovered after the invasion of Iraq, no production of WMDs was taking place, and no stockpiles existed. U. N. inspectors also found that the Al Samoud 2 and Al fatah missiles violated U. N. range restrictions, the former also being partially destroyed under UNMOVIC supervision. Debate about Resolution 1441 therefore turns on whether, despite the absence of WMDs and the acceptance of inspections, Iraq failed to comply with the terms of the Resolution, and whether an invasion was justified in the absence of any further UN Security resolutions on the subject. On 7 December 2002, Iraq filed its 12,000 page weapons declaration with the UN in order to meet requirements for this resolution. The five permanent members of the Security Council received unedited versions of the report, while an edited version was made available for other UN Member States. On 19 December, Hans Blix reported before the United Nations and stated in regards to Iraq's 7 December report (unedited version): "During the period 1991–1998, Iraq submitted many declarations called full, final and complete. Regrettably, much in these declarations proved inaccurate or incomplete or was unsupported or contradicted by evidence. In such cases, no confidence can arise that proscribed programmes or items have been eliminated." By March, Blix declared that 7 December report had not brought any new documentary evidence to light. Iraq continued to fail to account for substantial chemical and biological stockpiles which UNMOVIC inspectors had confirmed as existing as late as 1998. Iraq claimed that it had disposed of its anthrax stockpiles at a specific site, but UNMOVIC found this impossible to confirm since Iraq had not allowed the destruction to be witnessed by inspectors as required by the pertinent Resolutions. Chemical testing done at the site was unable to show that any anthrax had been destroyed there. Hans Blix and Mohamed ElBaradei presented several reports to the UN detailing Iraq's level of compliance with Resolution 1441. On 27 January 2003 Chief UN Weapons Inspector Blix addressed the UN Security Council and stated "Iraq appears not to have come to a genuine acceptance–not even today–of the disarmament, which was demanded of it and which it needs to carry out to win the confidence of the world and to live in peace."
Салдары
Иракқа басып кіргеннен кейін, Буш әкімшілігі Ирактағы зерттеу тобына Иракта әрине, заңсыз қару-жарақ болған-болмағанын анықтауды тапсырды. Бір жарым жыл бойы елді тыңғылықты іздегеннен кейін инспекторлар былай деп хабарлады:
After the invasion, the Bush administration commissioned the Iraq Survey Group to determine whether in fact any WMD existed in Iraq. After a year and half of meticulously searching the country, the inspectors reported:
Тексеруді Чарльз А. Дюльфер және Ирак зерттеу тобы жүргізді. 2004 жылдың қазан айында Буш Дюльфердің талдауы туралы былай деді: "Басты қару-жарақ инспекторы Чарльз Дюльфер қазір Дэвид Кейдің Иракта біздің бар деп есептеген қарулар болмағанын растайтын толыққанды есеп жариялады".
The review was conducted by Charles A. Duelfer and the Iraq Survey Group. In October 2004, Bush said of Duelfer's analysis: "The chief weapons inspector, Charles Duelfer, has now issued a comprehensive report that confirms the earlier conclusion of David Kay that Iraq did not have the weapons that our intelligence believed were there."