Кіріспе

19 ғасырлық американдық суретші

Джонатан Истман Джонсон (29 шілде 1824 – 5 сәуір 1906) – Нью-Йорк қаласындағы Метрополитен өнер мұражайының құрылушыларының бірі, оның кіреберісінде есімі жазылған американдық суретші. Ол жанрлық суреттерімен, күнделікті өмірден алынған көріністерді бейнелейтін туындыларымен және қарапайым халықтың, сондай-ақ Абрахам Линкольн, Натаниел Хоторн, Ральф Уолдо Эмерсон және Генри Уодсворт Лонгфелло сияқты көрнекті американдықтардың портреттерімен әйгілі болды. Оның кейінгі жұмыстарында 17 ғасыр голланд суретшілерінің ықпалы көрінеді; ол 1850 жылдары Гаагада оқыған. Замандастары оны «Америкалық Рембрандт» деп атаған. Оның әкесі бірнеше кәсіптің иесі және бауырластық ұйымдарда белсенді болды: ол Мэн штатының Ұлы Ложасының Бас хатшысы болды (Еркін және қабылданған масондар) (1836–1844). 1840 жылы ол Мэн штатының Мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды және екі жыл қызмет етті.

Мансап

Истман Джонсонның суретші ретіндегі мансабы 1840 жылы әкесі оны Бостон литографының шәкірті ретінде берген кезде басталды. Әкесінің саяси қолдаушысы, Мэн штатының губернаторы Джон Фэрфилд АҚШ Сенатына сайланғаннан кейін, аға Джонсон 1840-шы жылдардың соңында АҚШ президенті Джеймс Полк тарапынан Теңіз күштері департаментінің Құрылыс, жабдық және жөндеу бюросының бас хатшысы болып тағайындалды. Отбасы Вашингтонға көшіп, бастапқыда жалға алынған үйлерде тұрды. 1853 жылы олар Ф-көшесіндегі 266 нөмірдегі жаңа үйді сатып алды, ол 13-шы және 14-шы көшелердің арасында, Ақ үй мен Теңіз күштері департаменті кеңселерінен бірнеше блок қашықтықта орналасқан және олардың тұрақты үйіне айналды. Олар Дюссельдорф мектебінің суретшілері болды. 1851 жылдың қаңтар айында Джонсон, Германияға қайтқанға дейін біраз уақыт Америка Құрама Штаттарында тұрған неміс Эммануэль Готлиб Лейце студиясына қабылданды. 1859 жылға қарай Джонсон Шығысқа оралып, Нью-Йорк қаласында студия ашты. Ол сол жылы "Оңтүстіктегі қара нәсілділердің өмірі" (1859) немесе, халық арасында "Ескі Кентукки үйі" деп танымал болған суретімен Ұлттық дизайн академиясында өткізген көрмесі арқылы американ суретшісі ретінде өзінің беделін қалыптастырды. Бұл картина плантацияда емес, Вашингтон қаласының аулаларында салынған. Сол жылы Джонсон Ұлттық дизайн академиясына қосымша мүше болып сайланды және 1860 жылы толыққанды академик атанды. Джонсон сондай-ақ Нью-Йорктің Юнион Лигасы клубының мүшесі болды, онда оның көптеген картиналары сақталады. 1869 жылы, 55 жасқа келгенде, ол алғаш рет Элизабет Баклиге үйленді. Олардың 1870 жылы туған бір қызы болды, оның аты Этель Истман Джонсон. Этель 1896 жылы сенатор Роско Конклингтің шөбересі Альфред Рональдс Конклингке үйленді. 1906 жылы 81 жасында қайтыс болған Истман Джонсон Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Грин Вуд зиратына жерленді.

Стиль

Джонсонның стилі тақырыптарында да, орындалуында да көбінесе реалистік болып келеді. Оның көмірмен салған эскиздері сол кезеңнің суретшілерінен күшті әсер көрген жоқ, бірақ литографиядағы білімі оған көбірек әсер етті. Кейінгі туындыларында 17 ғасыр голланд және фламанд шеберлерінің, сондай-ақ Жан Франсуа Милле әсері байқалады. Милленің "Жыраулар" картинасының іздерін Джонсонның "Кранберри жинымы, Нантакет аралы" картинасында көруге болады, алайда еңбектердің эмоционалдық мәнерлері мүлдем бөлек. Ол адамдарды стереотиптер емес, жеке тұлғалар ретінде бейнелейтіні суреттерінің реализмін арттырады. Оджибве суретшісі Карл Гаубой Джонсонның 1857 жылғы оджибве халқының портреттеріндегі бет-әлпеттерді бүгінгі оджибве қауымындағы адамдарда тануға болатынын айтады. Оның кейбір картиналары, мысалы, Grand Portage-дегі Оджибве вигвамы өте реалистік, кейінірек фотореализм ағымында көрінетін егжей-тегжейлі суреттермен. Оның жарық көздеріне назар аударуы реализмге үлкен үлес қосады. "Портрет", "Қыз және үй жануарлары", "Линкольн баласы" картиналарында ол 1850 жылдары Гаагада зерттеген 17 ғасыр голланд шеберлеріне тәндей бір жарық көзін пайдаланған.

Портреттер

Джонсонның туындыларында АҚШ Президентінен бастап, әдебиет өкілдеріне дейін, тіпті есімдері айтылмаған адамдарға дейін, бай және беделді тұлғалардың портреттері болды. Бірақ ол, күнделікті жағдайдағы қарапайым адамдарды бейнелеген суреттерімен көбірек танылды. Джонсон көбінесе бір суретті қайта-қайта жаңартып, стильін немесе ұсақ-түйектерін өзгертетін.

Жаңа Англия

Оның Жаңа Англия өмірінен жасаған "Кранбери жины", "Нантакет аралы", "Ескі дилижанс", "Жаңғақ қабығын сызу", "Нантакет аралы", "Шырын жинаушылар" және "Фрайбург, Мэн штатындағы лагерьде қант жасау" сияқты туындылары оны жанрлық суретші ретінде бекітті. Бес жыл бойы ол клен шырынын клен қантына айналдыру процесінің көптеген эскиздерін және кішкентай суреттерін жасады, бірақ бастаған ірі жұмысын аяқтаған жоқ. Керісінше, ол көпке танымал "Ескі дилижансты" көбінесе студиясында жасады және оның композициясын мұқият жоспарлады. Дилижанс Кэтскилл тауларында серуендеп жүргенде кездескен және эскизін салған тастап кетілген дилижанс негізінде салынған. Ол Нантакеттегі студиясының жанындағы жергілікті балаларды модель ретінде пайдаланды. Осы өнегеге қарамастан, картина салауатты, табиғи және ауылдық деп мақталып, бағаланды. Оның оджибве тайпасының суреттері мен эскиздері өмірінде сатылмады. Қазір олар Миннесота штатының Дулут қаласындағы Сент-Луис округі тарихи қоғамына тиесілі.

Құлдық

"Оңтүстіктегі негр өмірі" (1859), Азамат соғысы басталуға аздай қалғанда аяқталған, Джонсонның шедевр туындысы саналады. Оның күрделілігіне байланысты ғалымдар оны жан-жақты талдап, түсіндірген. Суретте қираған үйдің фонында тұрмыстық жағдайлар бейнеленген, ал оң жақта жағдайы жақсырақ үй көрініс тапқан. (Оқиға Джонсонның әкесінің Вашингтондағы үйіне жақын құлдардың тұрағының артқы ауласында өтеді.) "Азаттыққа аттанғандар" – "Қашқан құлдар" (1862) атты картина, таңертең еркіндікке бет алған құл отбасын бейнелейді және түрлі түсіндірулерге мүмкіндік береді. Джонсон құл отбасын картинаның ортасына қойып, олардың өз тағдырларын өздері шешетіндей етіп көрсетеді. Джонсон сол кезде осы картинаның Азамат соғысы кезіндегі Манассас шайқасы барысындағы өз бақылауларына негізделгенін айтқан.