Австралия Парламентінің Төменгі Палатасы

Кіріспе

Австралия Парламентінің Төменгі палатасы

Өкілдер палатасы – Австралия Парламентінің екіпалаталы жүйедегі Төменгі палатасы, ал Жоғарғы палатасы – Сенат. Оның құрамы мен өкілеттіктері Австралия Конституциясының І тарауында белгіленген. Өкілдер палатасы мүшелерінің мерзімі Палатаның алғашқы отырысы өткен күннен бастап ең көп дегенде үш жылды құрайды, бірақ Федерация құрылғаннан бері бұл ең ұзақ мерзім тек бір рет ғана орындалды. Палата көбінесе одан ертерек таратылады, әдетте жеке, бірақ кейде Сенатпен бірге қос тарату жүзеге асырылады. Өкілдер палатасының мүшелерін сайлау көбінесе Сенат мүшелерін сайлаумен бірге өткізіледі. Палата мүшесін «парламент мүшесі» (немесе «депутат») деп атауға болады, ал Сенат мүшесін әдетте «сенатор» деп атайды. Қазіргі үкімет, және де тікелей премьер-министр, билікке ие болу және оны сақтап қалу үшін осы Палатаның сенімін қамтамасыз етуі және сақтауы керек. Өкілдер палатасы қазіргі таңда 151 мүшеден тұрады, олар бір мандаттық сайлау округтерінен сайланады, олар «сайлау округтері» немесе «мандаттар» деп белгілі. Мүшелердің саны бекітілмеген, бірақ сайлау округтерінің шекараларындағы өзгерістерге байланысты өзгеруі мүмкін, мұндай өзгерістер жүйелі түрде қажет болады. Палатаның мүшелер санының соңғы жалпы ұлғаюы 1984 жылғы сайлауда күшіне енді, осы арқылы мүшелер саны 125-тен 148-ге дейін артты. 1993 жылғы сайлауда 147-ге дейін азайды, 1996 жылғы сайлауда 148-ге дейін қайта оралды, 2001 жылғы сайлауда 150-ге дейін өсті, ал 2022 жылғы Австралияның жалпы сайлауында 151 мүшеге жетті. Өкілдер палатасының отырыстар залы 172 мүшеге дейін орналасуға арналған, ең жоғары шегі 240 мүшеге дейін көтерілуі мүмкін. Әрбір округтен бір мүше толық преференциялық дауыс беру жүйесі арқылы сайланады. Бұл жүйе 1918 жылғы «Лебедь» сайлауынан кейін енгізілді, онда Лейбористтік партия күтпеген жерден ең көп дауыс жинап, консервативтік партиялардың дауысының бөлінуіне байланысты жеңіске жетті. Сол кездегі Ұлттық үкімет төменгі палатадағы дауыс беру жүйесін «бірінші келген жеңіске жетеді» принципінен 1919 жылғы жалпы сайлаудан бастап толық преференциялық дауыс беру жүйесіне ауыстырды.

The House of Representatives is the lower house of the bicameral Parliament of Australia, the upper house being the Senate. Its composition and powers are set down in Chapter I of the Constitution of Australia. The term of members of the House of Representatives is a maximum of three years from the date of the first sitting of the House, but on only one occasion since Federation has the maximum term been reached. The House is almost always dissolved earlier, usually alone but sometimes in a double dissolution alongside the Senate. Houses. Elections for members of the House of Representatives are often held in conjunction with those for the Senate. A member of the House may be referred to as a "member of parliament" ("MP" or "member"), while a member of the Senate is usually referred to as a "senator". The government of the day and by extension the prime minister must achieve and maintain the confidence of this House in order to gain and remain in power. The House of Representatives currently consists of 151 members, elected by and representing single member districts known as electoral divisions (commonly referred to as "electorates" or "seats"). The number of members is not fixed but can vary with boundary changes resulting from electoral redistributions, which are required on a regular basis. The most recent overall increase in the size of the House, which came into effect at the 1984 election, increased the number of members from 125 to 148. It reduced to 147 at the 1993 election, returned to 148 at the 1996 election, increased to 150 at the 2001 election, and stands at 151 as of the 2022 Australian federal election. The House of Representatives chamber is designed to seat up to 172 members, with provision for an ultimate total of 240 to be accommodated. Each division elects one member using full preferential instant runoff voting. This was put in place after the 1918 Swan by election, which Labor unexpectedly won with the largest primary vote and the help of vote splitting in the conservative parties. The Nationalist government of the time changed the lower house voting system from first past the post to full preferential voting, effective from the 1919 general election.

Шығуы және рөлі

1900 жылғы Австралия Конституциясы жаңа федерацияланған Австралияда Өкілдер палатасын құрды. Палата төрағасы спикер болып табылады. Палата мүшелері бір округтен (географиялық аудандар, көбінесе "орын" деп аталады, бірақ ресми түрде "Австралия Өкілдер палатасының бөлімдері" деп танылады) сайланады. "Бір дауыс – бір құндылық" заңы барлық округтерде сайлаушылардың саны шамамен бірдей болуын талап етеді, ең көп дегенде 10% айырмашылыққа жол беріледі. Алайда, округтегі сайлаушылардың базалық саны сол округ орналасқан штаттың сайлаушылар санына байланысты анықталады. Осының салдарынан, ең кіші штаттар мен аумақтардағы округтерде сайлаушылар санының ауытқуы көбірек болады. Бұл ретте, Тасманиядан басқа барлық штаттардағы округтер шамамен 10% толеранттылық шегінде, ал көптеген округтерде 85 000-нан 105 000-ға дейін сайлаушы бар. Федералдық округтердің шекаралары штаттың немесе аумақтың орын саны өзгергенде, округтердің халқымен сәйкес келмегенде немесе соңғы қайта бөлуден бері жеті жыл өткенде қайта қаралады немесе бөлінеді. Сайлауларда толық басымдық дауыс беру жүйесі қолданылады, бұл бірден екінші турға өтуге мүмкіндік береді. Дауыс формальды деп танылуы үшін басымдықтардың толық тізімі қажет. Бұл екі партияның басым дауысын есептеуге мүмкіндік береді. Конституцияның 24-бабына сәйкес, әр штат "Достастықтың соңғы статистикалық мәліметтерінен" анықталатын халық квотасына негізделген мүшелер санына құқылы. Бұл статистика 51-бапқа сәйкес жүргізілген халық санауынан алынған мәліметтерге негізделген. 1967 жылғы референдумда күші жойылғанға дейін 127-бап Түпкі халықтарды 24-баптың ережелеріне қосуға тыйым салды, себебі Түпкі халықтарды қосу штаттар арасындағы орындықтардың үлесін үлкен Түпкі халықтары бар штаттардың пайдасына өзгерте алатын еді. 127-бап, сондай-ақ 25-бап (егер олар солай істесе, штаттың өкілдігін азайту арқылы нәсілдік шектеулерді болдырмауға бағытталған) және нәсілдік билік Австралия Конституциясының ДНК-сына енгізілген нәсілшілдік ретінде сипатталды, сондай-ақ нәсілге негізделген заңды дискриминацияны болдырмау үшін түзетулер ұсынылды. Штаттың немесе аумақтың парламенттік құқығы сайлау комиссары Достастықтың халқын сенаторлар санын екі есеге көбейту арқылы бөліп анықтайды. Бұл "байланыс ережесі" деп аталады. Мұның екі себебі бар: кіші штаттардың тұрақты ықпалын сақтау және екі палатаның бірлескен отырысындағы тепе-теңдікті сақтау. Әр штат пен аумақтың халқы осы квотаға бөлінеді, осылайша әр штат пен аумақтың құқығы бар мүшелер саны анықталады. Австралия Конституциясына сәйкес, барлық бастапқы штаттар кем дегенде бес мүшеге ие болуға кепілдік берілген. Бұл айырмашылық көбінесе салық заңнамасымен байланысты. Іс жүзінде, конвенция бойынша, төменгі палатадағы көпшілік дауысты бақылай алатын адамды генерал-губернатор үкімет құруға шақырады. Бұл, әдетте, палатада көпшілік мүшелері бар партияның (немесе партиялар коалициясының) басшысы премьер-министр болады дегенді білдіреді, ол кейін үкіметтік партияның сайланған мүшелерін палатада да, сенатта да түрлі министрлік лауазымдарға тағайындай алады, олар тиісті министрліктерді басқарады. Ақша бөлу туралы заң жобалары (қаржыландыру заң жобалары) тек төменгі палатада ғана ұсынылуы немесе түзетулер енгізілуі мүмкін.

The Constitution of Australia of 1900 established the House of Representatives in a newly federated Australia. The House is presided over by the speaker. Members of the House are elected from single member electorates (geographic districts, commonly referred to as "seats" but officially known as "Divisions of the Australian House of Representatives"). One vote, one value legislation requires all electorates to have approximately the same number of voters with a maximum 10% variation. However, the baseline quota for the number of voters in an electorate is determined by the number of voters in the state in which that electorate is found. Consequently, the electorates of the smallest states and territories have more variation in the number of voters in their electorates. Meanwhile, all the states except Tasmania have electorates approximately within the same 10% tolerance, with most electorates holding 85,000 to 105,000 voters. Federal electorates have their boundaries redrawn or redistributed whenever a state or territory has its number of seats adjusted, if electorates are not generally matched by population size or if seven years have passed since the most recent redistribution. Full preferential voting is used in elections, a type of instant runoff voting. A full allocation of preferences is required for a vote to be considered formal. This allows for a calculation of the two party preferred vote. Under section 24 of the Constitution, each state is entitled to members based on a population quota determined from the "latest statistics of the Commonwealth". These statistics arise from the census conducted under the auspices of section 51(xi). Until its repeal by the 1967 referendum, section 127 prohibited the inclusion of Aboriginal people in section 24 determinations as including the Indigenous peoples could alter the distribution of seats between the states to the benefit of states with larger Aboriginal populations. Section 127, along with section 25 (to discourage, but still allow, racial prohibitions on voting by reducing a state's representation if they did so) and the race power, have been described as racism built into Australia's constitutional DNA, and modifications to prevent lawful race based discrimination have been proposed. The parliamentary entitlement of a state or territory is established by the electoral commissioner dividing the number of the people of the Commonwealth by twice the number of senators. This is known as the "nexus provision". The reasons for this are twofold, to maintain a constant influence for the smaller states and to maintain a constant balance of the two Houses in case of a joint sitting after a double dissolution. The population of each state and territory is then divided by this quota to determine the number of members to which each state and territory is entitled. Under the Australian Constitution all original states are guaranteed at least five members. The difference mostly relates to taxation legislation. In practice, by convention, the person who can control a majority of votes in the lower house is invited by the governor general to form the government. In practice that means that the leader of the party (or coalition of parties) with a majority of members in the House becomes the prime minister, who then can nominate other elected members of the government party in both the House and the Senate to become ministers responsible for various portfolios and administer government departments. Bills appropriating money (supply bills) can only be introduced or amended in the lower house

2015 жылдан бері Австралия Федералдық Полиция офицерлері шабуылдық мылтықтармен қаруланған күйде Федералдық Парламенттің екі палатасында да болып отыр.

Сайлау жүйесі

Федерация құрылғаннан 1918 жылға дейін Өкілдер палатасының мүшелерін сайлау үшін қарапайым көп дауыс беру жүйесі қолданылды. Бірақ 1918 жылғы «Лебедь» сайлауында Лейбористер партиясы консервативтік партиялардың дауысының бөлінуіне байланысты күтпеген түрде ең көп дауыс жинап жеңіске жеткеннен кейін, қазіргі Австралия Либерал партиясының алдағысы болып табылатын Ұлттық партия үкіметі төменгі палатадағы дауыс беру жүйесін толық преференциялық дауыс беруге өзгертті. Бұл жүйе 1919 жылғы келесі сайлаудан бастап күшінде қалып келеді және Коалициялық партияларға бір мандатқа қауіпсіз қатысуға мүмкіндік береді. Толық преференциялық дауыс беру 1990 жылғы сайлауда Хоук үкіметін қайта сайлады, бұл федералды тарихында Лейбористер партиясының преференциялық дауыс беруден алғаш рет пайда тапқан уақыты болды. 1949 жылдан бастап сайлау округтерінің басым көпшілігі, шамамен 90%-ы, бірінші дауыста көш бастаған кандидаттар жеңіп алады, бұл қарапайым көп дауыс беру жүйесімен дауыс саналғандағы нәтижемен бірдей. Бірінші дауыста көш баспаған кандидаттардың ең көп орын жеңгені (2010 жылға дейін) 1972 жылғы федералды сайлау болды, онда 125 орынның 14-і көпшілік дауыс жинаған кандидаттарға бұйрылмады.

Үкіметпен қарым-қатынас

Конституция бойынша, генерал-губернаторға мемлекеттік ведомстволарды басқаратын "[Патшаның немесе] Королеваның Мемлекеттік министрлерін" тағайындау және босату құқығы берілген. Іс жүзінде Федералды атқарушы кеңес тек қана Министрлер кабинеті қабылдаған шешімдерді бекіту және заңды күш беру үшін жиналады. Министрлер кабинетінің барлық мүшелері Атқарушы кеңестің мүшелері болып табылады. Бас губернатор номиналды төрағалық етуші болса да, ол атқарушы кеңестің отырыстарына көбінесе қатыспайды. Министрлер кабинетінің аға мүшесі Атқарушы кеңестің вице-президенті қызметін атқарады және генерал-губернатор болмаған кезде Атқарушы кеңестің төрағалық етушісі ретінде әрекет етеді. Федералды атқарушы кеңес – Австралиядағы басқа да Достастық елдеріндегі атқарушы кеңестер мен құпия кеңестердің австралиялық баламасы, мысалы, Канададағы Корольдің құпия кеңесі және Ұлыбританияның құпия кеңесі. Министр тағайындалған кезде сенатор немесе Өкілдер палатасының мүшесі болуы керек, немесе тағайындалғаннан кейін үш ай ішінде болуы тиіс. Бұл ереже Конституцияға (64-бап) енгізілген, бұл Эдмунд Бартон басқарған алғашқы министрлікті 1901 жылдың 1 қаңтарында тағайындауға мүмкіндік берді, тіпті алғашқы федералды сайлау 29 және 30 наурызға жоспарланған болатын. 1949 жылғы сайлаудан кейін Билл Спунер 19 желтоқсанда Төртінші Мензис министрлігінде министр болып тағайындалды, бірақ оның сенаторлық өкілеттігі 1950 жылдың 22 ақпанында ғана басталды. Бұл ереже 1967 жылдың желтоқсанында либерал премьер-министр Харольд Холттың жоғалып кетуінен және оның қайтыс болғаны болжамдалғаннан кейін де қолданылды. Либералдық партия сол кезде сенатор болған Джон Гортонды жаңа басшы ретінде сайлады, ол 1968 жылдың 10 қаңтарында премьер-министр болып ант берді (Джон Макьюэн басқарған уақытша министрліктен кейін). 1 ақпанда Гортон премьер-министрдің төменгі палатаның мүшесі болуы керек деген конвенцияға байланысты Холттың бұрынғы Өкілдер палатасы округіндегі Хиггинс сайлауына қатысу үшін Сенаттан кетті. 22 күн бойы (2-23 ақпан аралығында) ол парламенттің екі палатасының да мүшесі болмай премьер-министр қызметін атқарды. Бірнеше рет министрлер сайлау алдында өз орындарынан кеткен немесе сайлауда өз орындарынан айырылған жағдайларда, келесі үкімет ант бергенге дейін министрлік лауазымдарын сақтап қалды.

Under the Constitution, the governor general has the power to appoint and dismiss the "[King's or] Queen's Ministers of State" who administer government departments. In practice, the Federal Executive Council meets solely to endorse and give legal force to decisions already made by the Cabinet. All members of the Cabinet are members of the Executive Council. While the governor general is the nominal presiding officer, he almost never attends Executive Council meetings. A senior Cabinet member holds the office of Vice President of the Executive Council and acts as presiding officer of the Executive Council in the absence of the governor general. The Federal Executive Council is the Australian equivalent of the executive councils and privy councils in other Commonwealth realms such as the King's Privy Council for Canada and the Privy Council of the United Kingdom. A minister must be a senator or member of the House of Representatives at the time of their appointment, or become one within three months of their appointment. This provision was included in the Constitution (section 64) to enable the inaugural ministry, led by Edmund Barton, to be appointed on 1 January 1901, even though the first federal elections were not scheduled to be held until 29 and 30 March. After the 1949 election, Bill Spooner was appointed a minister in the Fourth Menzies ministry on 19 December, however his term as a Senator did not begin until 22 February 1950. The provision was also used after the disappearance and presumed death of the Liberal prime minister Harold Holt in December 1967. The Liberal Party elected John Gorton, then a senator, as its new leader, and he was sworn in as prime minister on 10 January 1968 (following an interim ministry led by John McEwen). On 1 February, Gorton resigned from the Senate to stand for the 24 February by election in Holt's former House of Representatives electorate of Higgins due to the convention that the prime minister be a member of the lower house. For 22 days (2 to 23 February inclusive) he was prime minister while a member of neither house of parliament. On a number of occasions when ministers have retired from their seats prior to an election, or stood but lost their own seats in the election, they have retained their ministerial offices until the next government is sworn in.

Комитеттер

Бас палатаның жұмысына қоса, Өкілдер палатасында көптеген комитеттер бар, олар негізгі палатаға жүктелген мәселелерді қарастырады. Олар барлық депутаттарға министрлер мен мемлекеттік қызметкерлерге сұрақтар қоюға, сондай-ақ тергеулер жүргізуге, саясат пен заңнаманы саралауға мүмкіндік береді. Белгілі бір тергеу аяқталғаннан кейін комитет мүшелері өздері анықтағандарды және үкіметке қарастыру үшін жасаған ұсыныстарын көрсететін есеп дайындап, Парламентке ұсына алады. Парламент палаталарының комитеттер құру құқығы Конституцияның 49-бабында бекітілген, онда мынадай делінген: «Сенат пен Өкілдер палатасының, әр палатаның мүшелері мен комитеттерінің өкілеттіктері, артықшылықтары және иммунитеттері Парламент белгілегендей болады және белгіленгенге дейін Біріккен Корольдік Парламентінің Лордтар палатасы мен оның мүшелері мен комитеттерінің өкілеттіктері мен иммунитеттерімен теңестіріледі». Басқа да өкілеттіктерге Австралияның кез келген жерінде отырыс өткізу, кіші комитеттер құру және ашық және жабық тыңдауларда куәліктерді қабылдау кіреді. Федерациялық палата 1994 жылы Бас комитет ретінде құрылды, бұл Палатаның жұмысын жеңілдету мақсатында жасалды: түрлі мәселелер Палатада және Федерациялық палатада бір уақытта қарастырылуы мүмкін. Ол азырақ ресми форматта, тек үш мүшеден тұратын кворуммен жұмыс істейді: Палата спикерінің орынбасары, үкімет мүшесі және оппозиция мүшесі. Шешімдер бірауыздан қабылдалуы керек: дауысқа бөлінген кез келген шешім мәселені Палатаға қайтарады. Федерациялық палата Палатаның регламенті арқылы құрылды: ол Палатаның бағынышты органы болып табылады және Палата отырыс кезінде ғана жұмыс істей алады. Палатада дауыс беру кезінде Федерациялық палата мүшелері дауыс беру үшін Палатаға оралуға міндетті. Федерациялық палата Палатаның комитеттердің бірінде орналасқан; бөлме осы мақсатқа арналған және Палатаның отырыс залына ұқсас етіп жабдықталған. Бұрынғы Бас комитет ретінде белгілі болған органның ерекше рөліне байланысты, оны басқа парламенттік комитеттермен шатасудан сақтау үшін «Екінші палата» және «Федерациялық палата» сияқты атауларды қарастыру туралы ұсыныстар жасалды. Кейіннен Өкілдер палатасы соңғы ұсынысты қабылдады. Австралия Федерациялық палатасының үлгісінде Парламенттік істерді жеделдетуге арналған параллель орган туралы идея 1998 жылғы британдық Өкілдер палатасының баяндамасында айтылды, нәтижесінде осы органның Вестминстер залы құрылды.

In addition to the work of the main chamber, the House of Representatives also has a large number of committees which deal with matters referred to them by the main House. They provide the opportunity for all MPs to ask questions of ministers and public officials as well as conduct inquiries, examine policy and legislation. Once a particular inquiry is completed the members of the committee can then produce a report, to be tabled in Parliament, outlining what they have discovered as well as any recommendations that they have produced for the government to consider. The ability of the chambers of Parliament to establish committees is given in section 49 of the Constitution, which states that, "The powers, privileges, and immunities of the Senate and of the House of Representatives, and of the members and the committees of each House, shall be such as are declared by the Parliament, and until declared shall be those of the Commons House of Parliament of the United Kingdom, and of its members and committees, at the establishment of the Commonwealth." Other powers include, the ability to meet throughout Australia, to establish subcommittees and to take evidence in both public and private hearings. The Federation Chamber was created in 1994 as the Main Committee, to relieve some of the burden of the House: different matters can be processed in the House at large and in the Federation Chamber, as they sit simultaneously. It is designed to be less formal, with a quorum of only three members: the deputy speaker of the House, one government member, and one non government member. Decisions must be unanimous: any divided decision sends the question back to the House at large. The Federation Chamber was created through the House's standing orders: it is thus a subordinate body of the House, and can only be in session while the House itself is in session. When a division vote in the House occurs, members in the Federation Chamber must return to the House to vote. The Federation Chamber is housed in one of the House's committee rooms; the room is customised for this purpose and is laid out to resemble the House chamber. Due to the unique role of what was then called the Main Committee, proposals were made to rename the body to avoid confusion with other parliamentary committees, including "Second Chamber" and "Federation Chamber". The House of Representatives later adopted the latter proposal. The concept of a parallel body to expedite Parliamentary business, based on the Australian Federation Chamber, was mentioned in a 1998 British House of Commons report, which led to the creation of that body's parallel chamber Westminster Hall.

Қазіргі Өкілдер палатасы

Қазіргі Парламент – 47-ші Австралия Парламенті. Соңғы федералды сайлау 2022 жылдың 21 мамырында өтті, ал 47-ші Парламент 2022 жылдың шілдесінде алғашқы отырысын өткізді. 2022 жылғы сайлауда үкіметтегі Либералдық/Ұлттық коалициясы жеңіліске ұшырады, ал оппозициядағы Элбанез басқаратын Еңбек партиясы 151 орындық Өкілдер палатасында 77 орынды жеңіп алды, нәтижесінде екі орындық көпшілікке ие болды. Коалиция 18 орыннан айырылып, 58 орынға тоқтады, бұл 1946 жылдан бергі ең нашар көрсеткіші (қазіргі Либералдық партия құрылғаннан кейінгі алғашқы сайлау). Өкілдер палатасының тәуелсіз мүшелері қатарында Австралиялық жасылдар үш орын қосып, жалпы саны бірден төртке дейін өсті, ал Орталық Альянс және Каттердің Австралия партиясы бұрынғы бір орындық көрсеткіштерін сақтап қалды. Тәуелсіз кандидаттар жеті орын жеңіп алып, жалпы саны онға жеткізді, оның алтысы – «көк» тәуелсіздер. 2022 жылдың 23 желтоқсанында Эндрю Ги Парламентке ұсынылып жатқан Ұлттық дауысқа партияның қарсылығына наразылық білдіріп, Ұлттық партиядан шығып, тәуелсіз депутат болды. 2023 жылдың 1 сәуірінде Астон сайлау округінде өткен қосымша сайлауда Еңбек партиясынан Мэри Дойл сайланды, ол бұрынғы Либералдық кабинет министрі Алан Тудждың орнын басты және Еңбек партиясының көпшілігін үш орынға арттырды.