Кіріспе
Ұшқыштар түрі Сүйіспеншілік шыбығы (Plecia nearctica) – Орталық Американың кейбір аймақтарында және АҚШ-тың оңтүстік-шығысында, әсіресе Мексика шығанағының жағалауында кездесетін марш шыбығының бір түрі. Бұл түрді алғаш рет 1940 жылы Д. Э. Харди сипаттады, бірақ ол Луизиана штатында 1911 жылдан бері байқалған. Харди сол кезде сүйіспеншілік шыбығының таралу аймағы кең екенін, бірақ Техас және Луизиана штаттарында басқа шығанақ штаттарына қарағанда көбірек кездесетінін хабарлады. 20-шы ғасырдың соңына қарай бұл түр Мексика шығанағының барлық жағалау аймақтарына, Флорида штатының толық аумағына, сондай-ақ Джорджия және Оңтүстік Каролина штаттарына тарады. Бұл түр Австралияны қоса алғанда, басқа елдерде де кездеседі. Л. А. Хетрик 1970 жылы жазған еңбегінде бұл шыбықтың Флорида штатының орталық және солтүстік бөліктерінде де кең таралғандығын анықтады және оның ұшу биіктігінің шығанақ үстінен бірнеше шақырымға жететінін, ал ұшу қашықтығы бірнеше шақырымды құрайтынын сипаттады. Сүйіспеншілік шыбығының дернәсілдері ландшафттағы жартылай шіріген өсімдіктермен қоректенеді, осылайша адамдарға пайдалы. Ересек шыбықтар негізінен әртүрлі өсімдіктердің, әсіресе тәтті қоңырбас, алтынбас және бразилиялық бұрыштың нектарымен қоректенеді.
The lovebug (Plecia nearctica) is a species of march fly found in parts of Central America and the southeastern United States, especially along the Gulf Coast. The species was first described in 1940 by D. E. Hardy, though it had been observed in Louisiana as early as 1911. At the time, Hardy reported the distribution of lovebugs to be widespread, but most commonly in Texas and Louisiana than other Gulf States. By the end of the 20th century the species had spread to all areas bordering the Gulf of Mexico, the entirety of Florida, and had spread as far as Georgia and South Carolina. The species is also present in other countries, including Australia. L. A. Hetrick, writing in 1970, found the bug was also widespread in central and northern Florida and described its flights as reaching altitudes of and extending several kilometers over the Gulf. Lovebugs' larvae feed on partially decayed vegetation in the landscape and, in this respect, are beneficial to humans. Adults primarily feed on nectar from various plants, particularly sweet clover, goldenrod, and Brazilian pepper.
Жәндіктердің жарты жылдық жағдайы
Жергілікті махаббат құрттарының ұшулары миллиондағанға жетеді. Еркек және әйел жұптары (құйрықтары біріктірілген) ауада асығыс қозғалыс жасайды, баяу иіліп жүреді. Жыл сайын екі ірі ұшу болады; көктемгі ұшу сәуір мен мамыр айларының соңында, ал жазғы ұшу тамыз бен қыркүйек айларының соңында жүзеге асады. Ұшулар төрт-бес аптаға созылады. Оңтүстік Флоридада желтоқсан айында үшінші (бірақ кішірек) ұшу болуы мүмкін. Автокөлік жолдарының жанында махаббат құрттарының саны көп болғандықтан, олар көліктердің алдыңғы әйнектеріне, капоттарына және радиатор торларына жабысып, көптеп өледі. Егер олар бір-екі сағаттан артық қалдырылса, олардан құтылу өте қиынға соғады. Олардың дене химиясы шамамен бейтарап 6.5 pH құрайды, бірақ машина бетінде бір күн қалса, 4.25 pH-қа дейін қышқылдануы мүмкін. Дегенмен, автокөлік бояулары мен қорғау жабындарының жетістіктері бұл қауіпті айтарлықтай азайтты. Қазіргі уақытта ең маңызды мәселе – ересек құрттардың денелерінің көлік радиаторларының ауа өткізгіш жолдарын бітеуі, қозғалтқыштардың салқындату тиімділігін төмендетуі және ересек құрттардың қалдықтары мен жұмыртқа жиынтықтары әйнекке жағылғанда алдыңғы әйнектің көру бұрышын шектеуі. Махаббат құрттарының жұмыртқалары ұшу маусымына байланысты 2–4 күннен кейін шайқалады. Жұмыртқалар шайқалғаннан кейін дернәсілдер топырақтағы шіріген өсімдіктер және басқа да органикалық заттармен қоректене бастайды, олар қуыршаққа айналғанша топырақта өмір сүреді. Махаббат құрттары әдетте 7–9 күн бойы қуыршақ күйінде болады, содан кейін ересек фазаға жетеді, онда олар көбейе бастайды. Ересекке жеткеннен кейін махаббат құрттары көбейе бастау үшін жұптасуға дайын. Ересек еркек махаббат құрттары қуыршақтан бірінші болып шығып, әйел махаббат құрттары пайда болғанша ауада айналып жүреді. Махаббат құрттарының жұптасуы ересек әйелдер пайда болғаннан кейін бірден басталады. Еркек махаббат құрты жұптасады және әйел толыққанды ұрықтанғанша бірігіп қалады. Жұптасу 2–3 күнге созылады, содан кейін әйел жұмыртқа салып, өледі. Ересек әйелдер жеті күнге дейін өмір сүруі мүмкін, ал ересек еркектер екі-бес күнге дейін өмір сүре алады, бірақ орташа есеппен махаббат құрттары үш-төрт күн өмір сүреді. Дегенмен, Торнхилл (1976c) еркектердің әйелдерге қарағанда табиғатта ұзақ өмір сүргенін көрсеткен қайта ұстау деректерін тіркеген.