Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс фельдмаршалы, Канададағы қауым
German field marshal
the community in Canada
Альфред Людвиг Генрих Карл Граф фон Вальдерзее (8 сәуір 1832 – 3 наурыз 1904) – неміс фельдмаршалы (Generalfeldmarschall), Императорлық неміс бас штабының бастығы. Әскери шешен отбасында туған фон Вальдерзе артиллерия офицері ретінде көзге түсіп, 1870 жылы Париж елшілігінде Пруссияның әскери атташесі қызметін атқарды. Бұл оған Францияның қорғанысы туралы маңызды мәліметтер берді, ол Франко-прусс соғысында аса қажет болды, онда ол маңызды рөл атқарды. Кейіннен Императорлық бас штабтың бастығы, фельдмаршал Гельмут фон Мольтке ағаның жанындағы басты көмекші ретінде, фон Вальдерзе болашақ император Вильгельм II-ге ықпал етті, ол таққа отырғаннан кейін оны бас штаб бастығы етіп тағайындады. 1900 жылы Пекиндегі елшілік кешенін Боксер көтерілісшілері қоршағанда, фон Вальдерзе сегіз елден құралған көмекші күштердің басшысы болып тағайындалды. Ол шайқасқа қатысуға кеш келгенімен, жазалаушылық экспедицияларды жүргізіп, Боксерлерді басып тастады және Саи Цзиньхуа атты қытай әйелімен қарым-қатынас жасады.
Alfred Ludwig Heinrich Karl Graf von Waldersee (8 April 18325 March 1904) was a German field marshal (Generalfeldmarschall) who became Chief of the Imperial German General Staff. Born into a prominent military family, von Waldersee saw distinguished service as an artillery officer, and became Prussian military attaché at the Paris embassy in 1870. This gave him insight into the French defences that would prove crucial in the upcoming Franco Prussian War, in which he played a significant role. Later, as principal assistant to Field Marshal Helmuth von Moltke the Elder, Chief of the Imperial General Staff, von Waldersee gained influence with the future Kaiser Wilhelm II, who promoted him Chief of Staff on his accession. When the Peking legation compound was besieged by the Boxer insurgents in 1900, von Waldersee was appointed as head of an eight nation relief force. Although he arrived too late to take part in the fighting, he conducted punitive expeditions, which succeeded in pacifying the Boxers, and took a Chinese mistress, Sai Jinhua.
Отбасы
Альфред фон Вальдерзее – Пруссиялық атқыштар әскері генералы Франц Генрих граф фон Вальдерзее (1791–1873) мен Берта фон Хюнербейннің (1799–1859) алты баласының бесіншісі болды. Франц Генрих фон Вальдерзее, Франц Антон фон Вальдерзеедің (1763–1823) және Иоганна Элеонора Хоффмайердің (1739–1816) ұлы еді. Франц Антон – Анхальт-Дессау герцогі III Фридрих Франц Леопольдтің (1740–1817) заңды емес ұлы болғанмен, герцог сарайында тәрбиеленіп, білім алды. 1786 жылы ол граф атағын алды. Вальдерзее әулетінің Waterneverstorf мүлігі, Германияның Шлезвиг-Гольштейн федералды жеріндегі Бехренсдорфқа жақын Балтық теңізі жағалауында орналасқан.
Alfred von Waldersee was the fifth of six children of the Prussian cavalry general Franz Heinrich Count von Waldersee (1791–1873) and Bertha von Hünerbein (1799–1859). Franz Heinrich von Waldersee was the son of Franz Anton von Waldersee (1763–1823), an illegitimate son of Leopold III Friedrich Franz, Duke of Anhalt Dessau (1740–1817) and of Johanne Eleonore Hoffmeier (1739–1816). Nevertheless, Franz Anton was raised and educated at the ducal court and in 1786 was created a Graf, or Count. The Waldersee family estate, Waterneverstorf, is located on the Baltic coast near Behrensdorf in the German federal state of Schleswig Holstein.
Ерте жылдары және одан кейінгі жылдары
Вальдерзе әскери және аристократиялық отбасында Потсдамда дүниеге келген. Бірнеше кадет мектептерін бітіргеннен кейін, 1850 жылы Пруссия армиясының артиллерия корпусына лейтенант болып кірді және көп ұзамай жоғары лауазымдағы офицерлердің назарын аударды. Ол өзінің алғашқы ірі әскери науқанында, 1866 жылғы Аустрия-Пруссия соғысында, Пруссияның артиллерия генералы, принц Фридрих Карлдың адъютанты болды және олар Königgrätz шайқасына бірге қатысты. Осы науқан барысында граф Вальдерзе майор шындығына көтеріліп, Пруссияның Бас штабына бекітілді. Содан кейін ол жаулап алынған Ганновер Корольдігінде құрылған жаңа құрылым – Х армия корпусы штабында қызмет етті. 1870 жылдың қаңтарында ол Пруссияның Париждегі елшілігінде әскери атташе болды. Осы қызметте ол француз әскерінің күші және басқа да маңызды ақпараттарды жинады, бұл ақпарат алдағы науқандарда өте пайдалы болды. Франко-Пруссия соғысында әскери шеберлігімен және қарсыластың қарулы күштерін талдау қабілетімен танылған подполковник граф Вальдерзе "Бас соғыс қолбасшысының" ең пайдалы көмекшісі болды. Ол Мец маңындағы маңызды шайқастарда болды, Мекленбург герцогы Швериннің штабына тағайындалды; сондай-ақ Луарадағы Шанзи армиясына қарсы операцияларға қатысты. Герцог көрнекті әскер командирі болғанмен, тактикалық шеберлігімен ерекшеленбеді, ал батыс науқанының сәтті аяқталуы көбінесе оның кеңесшісі Вальдерзеге байланысты болды.
Waldersee was born at Potsdam into a military and aristocratic family. After attending several cadet schools, in 1850 he was commissioned as a Leutnant into the Artillery Corps of the Prussian army and he soon attracted the favorable notice of his superiors. In his first major campaign, the Austro Prussian War of 1866, he served as aide de camp to General of Artillery Prince Friedrich Karl of Prussia, with whom he was present at Königgrätz. In the course of this campaign, Count Waldersee was promoted to major and assigned to the Prussian General Staff. Thereafter, he served on the staff of X Army Corps, a new formation in the conquered kingdom of Hanover. In January 1870, he became military attaché at the Paris embassy of Prussia. At this post he was able to gather intelligence on troop strengths and other information on the French military that proved valuable in the campaigns to come. In the Franco Prussian War, Lieutenant Colonel Count Waldersee, recognized for his military prowess and recent analysis of the adversary's armed forces, proved a most useful assistant to the "supreme War Lord." He was present at the great battles around Metz, assigned to the staff of General Grand Duke of Mecklenburg Schwerin; and later in operations against Chanzy's army on the Loire. The grand duke was a prominent soldier, but not a tactician of note, and the successful outcome of the western campaign was largely due to his adviser, Waldersee.
Ұлы штаб
1882 жылы Вальдерзее генерал-фельдмаршал Хельмут фон Мольтке ағаның Берлиндегі Бас штабында генерал-квартирмейстер шенімен бас көмекшісі болып таңдалды. Осы тағайындамамен Вальдерзее сегіз мүшелі фельдмаршалдың мұрагері болуға лайық деп есептелді. Вальдерзее бірнеше рет болашақ император Вильгельм II, ханзада Вильгельмді, ханзаданың әкесі император Вильгельм I атынан шетелге сапарларға сүйемелдеді. Осы сапарлардың нәтижесінде ұстаз-оқушы қарым-қатынасы қалыптасты, бірақ Вальдерзее Вильгельмнің либералды ата-анасы – мұрагер ханзада Фридрих Вильгельм мен Виктория ханшайым тарапынан «ұлтшыл, дінге қатал және реакциялық» деп қарастырылды, өйткені генерал-квартирмейстер Вильгельмнің ата-анасы ең жек көретін нәрсенің өзіндік бейнесі болды. Британдық тарихшы Джон К.Г. Рёль Вальдерзеенің «кейбір параноидты мегаломаниядан зардап шеккен сияқты» екенін жазды, себебі Вальдерзее дүниежүзіндегі яһудилердің «барлығы» Рейхті құрту үшін жұмыс істейтін үлкен яһудилік әлемдік қастандыққа сенеді. Канцлер Бисмарк Пруссия мен Германияда бір буын бойы билікте болды, бірақ 1880-ші жылдардың ортасына қарай Германиядағы әлеуметтік-саяси көңіл-күй өзгерді. Социалистер Рейхстагта орындар алып, либералды орта тап мұрагер ханзадада досын тапты. Бисмарк өзінің билігін сақтап қалуға тырысып, енді әскермен одақтасуға көшті, бірақ ол шаршаған және Вальдерзееге күдікпен қарады. Ол іс жүзінде бас штаб бастығы болып, «қабілетті, бірақ тым жолсыз, тыныштық таппайтын, тіпті канцлерлікке ашық ұмтылған» еді. 1885 жылы Вальдерзее күнделігіне былай деп жазды: «Біздің жауларымыз тым көп: француздар, славяндар, ең бастысы католиктер [мұндағы басымдық түпнұсқада], содан кейін мал-мүлкінен айырылғандардың барлық тобы және олардың қолдаушылары». Вильгельм II Вальдерзеенің Қытайға экспедицияға басшылық етуін қалады, ол бұл туралы әлемдік баспасөзге Ресей императоры Николай II-нің бастамасымен болғанын жариялады. Басқа елдермен кеңеспей жасалған бұл хабарлама Аушварттигс АМТ үшін үлкен стресске айналды, енді олар басқа елдерді Вальдерзеенің тағайындалуын қабылдауға көндіруге тиіс болды. Бұл тек Вильгельм Вальдерзеенің басшылығы басқа елдер тарапынан қабылданбаса, өзін қорланған сезінетінін және бұл Германиямен қарым-қатынасты шиеленістіретінін айтып, қорқыту арқылы ғана мүмкін болды. Бұл тиімді шантаж әдісі болды, бірақ Германияның дипломатиялық беделіне нұқсан келтірді. Ин Ху «Аңыз бойынша, Сай мен Вальдерзее бөліскен императрицаның «дракон төсегінде» ол әскерлердің қатыгездігін басуға тырысты және кейде сәтті болды» деп жазды. Вэньсянь Чжан Сай Цзиньхуаның «Вальдерзеені Пекин тұрғындарына қатыгездікпен қарауды жеңілдетуге ықпал еткеніне» сендіреді. Ол 1904 жылы 71 жасында қайтыс болғанға дейін бас инспектор міндетін атқаруын жалғастырды.
In 1882, Waldersee was chosen by Field Marshal Helmuth von Moltke the Elder as his principal assistant on the General Staff at Berlin with the rank of Generalquartiermeister. With this appointment, Waldersee was already seen as the likely successor of the octogenarian field marshal. On several occasions Waldersee accompanied Prince Wilhelm, the future Kaiser Wilhelm II, on trips abroad to represent the prince's grandfather, Kaiser Wilhelm I. Out of these trips grew a tenuous teacher student relationship, but Waldersee was seen by Wilhelm's liberal parents Crown Prince Friedrich Wilhelm and Victoria, Princess Royal as "anti Semitic, narrowly zealous in religion, and reactionary the quartermaster general was the personification of everything Wilhelm's parents most detested." The British historian John C. G. Röhl wrote that Waldersee " seems to have suffered from some form of paranoid megalomania" as Waldersee believed in a vast Jewish world conspiracy in which the "entirety" of Jews around the world were working for the destruction of the Reich. Chancellor Bismarck had been in power in Prussia and Germany for a generation, but by the mid 1880s the socio political mood in Germany was changing. Socialists were gaining seats in the Reichstag, and the liberal middle class had a friend in the crown prince. Bismarck, seeking to retain his own power, now looked to an alignment with the army, but he was weary and suspicious of Waldersee. Effectively already chief of staff in all but name, the count was "able but extravagantly ambitious, restlessly intriguing, [and he] more or less openly aspired to the chancellorship [himself]." In 1885, Waldersee wrote in his diary: "We have far too many enemies, the French, the Slavs, above all the Catholics [emphasis in the original], and then the entire little rabble of the dispossessed, with their supporters". Wilhelm II wanted Waldersee to command the expedition to China, which he announced to the world press had come as a result of the initiative of the Emperor Nicholas II of Russia. The announcement which went had been made without consulting the other powers caused a great deal of stress for the Auswärtiges Amt who now had to convince the other powers to accept Waldersee's appointment, which was only done by threatening that Wilhelm would feel humiliated if Waldersee's command were in fact rejected by the other powers and this would strain relations with Germany, a form of blackmail that proved effective, through it damaged Germany's diplomatic standing. Ying Hu wrote that "Legend has it that in their "dragon bed" of the Empress Dowager, which Sai and Waldersee shared, she tried and sometimes succeeded in curbing the brutality of the troops." Wenxian Zhang wrote that Sai Jinhua "was credited with influencing Waldsee to moderate the harsh treatment of Beijing residents." Again at Hanover, he resumed the duties of inspector general, which he performed almost until his death in 1904 at age 71.