Кіріспе

Доминикан бейсболшысы (1937 жылы туған)

испан Канар аралдарының тарихшысы, әдеби сыншысы және эссеші

Хуан Антонио Марихал Санчес (1937 жылғы 20 қазанда туған), «Доминикан Дэндиі» деген лақап атымен белгілі, – доминикандық бұрынғы оң қолды питчер, 1960 жылдан 1975 жылға дейін Бас лигасында 16 маусым өнер көрсетті, көбінесе «Сан-Франциско Джайентс» командасы үшін. Биік аяқпен тепкілеуімен, әртүрлі лақтыруларымен, қолдарының бұрыштарымен және лақтыру техникасымен, нақты бақылауымен және төзімділігімен танымал Маричал 1962 жылғы Әлем сериясына «Джайентс» командасының өтуіне көмектесу үшін 18 ойын жеңіп алды және 1960-шы жылдарда 191 жеңіске жетті, бұл кез келген Бас лига питчерінің ең көп көрсеткіші. Ол алты рет 20 ойыннан астам жеңіске жетті, әр жолы 2.50-ден төмен орташа көрсеткіш (ERA) тіркеп, 200-ден астам соққы жасады және Боб Феллерден кейін 25 ойынды үш рет жеңген алғашқы оң қолды питчер болды; 1968 жылы ол жеңген 26 ойын команда тарихындағы рекорд болып қала береді. Маричал Ұлттық лигада (NL) жеңістер, тастаған доптардың саны, толық ойындар және «құрғақ» ойындар бойынша екі рет жеңіске жетті. Ол көбінесе бір замандастары Сэнди Куфакс пен Боб Гибсонның артында қалып қойды; Маричалдың ең жақсы төрт маусымының әрқайсысында Куфакс немесе Гибсон Cy Young сыйлығын бірауыздан жеңіп алды. 1963 жылдың маусымында ол «но-хиттер» жасады, ал екі аптадан кейін 16 иннингте Уоррен Спангенді 1:0 есебімен жеңді; Маричалдың үш «бір соққылық» ойыны болды – оның бірі Бас лигадағы дебюті болды – және алты «екі соққылық» ойыны. Барлық Жұлдыздар ойыны тарихындағы ең көрнекті ойыншылардың бірі, ол тоғыз маусымда командаға шақырылды, сегіз ойында 0.50 ERA көрсетті және 1965 жылғы жарыстағы ең құнды ойыншы атанды. 1965 жылдың 22 тамызында Маричал Бас лига тарихындағы ең зорлық-зомбылық оқиғасының басты кейіпкерлерінің бірі болды. «Лос-Анджелес Доджерс» командасына қарсы қызғанды ойын кезінде ол қарсыласы Джон Розебороның басына таяқпен соқты, Розеборо допты қайтадан питчерге лақтырғанда, ол Маричалдың бетінен өтіп кетті; соққы Розебороның басына тігістерді қажет ететін жараны ашты және екі команда арасында үлкен төбелес шықты. Маричал жұмыстан босатылып, сол кездегі рекордтық айыппұл төледі, сондай-ақ қаржылық өтемақы төледі, бірақ екі ойыншы кейін татуласып, жақын дос атанды. Розеборо кейіннен Маричалдың Бейсбол Даңқы залына сайлануына қолдау көрсетті, өйткені ол осы оқиғаға байланысты алғашқы екі дауыс беруде сайланбады. Маричал кейіннен Розебороның жерлеу рәсіміне қатысты. Маричалдың «Джайентс» командасы үшін жеңген 238 ойыны, 2.84 ERA, 244 толық ойыны және тастаған 3,444 доптары Сан-Франциско командасының рекордтары болып табылады; оның 2,281 соққысы, 446 бастаған ойыны және 52 «құрғақ» ойыны оны франшиза тарихында Кристи Мэтьюсоннан кейін екінші орынға қойды. Ол зейнетке шыққан кезде, ол NL тарихында соққылар (2,282) және «құрғақ» ойындар (52) бойынша алтыншы орынды иеленді; оның 244 толық ойыны 1920 жылдан кейін белсенді NL питчерлері арасында тоғызыншы орынды иеленді. Маричал 1983 жылы Бейсбол Даңқы залына енгізілді; ол доминикандық және шетелде туған алғашқы ойыншы болды.

Ерте өмір

Хуан Маришал 1937 жылғы 20 қазанда Доминикан Республикасының Лагуна-Верде атты шағын шаруашылық ауылында Франсиско мен Нативидад Маришальдың төрт баласының ең кішісі ретінде дүниеге келді. Оның Гонсало мен Рафаэль деген екі ағасы және Мария деген әпкесі бар. Маришал үш жасқа толғанда әкесі себебі белгісіз аурудан қайтыс болды. Үйінде электр жарығы болмаған, бірақ отбасының фермасы болғандықтан тамаққа тоқ болатын. Бала кезінде Маришал күн сайын фермада жұмыс істеп, отбасының жылқыларын, есектерін және ешкілерін бағып күтім жасаған. Ол Яке-дель-Норте өзенінің жанында тұрды, сондықтан көбінесе суға түсіп, балық аулаумен шұғылданған. Бір күні Маришал өзен жағасында ойнап жүргенде, ас қорытуы нашарлап, тоғыз күнге комаға түсті. Дәрігерлер оның сақайнайтынына үміттенбеді, бірақ отбасы дәрігердің кеңесімен оған бу моншасын жасағаннан кейін ол бірте-бірте есін жинады. Ағасы Гонсало жас Маришальға бейсболға деген сүйіспеншілікті сіңіріп, лақтыру, алаңда ойнау және соққы берудің негізгі қағидаларын үйретті. Әр апта соңында Маришал ағасы мен достарымен бірге осы спортпен айналысқан. Олар ойынға гольф доптарын тауып, жергілікті аяқ киім шеберіне бір песо төлеп, допты қажетті өлшемге келтіру үшін оның үстіне қалың мата тігіп алған. Олар жарғақ үшін вассама ағашының тармақтарын, ал қолғаптар үшін матадан жасалған тендерді пайдаланған. Балалық шақтағы ойын серіктерінің арасында Алу ағалары – Фелипе, Хесус және Мэтти болды, олардың барлығы кейіннен Маришалмен бірге Сан-Франциско Гиганттарында ойнады. 11 жасында ол J. W. Tatem Shipping компаниясы үшін қант қамысын кесу жұмысына қысқа мерзімге орналасты. 1954 жылы он алты жасар Маришал Монте-Кристидегі жазғы лигаға қосылып, Лас-Флорес командасынан ойнады. Маршал шортстоп ретінде бастағанмен, Доминикан ұлттық құрамасының ойыншысы Бомбо Рамостан шабыттанғаннан кейін питчерлікке ауысты.

Ойын мансабы

Маришалды Доминикан диктаторы Рафаэль Леонидас Трухильоның ұлы Рамфис Трухильо тапты. Рамфис Доминикан Әуе Күштері бейсбол командасының (Авиация Доминикана) негізгі демеушісі болды, оған қарсы Маришал өзінің туған Монте-Кристиде 2:1 есебімен жеңіске жетті. Ойын аяқталған сәттен бастап Маришал Авиация Доминикана командасының мүшесі болды, Рамфистің бұйрығымен Әуе Күштеріне тіркелді. Маришал 1960 жылы Чейни стадионында алғашқы ойынды бастады және жеңді, бұл жаңа Такома Райнерс командасының үйі, «Гиганттардың» AAA филиалы. Маришал 1960 жылы шілде айында бірінші лигаға шықты. Ол 19 шілдеде Доминикан Республикасынан шыққан екінші жергілікті питчер ретінде жоғары лигаға енді. Ол бірден көзге түсті: «Филадельфия Филлиз» командасына қарсы дебюттік ойынында Рубен Амароны соққыға түсіріп, ойынды бастады және алғашқы 19 соққышыны зейнеткерлікке шығарды, содан кейін сегізінші иннингте ешбір соққысыз жеңіске жетті, бірақ екі рет Клей Далримплге соққы жіберді. Ол бір соққы жасап, бір жүріп, 12 соққы берді; оның 96 ойындық көрсеткіші жоғары лигадағы дебютінде кез келген питчер үшін ең жоғары көрсеткіш болды. Ол осы маусымда тағы 10 ойынға қатысып, 6:2 есебімен және 2.66 ERA көрсеткішімен аяқтады. 1961 жылы жарақаттар оған әсер етті, бірақ ол әлі де 27 рет ойнады және «Гиганттар» үшін 13 ойын жеңді. Командалар маусымды тең аяқтады және лига чемпионын анықтау үшін үш ойындық тай-брейк сериясы өткізді. Шешуші үшінші ойынды бастаған Маришал алтыншы иннингге дейін «Доджерс» командасын бір ұпайға ұстап тұрды, сонда Томми Дэвис екі ұпайлық хоум-ран соғып, Лос-Анджелеске 3:2 есебімен басымдық берді. Маришал сегізінші иннингтің соңында алаңнан шыққанда, «Доджерс» 4:2 есебімен алда болды, бірақ Сан-Франциско тоғызыншы иннингте жиналып, ойынды 6:4 есебімен жеңді. Әлемдік серияда Маришал төртінші ойынды бастады, «Гиганттар» 2:1 есебімен ұтылып тұрды және төрт иннингтен кейін 2:0 есебімен алда болды. Бірақ бесінші иннингте баундауға тырысқанда, ол соғу қолындағы бас бармағын сындырып, серияның қалған бөлігіне мүгедектер тізіміне енгізілді. «Гиганттар» ойынды 7:3 есебімен жеңіп алды, бірақ жеті ойыннан кейін серияны жоғалтты. 1962 жылы 18 жеңіске жеткеннен кейін, Маришал ақыры 1963 жылы 20 жеңіске жетті, ол 25:8 есебімен, 248 соққымен және 2.41 ERA көрсеткішімен ойнады. Ол 1963 және 1968 жылдары лигадағы жеңістер саны бойынша бірінші орынды иеленді, ол 26 ойын жеңді. Оның 30 толық ойыны лиганың қарқынын арттырды, бұл онжылдықта бір маусымда кез келген питчердің ең көп салған ойыны болды. 1968 жылы ол өзінің мансабындағы ең жоғары MVP дауыс беру позициясын иеленді, ол Боб Гибсон, Пит Роуз, Вилли МакКови және Курт Флодтан кейін бесінші орынға ие болды. Ол және Сэнди Куфакс соғыстан кейінгі дәуірде (1946 жылдан қазіргі уақытқа дейін) 25 немесе одан да көп жеңіске жеткен бір маусымнан астам, әрқайсысында үш жеңіске жеткен екі жоғары лига питчері болды. Өзінің мансабында ол алты рет соққы саны бойынша үздік 10-ға, сегіз рет (лиганың екі рет жетекшісі) және 10 рет толық ойындар бойынша үздік 10-ға кірді, оның жалпы саны 244 болды. Ол 1965 жылы 10 рет шабуыл жасап, екі рет лиганың шабуылдан қалу көрсеткішін жойды. Маришал ерекше бақылауға ие болды. Оның соққы саны 2303 болды, ал жүріп кеткендердің саны 709 болды, бұл 3,25 көрсеткішін құрайды. Бұл барлық уақыттағы 20 үздік питчердің қатарына кіреді, Боб Гибсон, Стив Карлтон, Сэнди Куфакс, Дон Драйсдейл, Уолтер Джонсон және Роджер Клеменс сияқты атақтылардан алда, олардың әрқайсысы 3:1-ден аз арақашықтықпен жүруге ұшырады. Карьерасында Маришал лигада төрт рет тоғыз иннингте ең аз жүріп, үш рет екінші орынды иеленді. Жалпы он бір жыл ішінде ол үздік 10-ға кірді, сонымен қатар алты жыл ішінде ең жақсы 10 орынды иеленді. Спан мен Маришал екеуі де 15 және одан да көп иннингтік толық ойындар өткізді, бұл жоғары лигада бұрын да, содан бері де болған емес. Маришал 16 иннингте сегіз соққыға жол берді (Спанның қос соққысынан басқа барлық бірліктер), 10 соққы берді және карьералық хоум-ран соққан Ханк Ааронды 0-ден 6 жағаға отырғызды. Спан 15,1 иннингте тоғыз соққыға жол берді, тек бір рет жүріп (Мейз 14-ші иннингте, Харви Куэнннің қос соққысынан кейін) және екі рет соққыға ұшырады. Маришалдың айтуынша, жаттықтырушы Альвин Дарк ойын 12-ші иннингке жеткенде оны екі рет алып тастауды ұсынды. Екінші рет Маришал Даркқа: «Сен төбедегі адамды көріп тұрсың ба? Сол кісі қырық екіде, мен жиырма бестемін. Мені алып кетуіңе әзір емеспін». Ойынның ұзақтығы екі жарыстың біріншіден тең болғанымен, ол 4 сағат 10 минутқа созылды. Кездейсоқ оқиғадан кейін бейсбол комиссары Бад Селиг ойынға жанкүйер ретінде қатысты.

Розборо-Маричал оқиғасы

Маришал сонымен қатар Джон Розборомен 1965 жылғы 22 тамызда «Гиганттар» мен «Лос-Анджелес Доджерс» командалары арасындағы ойында болған жақсы есімдерімен танымал оқиға үшін еске алынды. «Гиганттар» – «Доджерс» бәсекесі сол кезде бейсболдағы ең қаһарлы бәсеке болды – бұл бәсеке екі команда да Нью-Йорк қаласында ойнаған кезде басталған. 1965 жылғы маусымның шегіне жақындаған кезде «Гиганттар» тартысты жеңіс үшін күреске қатысып, «Доджерс» командасынан бір жарым ойынға қалып қойды, ал «Брэйвз» «Доджерс» командасынан бір ойынға қалып қойды. Серияның екінші ойынында екі күн бұрын Мори Уиллс бірінші базаға ие болды, себебі төреші Ал Форман «Гиганттар» ұстаушысы Том Халлер оның соққысына кедергі келтірді деп шешті; Халлер «Доджерс» ойыншылары әдеттегіден гөрі қашықтан ұстап тұрғанын айтты, ал Мэтти Алу да солай жасады, содан кейін Розбородан ескерту алды. Уиллс ойынды Маришальдан бірден ұтып, Рон Фэрлидің қос соққысымен ұтып алды. Қатал бәсекелесуші Маришал бандты базаға жетудің арзан жолы деп қарады және Уиллске реніш білдірді. Маришал кейін Розборо оған шабуыл жасауға дайындалып тұр деп ойлағанын айтты. «Гиганттар» командасының капитаны Мейс Розборо «Маришальды итергенін» айтты. «Бәлкім, ол соққы болды». Маришал өз шайқасын көтеріп, Розбороның басын кем дегенде екі рет ұрып, екі дюймдық жараны ашты, нәтижесінде қақпашының бетінен қан ағып кетті. Куфакс оларды бөліп алуға асықты, содан кейін екі команданың төрешілері, ойыншылары мен жаттықтырушылары қосылды. «Гиганттар» «Доджерс» (сондай-ақ «Пираттар», «Редс» және «Брэйвз») командаларымен тартысты жарыста болды және жарыс тек екі ойын қалғанда шешілді. 22 тамыздағы ойынды жеңіп, жарты ойынға қалып қойған «Гиганттар» ақырында «Доджерс» командасына екі ойынмен жеңіліп қалды. Айырықша жағдай, «Гиганттар» Маришальдың қатысусыздығы кезінде басталған 14 ойындық жеңіс сериясын өткізді, содан кейін жарыс екі команда арасында болды, себебі «Пираттар», «Редс» және «Брэйвз» командалары одан да артта қалды. Бірақ содан кейін «Доджерс» соңғы 16 ойынның 15-інде жеңіске жетіп, жеңіс туын жеңіп алды. Маришал өзінің алғашқы ойынында жеңіске жетті, 9 қыркүйекте «Хьюстон Астрос» командасына қарсы 2:1 есебімен (осы күні Куфакс «Чикаго Кабс» командасына қарсы өзінің тамаша ойынын өткізді), бірақ соңғы үш ойында жеңіліске ұшырады, себебі «Гиганттар» маусымның соңғы аптасында құлдырады. «Маришалдың әрекеттері бізге жеңіс туын шығаруға мүмкіндік бермеді», - деп болжады Мейс, жеңілдеуші питчерлер Маришалдың әдеттегідей бастамасын аяқтамағандықтан көбірек жұмыс істеуге мәжбүр болды. Маришал 3 сәуірде жаттығуларға дейін «Доджерс» командасымен кездеспеді, оқиғадан кейін Маришальға қарсы алғашқы соққысында Розборо үш гол соқты. Кейін «Гиганттар» командасының бас менеджері Чаб Фини Маришал мен Розбороның қолдасуын ұйымдастыру үшін «Доджерс» командасының бас менеджері Баззи Бавасиге жүгінді. Алайда Розборо бұл ұсыныстан бас тартты. Көп жылдар өткен соң, Розборо өзінің естеліктерінде Маришалдың Уиллсқа шабуыл жасағандығы үшін кек алғанын айтты. Ол жағдайды өз қолына алды, себебі Куфакстың ойыннан шығарылып, мүмкін, «Доджерс» командасы тартысты жеңіс үшін күреске түскен кезде кек алу үшін тоқтатылу қаупіне ұшырағысы келмеді. Ол Маришалдың құлағына жақын лақтырғандығы «стандартты операциялық процедура» болғанын, жазалау түрі болғанын айтты.

1970-1975 жылдар

1970 жылы Маришаль пенициллинге күшті реакция көрсетіп, арқасы ауырып, созылмалы артритке шалдықты. Сол жылы оның карьерасы қиындыққа тап болды, себебі ол тек 12 жеңіс тіркеді және оның ERA 4.12-ге дейін өсті; алайда, 28 тамызда «Пиратс» командасына 5:1 есебімен жеңіске жетіп, карьерасындағы 200-ші жеңісін тойлады, алты ойынның қатарынан жеңіске жетіп, көрсеткішін 9-9 етті. 1971 жылы ол жарқын маусым өткізіп, 18 ойын жеңіп, ERA қайтадан 3.00-ден төмен түсті; 10 мамырда «Редс» командасына 3:2 есебімен жеңіске жетіп, тоғызыншы иннингте Ли Мейді қақпадан шығарып, 2000-шы страйк аутын тіркеді. Бұл Маришальдың «Cy Young» сыйлығына ие болуға таңдалып, 8-орынға ие болған жалғыз маусымы болды. 1971 жыл Маришаль үшін соңғы жарқын маусымға айналды және ол соңғы рет «All Star» ойындарына шақырылды. 1972 жылы ол 1–6 есебімен бастап, жылды 6–16 көрсеткішімен аяқтады, бұл оның алғашқы жеңіліске ұшыраған маусымы болды. Маришаль 1974 жылы да сәттілікке жетті; маусымды 2–1 есебімен бастады, бірақ мамыр айының ортасында қол және арқасындағы проблемалар оны алаңдатып, ERA 7.16-ға жетті. Тамыз айында ол қайтадан қатысып, үш ойын жеңіп, ERA-сын 4.12-ге төмендетті, бірақ қыркүйектегі екі ойынында үшінші иннингтен асып өтпеді; маусым соңында 5–1 көрсеткішімен және 11 ойында 4.87 ERA-мен босатылды, оның соңғы жеңісі 11 тамызда «Окленд Атлетикс» командасына қарсы 2–1 есебімен жолда тіркелді. Содан кейін ол «Dodgers» командасымен еркін агент ретінде келісім шарт жасады. «Dodgers» жанкүйерлері Маришальдың 10 жыл бұрын Розбороға жасаған шабуылын ешқашан кешірмеді, оларды жұбату үшін Розбородан жеке өтініш қабылданды. Алайда, Маришальдың 1975 жылғы маусымы ұзаққа созылмады; ол екі ойында тоғыз ұпай, 11 соққы және 13.50 ERA тіркеді, төртінші иннингтен асып өтпеді және маусым басталғалы екі аптадан кейін карьерасын аяқтады. Ол карьерасында 243 жеңіс, 142 жеңіліс, 244 толық ойын, 2303 страйк аут және 3507 иннингте 2.89 ERA көрсетті. Оның 243 жеңісі жарты ғасырдан астам уақыт бойы шетелде туған питчерлердің ең көп жеңісі болды және ол Луис Тиант пен Деннис Мартинес бұзғанға дейін Латын Америкасы питчерлерінің барлық карьералық рекордтарын ұстады. Ол 1962 жылы «Нью-Йорк Янкис» командасына қарсы Әлем сериясында (бір ойын, шешімсіз) және 1971 жылы «Пиратс» командасына қарсы Ұлттық лига чемпионатында (бір ойында жеңіліске ұшырады) ойнады. 1962 және 1971 жылдар аралығында «Giants» командасы маусым сайын орташа есеппен 90 жеңіс тіркеді, ал Маришаль жылына орташа есеппен 20 жеңіс тіркеді. Ол тоғыз рет «All Star» командасына шақырылды және 1965 жылы Миннеаполисте өткен ойынның ең құнды ойыншысы атанды, онда ол ойынның басында үш иннинг бойы гол жібермеді және ең төменгі 9 ойыншыға қарсы тұрды, бір соққы жіберді және екі ойыншыны қақпадан шығарды. Оның жалпы «All Star» ойынындағы көрсеткіші 2–0, 0.50 ERA, сегіз кездесуде 18 иннингте 62 ойыншыға қарсы тұрды, иннингтер саны бойынша екінші орында Дон Драйсдейл (19.1 иннинг; 2–1, 1.40 ERA және 69 ойыншыға қарсы) тұрды.

Жеке өмір

1960 жылдардың басында Маришаль Альма Роза Карвахальмен кездесуге бастады. 1961 жылы Рафаэль Трухильо қаза болғаннан кейін Доминикан Республикасында хаос орын алды және жағдай қауіпті болып кетті. Маришаль сол кезде жаттығу лагерінде болғандықтан, Альманы өзімен бірге АҚШ-қа алып қайту үшін туған еліне оралуға тырысты. Оның бас жаттықтырушысы Альвин Дарк, Маришальдың лагерден кетуіне рұқсат беріп қана қоймай, оған екі билеттің есебінен ұшақ билеттерін де берді. Маришаль АҚШ-қа келіншегімен бірге оралғаннан кейін 1962 жылдың наурыз айында Карвахальға үйленді. Олардың алты баласы болды: Рози, Элси, Иветта, Урсула Ракель, Шарлин және Хуан Антонио. Зейнеткерлікке шыққаннан бері Маришаль Доминикан Республикасында тұрады, онда оның шаруашылығы бар. Ол АҚШ-қа жиі саяхаттайды және бейсболда түрлі лауазымдарда жұмыс істеді. 1996 жылдан 2000 жылға дейін ол Доминикан Республикасы Президенті Леонель Фернандестің кабинетінде Спорт және дене шынықтыру министрі болып қызмет етті.