Кіріспе
Ұзын сүйек – енінен ұзын сүйек. Ұзын сүйектер – сүйектердің бес түрінің бірі: ұзын, қысқа, жалпақ, бейреттелген және сезамоидты. Ұзын сүйектер, әсіресе сан сүйегі мен тібіет сүйегі, күнделікті қызмет кезінде ең көп жүктемеге ұшырайды және қаңқаның қозғалмалылығы үшін маңызды. Олар негізінен диафиздің ұзаруы арқылы өседі, ал өсіп келе жатқан сүйектің әр шетінде эпифиз орналасқан. Эпифиздің ұштары гиалинді шеміршекпен ("бұғалық шеміршек") жабылады. Ұзын сүйектердің бойлық өсуі эпифиздік пластинадағы эндохондральдық сүйектелу нәтижесінде болады. Сүйектің ұзындығының өсуіне өсу гормоны (GH) ынталандырады, ол гипофиздің алдыңғы бөлігінен бөлінеді. Ұзын сүйектерге аяқтардың сан сүйектері, тібіет сүйектері, тоқпан сүйектері, қолдың сан сүйектері, радиалдық сүйектері мен күбілік сүйектері, қол және аяқтардың метакарпальдық және метатарсальдық сүйектері, саусақтар мен аяқтардың фалангалары, сондай-ақ кілт сүйектері жатады. Адам аяғының ұзын сүйектері ересек адамның бойының шамамен жартысын құрайды. Биіктіктің тағы бір маңызды қаңқалық құрауы – омыртқалар мен бас сүйек. Сүйектің сырты периosteum деп аталатын дәнекер тінінің қабатынан тұрады. Сонымен қатар, ұзын сүйектің сыртқы қабығы тығыз сүйек, ал одан тереңірек – кенелі сүйек (сүңгірлі сүйек) орналасқан, оның ішінде сүйек миы медулляр қуыста орналасқан.
The long bones are those that are longer than they are wide. They are one of five types of bones: long, short, flat, irregular and sesamoid. Long bones, especially the femur and tibia, are subjected to most of the load during daily activities and they are crucial for skeletal mobility. They grow primarily by elongation of the diaphysis, with an epiphysis at each end of the growing bone. The ends of epiphyses are covered with hyaline cartilage ("articular cartilage"). The longitudinal growth of long bones is a result of endochondral ossification at the epiphyseal plate. Bone growth in length is stimulated by the production of growth hormone (GH), a secretion of the anterior lobe of the pituitary gland. The long bone category includes the femora, tibiae, and fibulae of the legs; the humeri, radii, and ulnae of the arms; metacarpals and metatarsals of the hands and feet, the phalanges of the fingers and toes, and the clavicles or collar bones. The long bones of the human leg comprise nearly half of adult height. The other primary skeletal component of height are the vertebrae and skull. The outside of the bone consists of a layer of connective tissue called the periosteum. Additionally, the outer shell of the long bone is compact bone, then a deeper layer of cancellous bone (spongy bone) which contains in the medullary cavity the bone marrow.
Құрылымы
Ұзын сүйектің сыртқы қабығы қабықшалық сүйектен тұрады, ол тығыз сүйек деп те аталады. Бұл қабықша periosteum деп аталатын жалғастыру тінінің мембранасымен жабылады. Қабықшалық сүйек қабатының астында губка тәрізді кәдімгі сүйек қабаты орналасқан. Оның ішінде сүйек кемігінің ішкі бөлігі бар медулляр қуысы бар, ол қоректік заттарды қамтиды және жасушалардың қалыптасуына көмектеседі, ересектерде сары кеміктен, ал балаларда қызыл кеміктен тұрады.
Клиникалық маңызы
Ұзын сүйектердің екі туа пайда болған кемістігі бар. Рахит феталис анулярис деп аталатын кемістікте ұзын сүйектердің ұштары (эпифиздері) үлкейеді. Тағы бір кемістік, рахит феталис микромелика, сүйектердің өсуіндегі жетіспеушілік (қысқа болу түрінде) болып табылады.