Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек мифологиясындағы уланған көйлек
Poisoned shirt in Greek mythology
Грек мифологиясында Несс көйлегі, Несс тоны, Несс киімі немесе Несс көйлегі (Χιτών τοῦ Νέσσου) – Гераклді өлтірген уланған көйлек (хитон) болған. Бұл көйлек бұрын әдебиетте жиі кездесетін. Фольклортануда ол "улы киім" мотивінің бір мысалы саналады.
In Greek mythology, the Shirt of Nessus, Tunic of Nessus, Nessus robe, or Nessus' shirt (Χιτών τοῦ Νέσσου) was the poisoned shirt (chiton) that killed Heracles. It was once a popular reference in literature. In folkloristics, it is considered an instance of the "poison dress" motif.
Мифология
Геракл Иолде жаңа сүйіктісі болды деп қорқып, әйелі Деянейра оған кентавр Несс қанымен боялған киімді сыйлайды. Ол өліп бара жатқан Несс оны күйеуінің адалдығын сақтау үшін ем ретінде қолдануға сендірді. Бірақ шындығында, онда Геракл Нессусты өлтіру үшін пайдаланған уланған жебенің құрамында болған Лернейлік гидраның уы бар еді. Геракл киімді киген кезде гидраның уы оны тірідей қинап, күйдіре бастайды. Осы шыдай алмас азаптан құтылу үшін ол өрт сөндіру тіреуін (немесе өртеу тіреуін) жасап, өзіне лақтырады. Бұл метафоралық түрде "құтылуға болмайтын апаттың бастауы; өлімге алып келетін сый; сезімталдықты жаралайтын нәрсе" немесе "жойқыш немесе құнасының құнын төлейтін күш немесе әсер" дегенді білдіреді.
Fearing that Heracles had taken a new lover in Iole, his wife Deianeira gives him the garment, which was stained with the blood of the centaur Nessus. She had been tricked by the dying Nessus into believing it would serve as a potion to ensure her husband's faithfulness. In fact, it contained the venom of the Lernaean Hydra with which Heracles had poisoned the arrow he used to kill Nessus. When Heracles puts it on, the Hydra's venom begins to cook him alive, and to escape this unbearable pain he builds a funeral pyre and throws himself on it. Metaphorically, it represents "a source of misfortune from which there is no escape; a fatal present; anything that wounds the susceptibilities" or a "destructive or expiatory force or influence".
Мюнстер көтерілісі
1534 жылы анабаптистердің Мюнстер көтерілісі кезінде Хилле Фейкен (немесе Фейкен) есімді он бес жасар қыз қалаға ұзақ уақыт қоршау салған Мюнстердің князь-епископы Франц фон Вальдекті алдауға тырысты. Оның жоспары – дезертир болғандай көрініп, қаланың қорғанысы туралы ақпаратпен Епископты сүйкімдеу және оған уланған әдемі көйлек сыйлау болатын. Алайда, жоспары орындалуға үлкермес бұрын, оны басқа бір дезертир сатқындық жасап, епископқа ескертті. Содан кейін Фейкенге азаптап өлтірді.
During the anabaptist Münster Rebellion of 1534, a fifteen year old girl named Hille Feyken (or Feiken) attempted to deceive Münster's Prince Bishop Franz von Waldeck, who had been commanding a protracted siege of the city. Her plan was to pretend to defect and entice the Bishop with information about the city's defenses while giving him a handsome shirt soaked in poison. Before her plan could be carried out she was betrayed by another defector, who warned the bishop, and Feyken was tortured and killed.
Гитлерлік жоспар
Адольф Гитлерге қастандық жасаудың 20 шілдедегі қастандық жоспарының негізгі ұйымдастырушыларының бірі, генерал-майор Хеннинг фон Тресков, қастандықтың сәтсіз аяқталғанын және оның өзінің де, сондай-ақ қастандыққа қатысқандардың да өмірін жоғалтатынын түсінген соң, "Несс көйлегі" туралы атақты сөз айтты: "Ешбіріміз өз өлімімізге наразы бола алмаймыз. Біздің қатарымызға қосылған әркім "Несс көйлегін" киді". Тресков өзі, Гераклдың тағдырын еске түсіріп, көтеріліс сәтсіз аяқталғаннан кейін көп ұзамай Шығыс майданында гранатамен өз-өзіне қол жұмсады.
Major General Henning von Tresckow, one of the primary conspirators in the July 20 plot to assassinate Adolf Hitler, famously referred to the "Robe of Nessus" following the realization that the assassination plot had failed and that he and others involved in the conspiracy would lose their lives as a result: "None of us can complain about our own deaths. Everyone who joined our circle put on the 'Robe of Nessus'." Tresckow himself, echoing Heracles, committed suicide by grenade on the Eastern Front, shortly after the failure of the putsch.
Джон Барт
"Нессус көйлегі" (1952) – белгілі американдық постмодернист жазушы Джон Барттың магистрлік диссертациясы. Барт кейін басқарған Джонс Хопкинс университетінің "Жазу семинарлары" бағдарламасы үшін жазылған "Нессус көйлегі" қысқа роман немесе новелла түрінде. Бұл оның толық көлемді алғашқы көркем туындысы, бірақ мазмұны туралы көп мәлімет жоқ. Барт "Жүзуші операдан" бұрын жарық көрмеген көптеген жұмыстарына қатысты ұялдығын айтқан. "Нессус көйлегі" Барттың ғылыми еңбектерінің екі жинағында – "Жұма кітабы" мен "Тағы бір жұма" – қысқаша сөз етіледі. Авторда сақталмаған жалғыз белгілі көшірмелері Джонс Хопкинс және "Жазу семинарлары" кітапханаларында болған, бірақ "Жазу семинарлары" көшірмесі 1960 жылдардың ортасында жоғалып, басқалары да жоғалған. Бартты жақсы білетін Джонс Хопкинс университетінің бірқатар оқытушылары, ол оларды өзі алып кеткен болуы мүмкін деп болжайды. Шындығында, 2002 жылы арнайы жинақтар бөлімі кітаптың жоғалғаны туралы Бартқа хабарлағанда, ол кітапханада көшірмесінің болмауына "ешқандай реніш білдірмегенін" мәлімдеді. Дегенмен, жазушы және ғалым Дэвид Морелл "Джон Барт: кіріспе" еңбегінде оның бір данасы бар екенін жазады.
The Shirt of Nessus (1952) is the master's thesis of the noted American postmodern novelist John Barth. Written for the Writing Seminars program at Johns Hopkins, which Barth himself later ran, The Shirt of Nessus is in the form of a short novel or novella. It is his first full length fictional work, but little is known of its content. Barth has revealed himself to be embarrassed by most of his unpublished work before The Floating Opera. The Shirt of Nessus is briefly referenced in both of Barth's nonfiction collections, The Friday Book and Further Fridays. The only known copies not held by the author were kept in the Johns Hopkins and the Writing Seminars libraries, but the Writing Seminars copy disappeared in the mid 1960s, and other has also disappeared. Some Johns Hopkins faculty members who know Barth speculate that he may have removed them. Indeed, when the special collections division notified Barth in 2002 (when the volume was first found to be missing), Barth responded that he "was not altogether unhappy the library no longer had a copy". However, the novelist and scholar David Morell in his John Barth: An Introduction, notes that he has a copy.
Роберт Дункан
"Бүгінгі садақты бүгіп алудың кіріспесінде" Паунд "Кантостарда" үйлесімділік іздеді және 116-шы әнде "мен оны үйлесімді ете алмаймын" деп шерлейді. Бірақ "СПЛЕНДУР, БӘРІСІ ҮЙЛЕСІМДІ" – ақынның "Трахида әйелдері" поэмасындағы Гераклінің сөзі, ол кілт немесе екі мағынаны тану болып табылады, ол Нессус көйлегінің құлпында бұрылады. "Аудит/Поэзия" IV.3 санында, Роберт Дунканның өзінің Жерар де Нервалдың "Химералары" аудармасымен Робін Блезердің ұзақ пікірсайысы туралы мәлімдемесінде, Дункан түпнұсқаның мистикалық және гностикалық мәнді әдейі және қайтымсыз жоғалтып отыр деп санайды. Дункан былай деп жазады: "Неопифагориялық натурализмнің мистикалық доктринасы аудармашы үшін Несс көйлегіне айналды, және аудармада біз Софоклдың "Трахида әйелдерінен" Паундтың нұсқасында Гераклдің азапты үнін естиміз: "Бәрі үйлесімді"."
In the "Introduction" to Bending the Bow: "Pound sought coherence in The Cantos and comes in Canto 116 to lament 'and I cannot make it cohere.' But the 'SPLENDOUR, IT ALL COHERES' of the poet's Herakles in The Women of Trachis is a key or recognition of a double meaning that turns in the lock of the Nessus shirt." In Audit/Poetry IV.3, issue featuring Robert Duncan, in his long polemic with Robin Blaser's translation of The Chimeras of Gérard de Nerval, which Duncan believes deliberately and fatally omit the mystical and gnostic overtones of the original, Duncan writes: "The mystical doctrine of neo Pythagorean naturalism has become like a Nessus shirt to the translator, and in the translation we hear Heracles' tortured cry from Pound's version of the Women of Trachis from Sophokles: 'it all coheres.'"
Хайам Плутзик
Хайам Плуциктің "Портрет" өлеңі, оның "Шинаардан алмалар" жинағында жарияланған, ақын 1950-ші жылдардың соңындағы еврей-американдық кейіпкер туралы жазады. Бұл кейіпкер сәтті ассимиляцияланып, "қорқынышты жандарды, тауды елемейді / бірнеше мың жылдық тарихты". Бір ғана мәселе бар, "бір киім дұрыс келмейді, көйлек, қарызға алынған көйлек, грек көйлегі". Соңғы жол "грек көйлегінің" "Несс көйлегі" екенін ашады.
In Hyam Plutzik's poem "Portrait", which appears in his collection Apples From Shinar, the poet writes of a Jewish American character in the late 1950s who has successfully assimilated, and is able to "ignore the monster, the mountain—/A few thousand years of history." Except for one problem, "one ill fitting garment The shirt, the borrowed shirt, /The Greek shirt." The last line reveals the "Greek shirt" is "a shirt by Nessus."
Көркем әдебиеттегі басқа көріністер
Джеймс Бранч Кэбеллдің "Юрген" романында басты кейіпкер Несс жейдесін киіп, оның көмегімен саяхаттайды, ал әңгіменің соңында оған оны шешуге рұқсат беріледі, бұл қалыпты дәстүрлерге қайшы келеді. Люси Ларкомның соғысқа және құлдыққа қарсы "Тігу" балладасы – солтүстік зауытында тоқыма станогында жұмыс істейтін әйелдің монологы. Ол тоқыған матаны мақта жинау үшін қиындыққа тап болған оңтүстік құл әйелдеріне арналған Несс жейдесімен салыстырады.
In James Branch Cabell's Jurgen, the title character dons the shirt of Nessus and is transported by it on his travels, in the end of the story he is allowed to take it off, in contradiction to the usual conventions. Lucy Larcom's anti war and anti slavery ballad "Weaving" is a soliloquy of a northern factory woman working at her loom who compares the cloth she weaves with a Nessus robe for the Southern slave women who suffered to produce the cotton.
Кино және теледидардағы сілтемелер
1994 жылы түсірілген "Геркулес пен әлем асты" фильмінде, түпнұсқа мифке ұқсас, Несс Деянейраны өз қаны Геркулестің адал болуын қамтамасыз етеді деп алдайды. Ол Геркулестің Иоламен қарым-қатынаста екеніне күдіктенгенде, оған қанға малынған плащ жібереді. Ол оны киген кезде, плащ тіріліп, оны тұншықтыруға тырысады, бірақ ол оны жыртып, жояды.
In the 1994 movie Hercules in the Underworld, similar to the original myth, Nessus tricks Deianeira into believing his blood will keep Hercules faithful. When she suspects Hercules is having an affair with Iole, she sends him a cloak smeared with the blood. When he puts it on, it comes to life and tries to strangle him, but he manages to tear it off and destroy it.
Шығармашылықтағы сілтемелер
Нессистің көйлегі – 1956 жылы жарық көрген, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германиядағы нацистерге қарсы күрес жүргізген топтар туралы құжаттық кітап. Польшалық диссидент жазушы Ян Йозеф Липски "Туника Нессоса" ("Нессистің көйлегі") атты эсселер жинағын жариялады, онда поляк католик ұлтшылдығын қарастырып, сынға алды. Липски ұлтшылдықты – ұлттың мәдени гениалдығын жоятын Нессистің көйлегі деп атады. Ури Авнери Израильдің Алты күндік соғыстан кейін оккупациялаған аумақтарын Нессистің көйлегімен салыстырды.
The Shirt of Nessus is a 1956 non fiction book dealing with anti Nazi groups in Germany during World War II. The Polish dissident writer Jan Józef Lipski published a collection of essays called Tunika Nessosa ("The Shirt of Nessos"), dealing with, and critical of, Polish Catholic nationalism. Lipski called nationalism the shirt of Nessos, which destroys the cultural genius of a nation. Uri Avnery has compared the territories occupied by Israel after the Six Day War to the Shirt of Nessus.