Гректің құдай-батыры Геракл туралы мақала. Геракл – Зевстің ұлы, грек мифологиясының ең ұлы батыры, римдік Гераклидтердің атасы. Тарихы мен культі туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек мифологиясындағы құдайлық батыр, грек құдайлық батыры Геракл (/h//ɛr//ə//k//i://z/ HERRəkleez; Ἡρακλῆς), Алкей (Ἀλκαῖος, Alkaios) немесе Алкид (Ἀλκείδης, Alkeidēs) деген атпен туған, Зевс пен Алкмененің ұлы және Амфитрионның асырап алған баласы. Ол Персейдің ұрпағы және Зевс құдайынан туғандықтан, оның жартылай ағасы. Геракл грек батырларының ең ұлысы, өздерін Гераклидтер (Ἡρακλεῖδαι) деп санаған патшалық рулардың атасы және хтондық құбыжықтарға қарсы Олимпиада тәртібінің қорғаушысы болды. Римде және қазіргі Батыста ол Геркулес деп белгілі, ал кейінірек рим императорлары, әсіресе Коммод пен Максимиан, онымен өзін теңестірді. Оның культінің егжей-тегжейі Римге де бейімделді.
Divine hero in Greek mythology
the Greek divine hero
Heracles ('/h//ɛr//ə//k//l//i://z/ HERRəkleez; Ἡρακλῆς ), born Alcaeus (Ἀλκαῖος, Alkaios) or Alcides (Ἀλκείδης, Alkeidēs), was a divine hero in Greek mythology, the son of Zeus and Alcmene, and the foster son of Amphitryon. He was a descendant and half brother (as they are both sired by the god Zeus) of Perseus. He was the greatest of the Greek heroes, the ancestor of royal clans who claimed to be Heracleidae (Ἡρακλεῖδαι), and a champion of the Olympian order against chthonic monsters. In Rome and the modern West, he is known as Hercules, with whom the later Roman emperors, in particular Commodus and Maximian, often identified themselves. Details of his cult were adapted to Rome as well.
Шығу тегі
Оның өмірі туралы көптеген танымал әңгімелер айтылды, ең танымал – Гераклдің он екі қилы еңбегі. Еллинистік дәуірдің Александрия ақындары оның мифологиясын биік поэзиялық және трагедиялық атмосфераға енгізді. Бастапқыда Таяу Шығыс мотивтеріне, мысалы, арыстанмен күреске негізделген оның бейнесі кеңінен танылды. Геракл гректердің ең ұлы құдай-батыры болды, бірақ басқа грек батырларынан өзгеше, оның қабірі табылған жоқ. Геракл батыр да, құдай да болды, Піндар айтқандай, "герос теос"; бір мейрамда оған екі рет құрбан шалынды: алдымен батыр ретінде, жер асты құдайына арналған құрбандықпен, содан кейін құдай ретінде, құрбандық тастағына. Осылайша ол гректердің "жартылай құдайға" ең жақын ұғымын бейнелейді. Геракл туралы мифтер нақты адамның немесе бірнеше адамдардың өміріне негізделген болуы мүмкін, олардың ерліктері уақыт өте келе асыра сипатталған.
Many popular stories were told of his life, the most famous being The Twelve Labours of Heracles; Alexandrian poets of the Hellenistic age drew his mythology into a high poetic and tragic atmosphere. His figure, which initially drew on Near Eastern motifs such as the lion fight, was widely known. Heracles was the greatest of Hellenic chthonic heroes, but unlike other Greek heroes, no tomb was identified as his. Heracles was both hero and god, as Pindar says heros theos; at the same festival sacrifice was made to him, first as a hero, with a chthonic libation, and then as a god, upon an altar: thus he embodies the closest Greek approach to a "demi god". It is possible that the myths surrounding Heracles were based on the life of a real person or several people whose accomplishments became exaggerated with time.
Дін
Ежелгі гректер Метагейтнион айының екінші күні (шілде айының соңы немесе тамыздың басында) Гераклдың өлімін еске алатын Гераклия мерекесін тойлады. Бахария оазисіндегі Гераклға арналған египеттік ғибадатхана деп саналатын құрылыс б.з.б. 21 жылы салынған. Птолемейдің Мальта аралы туралы сипаттамаларын қайта қарау Рас-ир-Рахабтағы нысанды Гераклға арналған ғибадатханамен байланыстыруға тырысты, бірақ дәлелдер нақты емес. Оның құрметіне бірнеше ежелгі қала Гераклея деп аталды. Лемнос аралына жақын орналасқан шағын арал Неай (Νέαι) деп аталды, ол «суға секіру/жүзу» деген мағына беретін «νέω» сөзінен шыққан, себебі Геракл сол жерде жүзген. Грек аңыздарына сәйкес, Италиядағы Геркуланумды ол құрған. Бірнеше полистер Гераклге арналған екі бөлек қасиетті орын ұсынды, біреуі оны құдай, екіншісі тек батыр ретінде мойындады. Оған батыр және құдай ретінде бір мейрамда құрбан шалынды. Осы екіұштылық Геракл культінің қалыптасуына көмектесті, әсіресе тарихшылар (мысалы, Геродот) және суретшілер, Пейсистрат заманындағы суретшілер сияқты, оның құлшылығын ынталандырды, олар өз шығармаларында Гераклдың Олимпке кіргенін жиі бейнеледі. Мысалы, азап-тозақ (патея) қайғы мен жоқтау рәсімдерін тудырды, ол культ рәсімдерінің реті бойынша мистириялардағы қуаныштан бұрын болды. Сондай-ақ, ол әрқашан ер адамдардың, әсіресе жастардың қамқоршысы ретінде шақырылды. Мысалы, ол соғыстағы үлгі ретінде қарастырылды, сондықтан ол гимназиялар мен эфебтерге, яғни әскери оқудан өтетін жастарға басшылық етті, негізінен құдайлық қорғаныс және іс-қимылдардың заңдылығы үшін. Гераклға халықтық культте табынудың ең ерте дәлелі б.з.б. 6 ғасырда (б.з.б. 121–122 және 160–165 жж.) Фалероннан табылған ежелгі жазу арқылы анықталды. Оиталықтар Гераклға табынып, оны Корнопион (Κορνοπίων) деп атады, өйткені ол оларға шегірткелерден (олар оларды корнопес деп атады) құтылуға көмектесті, ал Мимадағы Эритрея тұрғындары оны Ипоктонос (ἰποκτόνος) деп атады, өйткені ол жүзімді жейтін циниптердің бір түрі – жүзім жегіш қоңыздарды (ἀμπελοφάγων ἰπῶν) жойды.
The ancient Greeks celebrated the festival of the Heracleia, which commemorated the death of Heracles, on the second day of the month of Metageitnion (which would fall in late July or early August). What is believed to be an Egyptian Temple of Heracles in the Bahariya Oasis dates to 21 BCE. A reassessment of Ptolemy's descriptions of the island of Malta attempted to link the site at Ras ir Raħeb with a temple to Heracles, but the arguments are not conclusive. Several ancient cities were named Heraclea in his honor. A very small island close to the island of Lemnos was called Neai (Νέαι), from νέω, which means "I dive/swim", because Heracles swam there. According to the Greek legends, the Herculaneum in Italy was founded by him. Several poleis provided two separate sanctuaries for Heracles, one recognizing him as a god, the other only as a hero. Sacrifice was made to him as a hero and as a god within the same festival. This ambiguity helped create the Heracles cult especially when historians (e. g. Herodotus) and artists encouraged worship such as the painters during the time of the Peisistratos, who often presented Heracles entering Olympus in their works. There is the observation, for example, that sufferings (pathea) gave rise to the rituals of grief and mourning, which came before the joy in the mysteries in the sequence of cult rituals. He was also constantly invoked as a patron for men, especially the young ones. For example, he was considered the ideal in warfare so he presided over gymnasiums and the ephebes or those men undergoing military training. primarily for purposes of divine protection and legitimator of actions. The earliest evidence that shows the worship of Heracles in popular cult was in 6th century BCE (121–122 and 160–165) via an ancient inscription from Phaleron. Oitaeans worshiped Heracles and called him Cornopion (Κορνοπίων) because he helped them get rid of locusts (which they called cornopes), while the citizens of Erythrae at Mima called him Ipoctonus (ἰποκτόνος) because he destroyed the vine eating ips (ἀμπελοφάγων ἰπῶν), a kind of cynips wasp, there.
Кейіпкер
Ерекше күш, батылдық, тапқырлық және еркектермен де, әйелдермен де қарым-қатынастағы шеберлік оның сипаттамаларының бірі болып саналды. Геракл күші жеткіліксіз болған жағдайларда бірнеше рет ақыл-ойына жүгінді, мысалы, Элис патшасы Агиасқа қызмет еткенде, алып Антеймен күрескенде немесе Атласты алдап, аспанды қайтадан иығына көтеруге мәжбүрлегенде. Гермеспен бірге ол гимназиялар мен палестралардың қамқоршысы және қорғаушысы болды. Оның иконографиялық белгілері – арыстан терісі мен дубін. Бұл қасиеттері оны ойыншыл тұлға ретінде қарауға кедергі болмады, ол еңбектерінен демалу үшін ойын-сауыққа бейімділік танытты және балалармен көп ойнады. Ол қауіпті архаикалық күштерді жеңіп, «адамзат үшін әлемді қауіпсіз етіп, оған пайда әкелді» делінеді. Геракл өте құштар және эмоционалды адам болды, ол достары үшін үлкен істер істеуге қабілетті (мысалы, Гераклді қонақжайлықпен күтіп алған ханзада Адмет атынан Танатоспен күресу, немесе құлатылғаннан кейін досы Тиндарейді Спарта тағына қайта орнату) және оны жамандағандарға қорқынышты кек қайтаратын қатыгез жау бола білді, бұл Аугиас, Нелей және Лаомедонның тағдырынан көрінді. Оның мінезінде салқындық та байқалды, бұл Софоклдің «Трахиниялық әйелдер» пьесасындағы кейіпкерлік бейнесінде айқын көрінді. Геракл бір шаңырақ астына екі әйелді әкелуді қалаған, олардың бірі оның әйелі Деянейра болды. Еврипидтің Геракл туралы шығармаларында оның іс-әрекеттерінің бір бөлігі рационалды адам бақылауынан тыс күштермен шақырылды. Еврипид оның ақылсыздығының құдайлық себептерін көрсету арқылы Гераклдің мінезін және өркениетті контексттегі мәртебесін күмәнді етіп көрсетті. Бұл аспект «Геракл ашулы» (Hercules Furens) атты шығармада да ерекшеленеді, онда Сенека батырдың ақылсыздығын иллюзиямен және Амфитрион ұсынғандай, қарапайым өмір салтынан бас тартудың салдарымен байланыстырады. Ол батырлық өмірдің шектен тыс зорлық-зомбылығын артық көретіні және оның көлеңкелері ақырында оның ақылсыздығында көрініс беретіні, ал галлюцинациялық көріністер Гераклдің мінезін анықтайтыны көрсетілді.
Extraordinary strength, courage, ingenuity, and sexual prowess with both males and females were among the characteristics commonly attributed to him. Heracles used his wits on several occasions when his strength did not suffice, such as when laboring for the king Augeas of Elis, wrestling the giant Antaeus, or tricking Atlas into taking the sky back onto his shoulders. Together with Hermes he was the patron and protector of gymnasia and palaestrae. His iconographic attributes are the lion skin and the club. These qualities did not prevent him from being regarded as a playful figure who used games to relax from his labors and played a great deal with children. By conquering dangerous archaic forces he is said to have "made the world safe for mankind" and to be its benefactor. Heracles was an extremely passionate and emotional individual, capable of doing both great deeds for his friends (such as wrestling with Thanatos on behalf of Prince Admetus, who had regaled Heracles with his hospitality, or restoring his friend Tyndareus to the throne of Sparta after he was overthrown) and being a terrible enemy who would wreak horrible vengeance on those who crossed him, as Augeas, Neleus, and Laomedon all found out to their cost. There was also a coldness to his character, which was demonstrated by Sophocles' depiction of the hero in The Trachiniae. Heracles threatened his marriage with his desire to bring two women under the same roof; one of them was his wife Deianeira. In the works of Euripides involving Heracles, his actions were partly driven by forces outside rational human control. By highlighting the divine causation of his madness, Euripides problematized Heracles' character and status within the civilized context. This aspect is also highlighted in Hercules Furens where Seneca linked the hero's madness to an illusion and a consequence of Heracles' refusal to live a simple life, as offered by Amphitryon. It was indicated that he preferred the extravagant violence of the heroic life and that its ghosts eventually manifested in his madness and that the hallucinatory visions defined Heracles' character.
Туу және балалық шақ
Гераклдың танымал трагедияларының басты себебі – Зевстің әйелі Гераның оған деген жеккөрушілігі еді. Геракл Зевстің Алкменмен болған қатынасынан туған ұлы болатын. Зевс Алкменді қалағанда, күн құдайы Гелиостан үш күн бойы күн шығуын тоқтатуды бұйырып, бір түнді үш күнге созуды шешті, осылайша ол Алкменмен көбірек уақыт өткізе алатын болды. Зевс онымен Алкменнің күйеуі Амфитрионның кейпінде, соғыстан ерте оралғандай болып, махаббат құрды (Амфитрион сол түні қайтып келді, ал Алкмен оның және Зевстің ұлымен бірге жүкті болды, бұл әр түрлі әкелерден туған егіздерді көтеретін гетеропатернальды суперфекундация жағдайы еді). Осылайша, Гераклдің өзі Зевстің көптеген заңсыз істерінің біреуін дәлелдеді, ал Гера күйеуінің опасыздықтарына кек алу үшін Зевстің өлімге ұшырауы мүмкін ұрпақтарына қарсы жиі сөз байласты. Оның қос туысы Амфитрионның ұлы Ификл, Гераклдің көлікшісі Иоластың әкесі еді. Геракл мен Ификлдің туылған түні күйеуі Зевстің неке бұзғанын білген Гера Зевске сол түні Персей әулетінен туған бала Жоғарғы Патша болады деп ант беруге көндірді. Гера мұны Геракл Персейдің ұрпағы болғанын, Евристей де Персейдің ұрпағы болатынын білгендіктен жасады. Ант бергеннен кейін Гера Алкменнің үйіне асығып барып, Геракл мен Ификлдің тууын баяулатты. Ол босану құдайы Илитияны аяқтарын қиып, киімдерін түйіндеп отыруға мәжбүр етті, осылайша егіздер ана құрсағында тұтқынға түсті. Осы уақытта Гера Евристейдің ерте тууына себепкер болып, оны Гераклдың орнына Жоғарғы Патша етіп тағайындады. Егер Алкменнің қызметшісі Галантис Илитияға бала туылғанын өтірік айтпағанда, Гераклдің тууына толыққанды кешігуге мүмкіндік бермек еді. Мұны естіген Илития таңғалып секіріп, түйіндерді шешіп, Алкменнің Геракл мен Ификлді тууына мүмкіндік берді. Гераның кек алуынан қорқып, Алкмен нәресте Гераклды тастап қойды, бірақ оны Гераклдың жарты қарындасы Афина алып келді, ол батырларды қорғаушы ретінде маңызды рөл атқарды. Гера Гераклды танымай, оған жаны ашып, емдеді. Геракл анасын қатты емізіп, Гераны қинағандықтан, Гера оны итеріп жіберді. Оның сүті аспанға шашылып, Құс жолы галактикасын құрады. Алайда, құдай сүтінің арқасында Геракл табиғаттан тыс күштерге ие болды. Афина сәбиді анасына қайтарды, оны ата-анасы тәрбиеледі. Баланы ата-анасы алғашқыда Алкид деп атады, бірақ кейін ол Геракл деп танылды. Кейіннен Геракл Фива қаласында Креон патшасының қызы Мегараға үйленді.
A major factor in the well known tragedies surrounding Heracles is the hatred that the goddess Hera, wife of Zeus, had for him. Heracles was the son of the affair Zeus had with the mortal woman Alcmene. When Zeus desired Alcmene, he decided to make one night last three by ordering Helios, the god of the sun, not to rise for three days, so he would have more time with Alcmene. Zeus made love to her after disguising himself as her husband, Amphitryon, home early from war (Amphitryon did return later the same night, and Alcmene became pregnant with his son at the same time, a case of heteropaternal superfecundation, where a woman carries twins sired by different fathers). Thus, Heracles' very existence proved at least one of Zeus' many illicit affairs, and Hera often conspired against Zeus' mortal offspring as revenge for her husband's infidelities. His twin mortal brother, son of Amphitryon, was Iphicles, father of Heracles' charioteer Iolaus. On the night Heracles and Iphicles were to be born, Hera, knowing of her husband Zeus' adultery, persuaded Zeus to swear an oath that the child born that night to a member of the House of Perseus would become High King. Hera did this knowing that while Heracles was to be born a descendant of Perseus, so too was Eurystheus. Once the oath was sworn, Hera hurried to Alcmene's dwelling and slowed the birth of Heracles and Iphicles by forcing Ilithyia, goddess of childbirth, to sit cross legged with her clothing tied in knots, thereby causing the twins to be trapped in the womb. Meanwhile, Hera caused Eurystheus to be born prematurely, making him High King in place of Heracles. She would have permanently delayed Heracles' birth had she not been fooled by Galanthis, Alcmene's servant, who lied to Ilithyia, saying that Alcmene had already delivered the baby. Upon hearing this, she jumped in surprise, loosing the knots and inadvertently allowing Alcmene to give birth to Heracles and Iphicles. Fear of Hera's revenge led Alcmene to expose the infant Heracles, but he was taken up and brought to Hera by his half sister Athena, who played an important role as protectress of heroes. Hera did not recognize Heracles and nursed him out of pity. Heracles suckled so strongly that he caused Hera pain, and she pushed him away. Her milk sprayed across the heavens and there formed the Milky Way. But with divine milk, Heracles had acquired supernatural powers. Athena brought the infant back to his mother, and he was subsequently raised by his parents. The child was originally given the name Alcides by his parents; it was only later that he became known as Heracles. Later, in Thebes, Heracles married King Creon's daughter, Megara.
Гераклдің еңбектері
Гераның ашуына еріккен Геракл өз балаларын және Мегараны өлтірді. Антикира қаласын құрған Антикирейдің гелебормен емдегеннен кейін, ол не істегенін түсініп, Дельфи оракулына қашты. Оракулдың Гераның нұсқауымен әрекет ететінін ол білмеді. Ол патша Эврисфейге он жыл бойы қызмет етуге және оның талап еткен кез келген жұмысын орындауға міндеттелді. Эврисфей Гераклға он еңбек тапсырды, бірақ оларды аяқтағаннан кейін, Эврисфей тағы екеуін қосып, Гераклдың он екі еңбегін жасады. Егер ол сәттілікке жетсе, күнәсінен тазаланып, миф бойынша, құдайға айналып, өлместікке ие болар еді. Басқа дәстүрлер Гераклдың ақылынан айырылуын кейінірек оқиғаға байланыстырып, жағдайды әртүрлі баяндайды. Кейбір деректерде Гераклдың он екі еңбегінің себебі құдайлық болған: Зевс Гераклді Гераның қызғанышының құрбаны болдырмау үшін, Геракл Эврисфейге қызмет ету үшін он екі үлкен жұмыс жасаса, өлместікке ие болатынына Гераға уәде берді. Патшалары қайтыс болғаннан кейін, Дриоптар оған ханзада Гиласты ұсынды. Ол жас жігітті қару-жарағын алып жүрушісі ретінде қабылдады. Бірнеше жыл өткен соң Геракл мен Гилас "Арго" кемесіне қосылды. Аргонавттар ретінде олар сапардың тек бір бөлігіне қатысты. Мизияда Гиласты жергілікті бұлақтың нимфалары ұрлап кетті. Геракл ұзақ іздеді, бірақ Гилас нимфаларға ғашық болып, қайтадан көрінбеді. Басқа нұсқаларда ол суға батып кеткен. Қай жағдайда болса да, "Арго" кемесі олардан басқа жолға шықты.
In a fit of madness, induced by Hera, Heracles killed his children and Megara. After his madness had been cured with hellebore by Antikyreus, the founder of Antikyra, he realized what he had done and fled to the Oracle of Delphi. Unbeknownst to him, the Oracle was guided by Hera. He was directed to serve King Eurystheus for ten years and perform any task Eurystheus required of him. Eurystheus decided to give Heracles ten labours, but after completing them, Heracles was cheated by Eurystheus when he added two more, resulting in the Twelve Labors of Heracles. If he succeeded, he would be purified of his sin and, as myth says, he would become a god, and be granted immortality. Other traditions place Heracles' madness at a later time and relate the circumstances differently. In some traditions, there was only a divine reason for Heracles' twelve labours: Zeus, in his desire not to leave Heracles the victim of Hera's jealousy, made her promise that, if Heracles executed twelve great works in the service of Eurystheus, he should become immortal. After the death of their king, the Dryopes gave in and offered him Prince Hylas. He took the youth on as his weapons bearer. Years later, Heracles and Hylas joined the crew of the Argo. As Argonauts, they only participated in part of the journey. In Mysia, Hylas was kidnapped by the nymphs of a local spring. Heracles, searched for a long time but Hylas had fallen in love with the nymphs and never showed up again. In other versions, he simply drowned. Either way, the Argo set sail without them.
Прометейді құтқару
Гесиодтың "Теогониясы" мен Эсхилдің "Босатылған Прометей" шығармалары екеуі де Гераклдың Зевстің құдайлардан от ұрлап, адамдарға бергені үшін жазалап, Прометейді азаптаған бүркітті атқылап өлтіргенін айтады. Геракл Титанды оның тізбектерінен және азабынан босатты. Содан кейін Прометей Гераклдың келесі ерліктері туралы болжамдар жасады.
Hesiod's Theogony and Aeschylus' Prometheus Unbound both tell that Heracles shot and killed the eagle that tortured Prometheus (which was his punishment by Zeus for stealing fire from the gods and giving it to mortals). Heracles freed the Titan from his chains and his torments. Prometheus then made predictions regarding further deeds of Heracles.
Геракл шоқжұлдызы
Ибериядан Микенге қайтып келе жатқанда, Герионның малын ондық еңбегі ретінде алған Геракл Солтүстік-Батыс Италиядағы Лигурияға келді, онда ол екі алыппен, Альбионмен және Бергионмен немесе Деркинуспен, Посейдонның ұлдарымен шайқасты. Қарсыластар күшті болды, Геракл қиын жағдайда болды, сондықтан ол әкесі Зевске көмек сұрады. Зевстің қорғауымен Геракл шайқаста жеңіске жетті. Геракл әкесі Зевске дұға еткенде тізе бүгіп тұрған күйі, "Геракл шоқжұлдызы" деп аталатын шоқжұлдызға "Енгонасин" ("Εγγόνασιν", "εν γόνασιν") деген ат берді, бұл "тізе бүгіп" немесе "тізелеген" дегенді білдіреді. Бұл оқиғаны Дионисий Галикарнасский және басқа да авторлар баяндаған.
On his way back to Mycenae from Iberia, having obtained the Cattle of Geryon as his tenth labour, Heracles came to Liguria in North Western Italy where he engaged in battle with two giants, Albion and Bergion or Dercynus, sons of Poseidon. The opponents were strong; Heracles was in a difficult position so he prayed to his father Zeus for help. Under the aegis of Zeus, Heracles won the battle. It was this kneeling position of Heracles when he prayed to his father Zeus that gave the name Engonasin ("Εγγόνασιν", derived from "εν γόνασιν"), meaning "on his knees" or "the Kneeler",
to the constellation known as Heracles' constellation. The story, among others, is described by Dionysius of Halicarnassus.
Гераклдің Трояны басып алуы
Гомердің Троя соғысына дейін Геракл Трояға жорық жасап, қаласын тонап алған. Бұрын Посейдон Трояға шабуыл жасау үшін теңіз құбыжығын (грекше: kētŏs, латынша: cetus) жіберген еді. Бұл оқиға "Илиадада" (7.451–53; 20.145–48; 21.442–57) бірнеше рет айтылады және псевдо-Аполлодордың "Кітапханасында" (2.5.9) кездеседі. Бұл жорық Афея ғибадатханасының шығыс қанаттық бөлігінің тақырыбына айналды. Лаомедон өзінің қызы Гесионын Посейдонға құрбандыққа шалуды жоспарлаған, осылайша оны ынаятқа алуды көздеген. Геракл (Теламон мен Оиклмен бірге) келгенде, Лаомедон оған Зевстен алған жылқыларды, Зевстің Ганимедті қашқаруының құны ретінде берсе, құбыжықты өлтіруге келісті. Лаомедон келісім берді. Геракл құбыжықты өлтірді, бірақ Лаомедон уәдесінен бас тартты. Соның салдарынан, кейінірек Геракл және оның ізбасарлары Трояға шабуыл жасап, қаласын тонады. Олар Лаомедонның барлық ұлдарын өлтірді, бірақ Подарксты, кейін Приам деп аталған, Гесионаның жасаған алтын жамылғысын Гераклге сыйлап, өмірін сақтап қалды. Теламон Гесионын соғыс олжасы ретінде алып, олардан Тевкр есімді ұлдары дүниеге келді.
Before Homer's Trojan War, Heracles had made an expedition to Troy and sacked it. Previously, Poseidon had sent a sea monster (Greek: kētŏs, Latin: cetus) to attack Troy. The story is related in several digressions in the Iliad (7.451–53; 20.145–48; 21.442–57) and is found in pseudo Apollodorus' Bibliotheke (2.5.9). This expedition became the theme of the Eastern pediment of the Temple of Aphaea. Laomedon planned on sacrificing his daughter Hesione to Poseidon in the hope of appeasing him. Heracles happened to arrive (along with Telamon and Oicles) and agreed to kill the monster if Laomedon would give him the horses received from Zeus as compensation for Zeus' kidnapping Ganymede. Laomedon agreed. Heracles killed the monster, but Laomedon went back on his word. Accordingly, in a later expedition, Heracles and his followers attacked Troy and sacked it. Then they slew all Laomedon's sons present there save Podarces, who was renamed Priam, who saved his own life by giving Heracles a golden veil Hesione had made. Telamon took Hesione as a war prize and they had a son, Teucer.
Сардиниядағы колония
Геракл өзінің еңбектерін орындағаннан кейін, құдайлар оған құдайлар қатарына қосылмас бұрын Сардинияда отар құрып, Теспийдің қыздарынан туған ұлдарын осы отардың басшылары етіп тағайындау керектігін айтты. Ұлдары ересек болғанда, Геракл оларды Иолаймен бірге аралға жіберді.
After Heracles had performed his Labours, gods told him that before he passed into the company of the gods, he should create a colony at Sardinia and make his sons, whom he had with the daughters of Thespius, the leaders of the settlement. When his sons became adults, he sent them together with Iolaus to the island.
Басқа оқиғалар
Геракл Бебриктерді (Майгдон патшаның билігінде болған) жеңіп, олардың жерін Даскилдің ұлы, Мизияның ханзадасы Ликусқа берді. Ол ұры Термерді өлтірді. Геракл Антормен бірге Эвандерге барды, ал Антор Италияда қалды. Геракл Ормениум патшасы Аминторды өз патшалығына кіргізбегені үшін өлтірді. Ол сондай-ақ Арабия патшасы Ематионды өлтірді. Геракл Мысыр патшасы Бусирис пен оның ізбасарларын, олар оны құдайларға құрбан етуге тырысқаннан кейін өлтірді. Геракл егін жинау жарысында жеңіп, Литиерсесті өлтірді. Геракл Пилоста Периклименді өлтірді. Геракл Силейді, ол шетелдіктерді жүзімдікті жыртуға мәжбүрлегені үшін өлтірді. Геракл Лепреймен күресіп, соңында оны өлтірді. Геракл Тарантум қаласын (қазіргі Италиядағы Таранто) құрды. Геракл Линустан (және Эумолптан) музыканы үйренді, бірақ Линус оның қатесін түзетіп, таяқпен ұрғаннан кейін өлтірді. Ол күрес өнерін Автоликустан үйренді. Ол Сицилиялық Эрикс атты белгілі боксшыны жекпе-жекте өлтірді. Геракл аргонавттардың бірі болды. Ол Аластор мен оның бауырларын өлтірді. Гиппокоон Спарта патшасы Тиндарейді тақтан құлатқанда, Геракл заңды билеушіні қайта орнатып, Гиппокоонды және оның ұлдарын өлтірді. Геракл Арес ұлы Цикнды өлтірді. Иола Гераклмен бірге Цикнусқа қарсы жорыққа қатысты, бұл жорық Гесиодқа жатқызылатын қысқа эпостың тақырыбы болды. Арес Цикнус үшін кек алуға тырысқанда, Геракл Афинаның көмегімен оны жеңді. Геракл алыптар Алкионей мен Порфирионды өлтірді. Геракл Антейді, жерге тигенде өмірге ие болатын алыпты, көтеріп алып, ауада ұстап, мойнын қысып өлтірді. Пигмейлер Гераклді өлтіруге тырысты, өйткені олар Антейдің бауырлары еді және Антейдің өлімінен кек алмақшы болды, бірақ оларға бұл орын берілмеді. Геракл Агиасқа оның астық қораларын тазалағаны үшін уәделенген сыйлықты бермегені үшін соғыс ашты. Аугея өзінің екі генералы, Молионидтердің шеберлігінің арқасында жеңіліс таппады, ал Геракл ауырып қалғаннан кейін оның әскері ауыр жеңіліске ұшырады. Бірақ кейін ол Молионидтерді аңдып, өлтіріп, Элис қаласына басып кірді, оны тонады және Аугеяны және оның ұлдарын өлтірді. Геракл Адмет үйіне, Адмет әйелі Алкестис оның орнына өлуге келіскен күні келді. Адмет Гераклды кері қайтарғысы келмегендіктен, оған қайғысын жеткізбеу үшін және оны мұңмен мазаламау үшін оны құшақтап, қызметшілеріне осы оқиға туралы Гераклға хабарламауды бұйырды. Алкестистің тағдырынан хабарсыз Геракл Адмет үйінің қонақжайлылығын пайдаланып, ішіп-жеп, көңіл көтерді, бұл өздерінің құқығы бойынша аза тұтуды қалайтын қызметшілерді ашуландырды. Бір қызметші қонақты сөккенімен, Геракл өз ісіне ұялды. Алкестистің қабірінің жанында жасырынып, Геракл оны алуға келген Өлімді таңқалдырды және оны қысып, ол жеңілгенше, Өлімді Алкестисті күйеуіне қайтаруға көндірді. Геракл шарап құдайы Диониспен ішуге сынасты, бірақ жеңіліп, Тиасқа бір уақыт қосылды. Геракл Аристофанның "Құрбақтар" пьесасында да кездеседі, онда Дионис жер асты әлеміне жол табу үшін батырды іздейді. Геракл Дионистің сыртқы келбетіне қатты риза болды және ақырында өзіне қол жұмсаудың бірнеше жолын ұсынады. Геродоттың мәтінінде Геракл Скифияның ата-бабалық батыры ретінде бейнеленеді. Геракл далада ұйықтағанда, жартылай әйел, жартылай жыланнан тұратын жаратылыс оның жылқыларын ұрлап алады. Геракл ақырында жаратылысты табады, бірақ ол онымен жыныстық қатынасқа түспейінше жылқыларды қайтармайды. Осылай істегеннен кейін ол жылқыларын қайтарып алады, бірақ кетер алдында белбеуін және садағын береді және олардың қайсысы Скифияда жаңа халық құруы керектігі туралы нұсқаулар береді. Жаңа тарихтың бесінші кітабында, Фотий Птолемей Гефестионға жазған, Геракл Немей арыстанының терісін емес, Геракл жекпе-жекке шақырған және өлтірген белгілі бір арыстанның терісін кигенін айтады. Геракл Какусты өлтірді. Геракл сикандықтармен соғысып, олардың көптеген адамдарын, соның ішінде атақты Левкасписті өлтірді. Геракл Сицилияға саяхат кезінде Сциллаға тап болып, оны өлтірді.
Heracles defeated the Bebryces (ruled by King Mygdon) and gave their land to Prince Lycus of Mysia, son of Dascylus. He killed the robber Termerus. Heracles visited Evander with Antor, who then stayed in Italy. Heracles killed King Amyntor of Ormenium for not allowing him into his kingdom. He also killed King Emathion of Arabia. Heracles kills the Egyptian King Busiris and his followers after they attempt to sacrifice him to the gods. Heracles killed Lityerses after beating him in a contest of harvesting. Heracles killed Periclymenus at Pylos. Heracles killed Syleus for forcing strangers to hoe a vineyard. Heracles rivaled with Lepreus and eventually killed him. Heracles founded the city Tarentum (modern Taranto in Italy). Heracles learned music from Linus (and Eumolpus), but killed him after Linus corrected his mistakes and caned him with rods. He learned how to wrestle from Autolycus. He killed the famous boxer Eryx of Sicily in a match. Heracles was an Argonaut. He killed Alastor and his brothers. When Hippocoon overthrew his brother, Tyndareus, as King of Sparta, Heracles reinstated the rightful ruler and killed Hippocoon and his sons. Heracles killed Cycnus, the son of Ares. The expedition against Cycnus, in which Iolaus accompanied Heracles, is the ostensible theme of a short epic attributed to Hesiod, Shield of Heracles. When Ares tried to avenge Cycnus, Heracles defeated him, with the help of Athena. Heracles killed the Giants Alcyoneus and Porphyrion. Heracles killed Antaeus the giant who was immortal while touching the earth, by picking him up and holding him in the air while strangling him. Pygmies tried to kill Heracles because they were brothers of Antaeus and wanted to avenge Antaeus's death, but failed. Heracles went to war with Augeias after he denied him a promised reward for clearing his stables. Augeias remained undefeated due to the skill of his two generals, the Molionides, and after Heracles fell ill, his army was badly beaten. Later, however, he was able to ambush and kill the Molionides, and thus march into Elis, sack it, and kill Augeias and his sons. Heracles visited the house of Admetus on the day Admetus' wife, Alcestis, had agreed to die in his place. Admetus, not wanting to turn Heracles away, nor wanting to burden him with his sadness, welcomes him and instructs the servants not to inform Heracles of what has occurred. Heracles, thus unaware of Alcestis's fate, enjoys the hospitality of Admetus's house, drinking and revelling, which angers the servants, who wish to mourn as is their right. One scolds the guest and Heracles is ashamed of his actions. By hiding beside the grave of Alcestis, Heracles was able to surprise Death when he came to collect her, and by squeezing him tight until he relented, was able to persuade Death to return Alcestis to her husband. Heracles challenged wine god Dionysus to a drinking contest and lost, resulting in his joining the Thiasus for a period. Heracles also appears in Aristophanes' The Frogs, in which Dionysus seeks out the hero to find a way to the underworld. Heracles is greatly amused by Dionysus' appearance and jokingly offers several ways to commit suicide before finally offering his knowledge of how to get to there. Heracles appears as the ancestral hero of Scythia in Herodotus' text. While Heracles is sleeping out in the wilderness, a half woman, half snake creature steals his horses. Heracles eventually finds the creature, but she refuses to return the horses until he has sex with her. After doing so, he takes back his horses, but before leaving, he hands over his belt and bow, and gives instructions as to which of their children should found a new nation in Scythia. In the fifth book of the New History, ascribed by Photius to Ptolemy Hephaestion, mention that Heracles did not wear the skin of the Nemean lion, but that of a certain Lion giant killed by Heracles whom he had challenged to single combat. Heracles fought and killed Cacus. Heracles fought with the Sicani people, killing many including the famous Leucaspis. Heracles encountered Scylla during a journey to Sicily and slew her.
Өлім
Бұл Софоклдің "Трахиния" және Овидийдің "Метаморфозалар" кітабының IX-шы кітабында сипатталған. Ахелоос өзенінің құдайы Ахелосты күресіп жеңгеннен кейін Геракл Дианираны әйелі ретінде алады. Тиринске сапар шегіп бара жатқанда, кентавр Несс Деянираға қатты ағысқа толы өзеннен өтуіне көмектесуді ұсынады, ал Геракл жүзіп өтеді. Бірақ Несс, зұлым кентаврдың мінез-қалпына сай, Геракл суда жүзгенде Деянираны ұрлап әкетпек болады. Ашуға буған Геракл оны Лернейлік Гидраның улы қанына малынған жебелерімен атып өлтіреді. Өлімі алдында Несс Деянираға қанға малынған тоғасын сыйлап, оған "ерінің махаббатын оятуға" көмектесетінін айтады. Бірнеше жыл өткен соң, Дианираға Гераклдің махаббаты үшін бәсекелес пайда болғаны туралы қауесет таралады. Несс айтқан сөздерін еске түсірген Дианира Гераклге қанды тоғаны сыйлайды. Хабаршы Лихас тоғаны Гераклге жеткізеді. Алайда, тоға әлі де Гераклдің жебелерінен қалған Гидраның қанымен сіңген, және ол Гераклді улайды, терісін жыртып, сүйектерін ашыққа шығарады. Өлер алдында Геракл Лихасты теңізге лақтырады, оның өзіне у бергенін ойлайды (кейбір нұсқаларда Лихас тасқа айналып, оның атымен аталатын теңіздегі жартасқа айналады). Содан кейін Геракл бірнеше ағаштарды түбірлерімен жұлып алып, Ота тауында сөре жасайды, оны Филоктеттің әкесі Поэас отқа қосады. Денесі жанып, тек өлмес жағы ғана қалды. Зевстің құдай статусын беруі арқылы Геракл өлгенде Олимпке көтеріледі. Гераклдің досы Филоктеттен (кейбір нұсқаларда Поэас) басқа ешкім оның сөресін жағуға батыл болмайды (басқа нұсқада, сөрені Іолаус жағады). Осы ісі үшін Филоктет немесе Поэас Гераклдің садағы мен жебелерін алады, олар кейін гректерге Троя соғысында Трояны жеңу үшін қажет болады. Филоктет Парижбен бетпе-бет кездесіп, оған улы жебе атып, Гидраның уынан Париждің өліміне себеп болады. Алайда, Троя соғысы Троялық жылқыны пайдаланып Трояны жеңгенге дейін жалғасады. Геродоттың сөзіне сәйкес, Геракл Геродоттан 900 жыл бұрын өмір сүрген (шамамен б.з.д. 1300 жыл).
This is described in Sophocles's Trachiniae and in Ovid's Metamorphoses Book IX. Having wrestled and defeated Achelous, god of the Acheloos river, Heracles takes Deianira as his wife. Travelling to Tiryns, a centaur, Nessus, offers to help Deianira across a fast flowing river while Heracles swims it. However, Nessus is true to the archetype of the mischievous centaur and tries to steal Deianira away while Heracles is still in the water. Angry, Heracles shoots him with his arrows dipped in the poisonous blood of the Lernaean Hydra. Thinking of revenge, Nessus gives Deianira his blood soaked tunic before he dies, telling her it will "excite the love of her husband". Several years later, rumor tells Deianira that she has a rival for the love of Heracles. Deianira, remembering Nessus' words, gives Heracles the bloodstained shirt. Lichas, the herald, delivers the shirt to Heracles. However, it is still covered in the Hydra's blood from Heracles' arrows, and this poisons him, tearing his skin and exposing his bones. Before he dies, Heracles throws Lichas into the sea, thinking he was the one who poisoned him (according to several versions, Lichas turns to stone, becoming a rock standing in the sea, named for him). Heracles then uproots several trees and builds a funeral pyre on Mount Oeta, which Poeas, father of Philoctetes, lights. As his body burns, only his immortal side is left. Through Zeus' apotheosis, Heracles rises to Olympus as he dies. No one but Heracles' friend Philoctetes (Poeas in some versions) would light his funeral pyre (in an alternative version, it is Iolaus who lights the pyre). For this action, Philoctetes or Poeas received Heracles' bow and arrows, which were later needed by the Greeks to defeat Troy in the Trojan War. Philoctetes confronted Paris and shot a poisoned arrow at him. The Hydra poison subsequently led to the death of Paris. The Trojan War, however, continued until the Trojan Horse was used to defeat Troy. According to Herodotus, Heracles lived 900 years before Herodotus' own time (c. 1300 BCE).
Тәңірлік қасиет
Ажалдан кейін Геракл Олимпке құдай ретінде көтеріліп, Герамен татуласып, оның қызы Хебені төртінші және соңғы әйелі етіп алды. Олардың Алексиарс және Аникет есімді екі ұлы болды. Тифон Олимпке шабуыл жасағанда барлық құдайлар жануарларға айналып, қорқып Мысырға қашты; Геракл жабдырық (немесе кішкене бұғы) болып кетті. Самосаттық Лукианның сатирикалық шығармасы "Құдайлар әңгімелерінде" Геракл мен жаңадан құдайға айналған Асклепий құдайлардың дастарханындағы ең құрметті орын үшін таласады, әрқайсысы оған лайық екенін айтады. Зевс араласып, Асклепийдің пайдасына шешім шығарады, ең жақсы орын алғаш құдай болған адамға тиесілі екенін түсіндіреді. Геракл Филоктетке де көрінеді, ол Лемнос аралында тасталып, басқа гректерден айырылған болатын, және оның құдайдың араласуы арқасында Филоктет Троядағы басқа гректерге қосылуға көндіріледі, онда ол Гераклдің жебелерімен Парисді өлтіреді.
After his death in the pyre, Heracles ascended to Olympus as a god, and having finally reconciled with Hera, he got her daughter Hebe as his fourth and final wife. They had two sons together, Alexiares and Anicetus. When Typhon attacked Olympus, all gods transformed into animals and ran terrified to Egypt; Heracles became a fawn. In the Dialogues of the Gods, a satirical work by Lucian of Samosata, Heracles and another recently deified mortal, Asclepius, fight over which gets the most prestigious seat on the table of the gods, each arguing that they are the one who deserve it. Zeus intervenes, and rules in favour of Asclepius, reasoning that the best seat should go to the one who became a god first. Heracles also appears to Philoctetes, stranded and abandoned by the other Greeks on Lemnos island, and through his deus ex machina intervention, Philoctetes is convinced to join the other Greeks at Troy, where he kills Paris with Heracles's arrows.
Христиандық хронология
Христиандық ортада кең таралған Геракл культіне қатысты еугемеристік түсіндіру, өлімінен кейін культ статусы берілген тарихи тұлғамен байланыстырылды. Евсевийдің "Евангелиеге дайындық" (10.12) еңбегінде Климент Гераклдың Аргоста патшалық құрған кезеңдерін былай баяндаған: "Аполлодордың мәлімдемесіне сәйкес, Аргоста Геракл билігінен бастап, Гераклдің өзінің және Асклепийдің құдайлануына дейін отыз сегіз жыл өткен. Клименттің ой-пікірін ұстанатын, тура мағынада түсіндіретін оқырмандар осыдан Геракл Аргостағы Тиринтті, ал Эврисфей Микенаны билік еткен уақытта, сондай-ақ осы шамада Линус Гераклдың ұстазы болғандықтан, Иеронимнің ғаламдық тарихындағы, оның "Хроникасында" Линус Гераклға сабақ бергендігі туралы 1264 ж.б.д. көрсетілген дерекке сүйене отырып, Гераклдің өлімі мен құдайлануы шамамен 38 жылдан кейін, яғни шамамен 1226 ж.б.д. болды деген қорытындыға келді."
In Christian circles, a Euhemerist reading of the widespread Heracles cult was attributed to a historical figure who had been offered cult status after his death. Thus Eusebius, Preparation of the Gospel (10.12), reported that Clement could offer historical dates for Heracles as a king in Argos: "from the reign of Heracles in Argos to the deification of Heracles himself and of Asclepius there are comprised thirty eight years, according to Apollodorus the chronicler: and from that point to the deification of Castor and Pollux fifty three years: and somewhere about this time was the capture of Troy." Readers with a literalist bent, following Clement's reasoning, have asserted from this remark that, since Heracles ruled over Tiryns in Argos at the same time that Eurystheus ruled over Mycenae, and since at about this time Linus was Heracles' teacher, one can conclude, based on Jerome's date—in his universal history, his Chronicon—given to Linus' notoriety in teaching Heracles in 1264 BCE, that Heracles' death and deification occurred 38 years later, in approximately 1226 BCE.
Некелер
Геракл өмірінде төрт рет үйленді. Геракл Беотиядағы Орхомен патшалығына қарсы жеңіске жетіп, өзінің алғашқы әйелі Мегараға, Фиба патшасы Креонның қызыға үйленді. Бірақ ол Гера жіберген ақымақтық шағында олардың балаларын өлтірді, сондықтан Евристейдің қызметшісі болуға мәжбүр болды. Псевдо-Аполлодордың (Bibliotheca, 2.4.12) айтуынша, Мегараның денесі зардап шекпеген. Гигиннің (Фабула, 32) айтуынша, Геракл Мегараны да өлтірген. Оның екінші әйелі - Лидияның патшайымы Омфале, оған құл ретінде жеткізілді (Гигин, Фабула, 32). Оның үшінші үйленуі Дианирамен болды, ол үшін оған өзен құдайы Ахелоспен күресуге тура келді (Ахелостың жеңілісі кезінде Геракл оның мүйіздерінің бірін алып тастады және оны мүйізді бұтаққа айналдырған кейбір нимфтерге берді). Одан кейін көп ұзамай Геракл мен Деянйраға өзеннен өту керек болды, ал Несс есімді кентавр Деянйраға көмек көрсетуге ұсыныс жасады, бірақ кейін оны зорлауға тырысты. Ашулы Геракл қарсы жағалаудан кеңторын уланған жебемен (Лернеялық гидраның қанымен) атып өлтірді. Ол өлім аузында жатқанда, Несс кек алуды ойлады, Дианираға оның қанын және төгілген жыныс бөлігін жинап алуды айтты және егер ол Гераклдің басқа әйелдермен қарым-қатынасын болдырмауды қаласа, оларды оның киімдеріне қолдану керек. Несс өзінің қаны Гидраның улы қанымен ластанғанын және ол қосқандардың терісін өртеп жібере алатынын білген. Кейін, Дианира Гераклдің Иолаға деген сүйіспеншілігін сезінген кезде, оның бір көйлегін қоспаға малып, Нессдің уланған көйлегін жасады. Лихас, Гераклдің қызметшісі, оған көйнені алып келді. Сол сәтте-ақ ол қатты қиналды, мата оны жанды. Ол оны алып тастауға тырысқанда, ет сүйектерінен жұлынып кетті. Геракл өз еркімен өлімді таңдап, азап шегуін тоқтату үшін өзіне арнап жалған бағана орнатуды сұрады. Өлгеннен кейін құдайлар оны өлместікке айналдырды немесе басқаша айтқанда, от жарты құдайдың өлімге ұшыраған бөлігін өртеп жіберді, сондықтан тек құдай ғана қалды. Оның өлімге тірі ағзасы өртелгеннен кейін ол толықтай құдайға айналып, әкесі мен басқа олимпиялықтарға қосыла алады. Төртіншісі - Хебе, соңғы әйелі.
During the course of his life, Heracles married four times. Heracles waged a victorious war against the kingdom of Orchomenus in Boeotia and married his first wife Megara, daughter of Creon, king of Thebes. But he killed their children in a fit of madness sent by Hera and, consequently, was obliged to become the servant of Eurystheus. According to Pseudo Apollodorus (Bibliotheca, 2.4.12) Megara was unharmed. According to Hyginus (Fabulae, 32), Heracles also killed Megara. His second wife was Omphale, the Lydian queen to whom he was delivered as a slave (Hyginus, Fabulae, 32). His third marriage was to Deianira, for whom he had to fight the river god Achelous (upon Achelous' defeat, Heracles removed one of his horns and gave it to some nymphs who turned it into the cornucopia). Soon after they wed, Heracles and Deianira had to cross a river, and a centaur named Nessus offered to help Deianira across but then attempted to rape her. Enraged, Heracles shot the centaur from the opposite shore with a poisoned arrow (tipped with the Lernaean Hydra's blood) and killed him. As he lay dying, Nessus plotted revenge, told Deianira to gather up his blood and spilled semen and, if she ever wanted to prevent Heracles from having affairs with other women, she should apply them to his vestments. Nessus knew that his blood had become tainted by the poisonous blood of the Hydra, and would burn through the skin of anyone it touched. Later, when Deianira suspected that Heracles was fond of Iole, she soaked a shirt of his in the mixture, creating the poisoned shirt of Nessus. Heracles' servant, Lichas, brought him the shirt and he put it on. Instantly he was in agony, the cloth burning into him. As he tried to remove it, the flesh ripped from his bones. Heracles chose a voluntary death, asking that a pyre be built for him to end his suffering. After death, the gods transformed him into an immortal, or alternatively, the fire burned away the mortal part of the demigod, so that only the god remained. After his mortal parts had been incinerated, he could become a full god and join his father and the other Olympians on Mount Olympus. His fourth marriage was to Hebe, his last wife.
Сыртқы істер
Оның әйелдермен қарым-қатынасының ерекше жағдайларының бірі – Теспий патшасы Теспийдің сарайында болған оқиға. Патша Гераклдан Цитарон арыстанын өлтіруді сұрады. Ал сый ретінде бір түнді оның елу қызымен бірге өткізуге рұқсат берді. Геракл келісім берді, олардың барлығы жүкті болды және ұлдары дүниеге келді. Бұл оқиға кейде оның он үшінші еңбегі деп еске алынады. Ежелгі Грекияның көптеген патшалары, әсіресе Спарта және Македония патшалары, осы ұлдардың бірінен таратынын айтады. Гераклдың әйелдермен қарым-қатынасының тағы бір ерекшелігі – Герионның өгіздерін алып кеткен кезде Скифтер еліне сапар шеккені. Сол жерде, ұйықтап жатқанда, жылқылары кенеттен жоғалып кетті. Оянғаннан кейін оларды іздеп, Илея аймағына жетті. Содан кейін ол үңгірде Скиф драценасын (кейде Эхидна деп атайды) тапты. Одан жылқысының қайда екенін сұрағанда, ол олардың өзінде екенін, бірақ Геракл онымен бірге тұруға келіспесе, оларды қайтармайтынын айтты. Геракл оның өтінішін қабылдап, Агафирс, Гелон және Скифтің әкесі болды. Олардың арасында ең кішісі – Скиф, әкесінің шешімімен Скифтердің патшасы болды, себебі ол үш бауырдың ішінде Геракл қалдырған садақты көтеретін және әкесінің белбеуін тағуға лайық болған жалғыз адам еді. Дионисий Галикарнасский Геракл мен Эвандердің қызы Лавинияның Паллас есімді ұлы болғанын жазады.
An episode of his female affairs that stands out was his stay at the palace of Thespius, king of Thespiae, who wished him to kill the Lion of Cithaeron. As a reward, the king offered him the chance to perform sexual intercourse with all fifty of his daughters in one night. Heracles complied and they all became pregnant and all bore sons. This is sometimes referred to as his Thirteenth Labour. Many of the kings of ancient Greece traced their lines to one or another of these, notably the kings of Sparta and Macedon. Yet another episode of his female affairs that stands out was when he carried away the oxen of Geryon, he also visited the country of the Scythians. Once there, while asleep, his horses suddenly disappeared. When he woke and wandered about in search of them, he came into the country of Hylaea. He then found the dracaena of Scythia (sometimes identified as Echidna) in a cave. When he asked whether she knew anything about his horses, she answered, that they were in her own possession, but that she would not give them up, unless he would consent to stay with her for a time. Heracles accepted the request, and became by her the father of Agathyrsus, Gelonus, and Scythes. The last of them became king of the Scythians, according to his father's arrangement, because he was the only one among the three brothers that was able to manage the bow which Heracles had left behind and to use his father's girdle. Dionysius of Halicarnassus writes that Heracles and Lavinia, daughter of Evander, had a son named Pallas.
Ерлер
Ерлік пен жауынгерлік символы ретінде Гераклдің де ер адамдарға деген махаббаты болды. Плутарх өзінің «Эротикосында» Гераклдің еркек сүйіктілерінің санын санау мүмкін емес дейді. Олардың ішінде Гераклға ең жақын болғаны – тибейлік Иолаус. Ежелгі заманнан жеткен аңыз бойынша, Иолаус Гераклдің көлікшісі және жанындағы адамы болған. Соңында Геракл Иолаусқа әйел табуға көмектескен. Плутарх өз заманында жұбайлар Иолаустың Фивадағы қабіріне барып, оған және бір-біріне адал болуға ант бергенін айтады. Ол сондай-ақ, миф бойынша калидондық қабанды аулауға көмектескені үшін танымал Адметті Гераклдің еркек сүйіктілерінің бірі ретінде еске алады. Гераклдің еркек сүйіктілерінің бірі – Гилас, ол ежелгі және қазіргі заманғы өнерде бейнеленген және Гераклмен бірге Арго кемесімен саяхаттаған. Абдераның құрметіне аталған Абдер Гераклдің тағы бір ғашығы болған. Ол фракиялық Диомедтің ет жейтін биелерімен өлтірілген. Геракл оның есімімен Фракияда Абдера қаласын құрды, онда оны спорттық жарыстармен құрметтеді. Тағы бір аңыз – Ифит туралы. Тағы бір оқиға – оның Нирейге деген махаббаты, ол «Илионның астына келген ең әдемі адам» (Илиада, 673) болған. Бірақ Птолемей кейбір авторлар Нирейді Гераклдің ұлы деп жазғанын айтады. Паузаний Ахеядағы Диме қаласының жас жігіті Сострат Гераклдің сүйіктісі болғанын айтады. Сострат жас кезінде қайтыс болған және Геракл оны қала сыртында жерлеген. Бұл қабір тарихи дәуірде де сақталған, ал Диме халқы Состратты батыр ретінде құрметтеген. Жас жігіт сонымен қатар Полистрат деп те аталған көрінеді. Көптеген сүйіктілер туралы мәлімет тек кейінгі әдебиеттерде ғана кездеседі. Олардың арасында Эврисфей, Адонис, Кориф және даналығы үшін сүйікті болған Нестор бар. Птолемей Кенн жазбаларында Нестордың сүйікті рөлі, оның Нелейдің жалғыз ұлы болып қалу себебін түсіндіреді. Аполлонийдің «Аргонавтика» еңбегіне түсіндірме жазған ғалым Гераклдің сүйіктілерінің тізімін былай береді: «Хилас, Филоктет, Диомус, Перитоас және Фрикс, оның құрметіне Ливияда қала аталған». Диомусты Византиялық Стефан де Атик Аттика филесі Агеидтің Диомея демосының эпонимі ретінде атаған: Геракл Диомустың әкесі Коллит оны қонақ ретінде қабылдағанда оған ғашық болған делінеді. Перитоас пен Фрикс туралы басқа мәліметтер жоқ, сондай-ақ Геракл мен Филоктет арасындағы жыныстық қатынас туралы да нұсқа бар.
As a symbol of masculinity and warriorship, Heracles also had a number of male lovers. Plutarch, in his Eroticos, maintains that Heracles' male lovers were beyond counting. Of these, the one most closely linked to Heracles is the Theban Iolaus. According to a myth thought to be of ancient origins, Iolaus was Heracles' charioteer and squire. Heracles in the end helped Iolaus find a wife. Plutarch reports that down to his own time, male couples would go to Iolaus's tomb in Thebes to swear an oath of loyalty to the hero and to each other. He also mentions Admetus, known in myth for assisting the Calydonian boar hunt, as one of Heracles's male lovers. One of Heracles' male lovers, and one represented in ancient as well as modern art, is Hylas, who sailed with Heracles on the Argo. Abdera's eponymous hero, Abderus, was another of Heracles' lovers. He was said to have been entrusted with—and slain by—the carnivorous mares of Thracian Diomedes. Heracles founded the city of Abdera in Thrace in his memory, where he was honored with athletic games. Another myth is that of Iphitus. Another story is the one of his love for Nireus, who was "the most beautiful man who came beneath Ilion" (Iliad, 673). But Ptolemy adds that certain authors made Nireus out to be a son of Heracles. Pausanias makes mention of Sostratus, a youth of Dyme, Achaea, as a lover of Heracles. Sostratus was said to have died young and to have been buried by Heracles outside the city. The tomb was still there in historical times, and the inhabitants of Dyme honored Sostratus as a hero. The youth seems to have also been referred to as Polystratus. A series of lovers are only known in later literature. Among these are Eurystheus, Adonis, Corythus, and Nestor who was said to have been loved for his wisdom. In the account of Ptolemaeus Chennus, Nestor's role as lover explains why he was the only son of Neleus to be spared by the hero. A scholiast commenting on Apollonius' Argonautica lists the following male lovers of Heracles: "Hylas, Philoctetes, Diomus, Perithoas, and Phrix, after whom a city in Libya was named". Diomus is also mentioned by Stephanus of Byzantium as the eponym of the deme Diomeia of the Attic phyle Aegeis: Heracles is said to have fallen in love with Diomus when he was received as guest by Diomus' father Collytus. Perithoas and Phrix are otherwise unknown, and so is the version that suggests a sexual relationship between Heracles and Philoctetes.
Балалар
Гераклдың барлық некелері мен гетеросексуалдық қатынастары нәтижесінде көптеген ұлдары мен кем дегенде төрт қызы дүниеге келді. Олардың ең танымалдарының бірі – Геракл мен Деянейра немесе Мелиттің ұлы Гилл. «Гераклеидтер» термині Гераклдың барлық балалары мен одан кейінгі ұрпақтарын қамтуы мүмкін болғамен, көбінесе Гилл мен оның бауырлары – Гераклдың Деянейрадан туған балалары – Эвристейден қуылғаннан кейін Пелопоннеске қайта оралу үшін күрескендерін білдіреді. Гераклдың Мегарадан туған балалары олардың қайғылы тағдырымен әйгілі, бірақ олардың саны мен жеке есімдері туралы дереккөздер арасында пікірталас бар. Аполлодор үш есімді атады: Термах, Креонтиад және Дейкоон; ал Гигин бұған Офит пен, мүмкін, қатемен Архелайды қосты, ол Гераклеидтерге жатқандығы белгілі, бірақ бірнеше буыннан кейін өмір сүрген. Пиндардың одаларын зерттеген ғалым жеті толыққандай түрлі есімді тізімдейді: Аникет, Керсибий, Мекистофон, Менебронт, Патрокл, Полидор, Токсоклейт. Гераклдың басқа да белгілі балаларына Мизия патшасы Телеф (Аугеден) және Троя соғысындағы грек қолбасшыларының бірі Тлеполем (Астиохеден) жатады. Геродоттың мәліметінше, Лидияның 22 патшасы Геракл мен Омфаледен тараған. Бұл әулет Гераклдың Лидиядағы есімімен Тайлонидтер деп аталды. Геракл мен Гебаның құдайлық ұлдары – Алексиарс пен Аникет.
All of Heracles' marriages and almost all of his heterosexual affairs resulted in births of a number of sons and at least four daughters. One of the most prominent is Hyllus, the son of Heracles and Deianeira or Melite. The term Heracleidae, although it could refer to all of Heracles' children and further descendants, is most commonly used to indicate the descendants of Hyllus, in the context of their lasting struggle for return to Peloponnesus, out of where Hyllus and his brothers—the children of Heracles by Deianeira—were thought to have been expelled by Eurystheus. The children of Heracles by Megara are collectively well known because of their ill fate, but there is some disagreement among sources as to their number and individual names. Apollodorus lists three, Therimachus, Creontiades and Deicoon; to these Hyginus adds Ophitus and, probably by mistake, Archelaus, who is otherwise known to have belonged to the Heracleidae, but to have lived several generations later. A scholiast on Pindar' s odes provides a list of seven completely different names: Anicetus, Chersibius, Mecistophonus, Menebrontes, Patrocles, Polydorus, Toxocleitus. Other well known children of Heracles include Telephus, king of Mysia (by Auge), and Tlepolemus, one of the Greek commanders in the Trojan War (by Astyoche). According to Herodotus, a line of 22 Kings of Lydia descended from Heracles and Omphale. The line was called Tylonids after his Lydian name. The divine sons of Heracles and Hebe are Alexiares and Anicetus.
Рим
Римде Геракл Геркулес атымен құрметтеле, осы атпен байланысты ерекше римдік мифтер мен дәстүрлер пайда болды.
In Rome, Heracles was honored as Hercules, and had a number of distinctively Roman myths and practices associated with him under that name.
Мысыр
Геродот Гераклді Мысырдың Шу құдайымен байланыстырды. Сонымен қатар, ол Шуға кейбір жағынан ұқсас тағы бір мысырлық құдай – Хунсумен де байланысты болды. Хунсу ретінде Гераклге қазір теңіз астында қалған Гераклион қаласында табынып, үлкен ғибадатхана салынған. Көбінесе мысырлықтар Гераклді грек тілінде Арсаф немесе Харсаф (Ἁρσαφής) деп жазылатын Херисхафпен теңестірді. Ол ежелгі қошқар құдайы, оның табыну орталығы Гераклеополь Магна қаласында орналасқан.
Herodotus connected Heracles to the Egyptian god Shu. Also he was associated with Khonsu, another Egyptian god who was in some ways similar to Shu. As Khonsu, Heracles was worshipped at the now sunken city of Heracleion, where a large temple was constructed. Most often the Egyptians identified Heracles with Heryshaf, transcribed in Greek as Arsaphes or Harsaphes (Ἁρσαφής). He was an ancient ram god whose cult was centered in Herakleopolis Magna.
Басқа да дақылдар
Грек-буддистік мәдениет арқылы Геракл символикасы Қашық Шығысқа тарады. Мұның мысалы ретінде жапон буддалық храмдарының алдындағы Нио қорғаушы құдайлары бүгінге дейін сақталып қалған. Геродот Гераклді финикиялық Мелькарт құдайымен байланыстырды. Саллюст Югурт соғысы туралы еңбегінде африкалықтар Гераклдың Испанияда қайтыс болғанына сенетінін айтады, онда оның көпұлтты әскері басшысыз қалды, бір кезде оның қол астында болған мидиялықтар, парсылар және армянтар бөлініп, Африканың Жерорта теңізі жағалауын қоныстандырды. Гераклға арналған храмдар Жерорта теңізі жағалауындағы елдерде көптеп кездесті. Мысалы, қазіргі Лазурь жағажайындағы қалалардан шалқап жатқан жерде салынған Геракл Моноикос (яғни, жалғыз тұратын) храмы, осы аймақтың кейінгі атауы Монакоға атын берді. Атлант мұхитынан Жерорта теңізіне ашылатын қақпа – Испанияның оңтүстік және Марокконың солтүстік ұштары бір-біріне қарама-қарсы орналасқан жер, классикалық тұрғыдан Геркулес/Геракл тіректері деп аталады, себебі ол аймақты тұрақтандыру және екі құрлық арасында жүзетін кемелердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін екі алып тас бағана орнатқан делінеді.
Via the Greco Buddhist culture, Heraclean symbolism was transmitted to the Far East. An example remains to this day in the Nio guardian deities in front of Japanese Buddhist temples. Herodotus also connected Heracles to Phoenician god Melqart. Sallust mentions in his work on the Jugurthine War that the Africans believe Heracles to have died in Spain where, his multicultural army being left without a leader, the Medes, Persians, and Armenians who were once under his command split off and populated the Mediterranean coast of Africa. Temples dedicated to Heracles abounded all along the Mediterranean coastal countries. For example, the temple of Heracles Monoikos (i. e. the lone dweller), built far from any nearby town upon a promontory in what is now the Côte d'Azur, gave its name to the area's more recent name, Monaco. The gateway to the Mediterranean Sea from the Atlantic Ocean, where the southernmost tip of Spain and the northernmost of Morocco face each other is, classically speaking, referred to as the Pillars of Hercules/Heracles, owing to the story that he set up two massive spires of stone to stabilise the area and ensure the safety of ships sailing between the two landmasses.
Гераклдің есім ретінде қолданылуы
Түрлі тілдерде Геракл есімінің түрлері еркек есімі ретінде қолданылады, мысалы, қазіргі грек тілінде Ираклис (Ηρακλής) және грузин тілінде Иракли. Әлем бойынша осы есімді немесе Гераклді таңбасы ретінде пайдаланатын көптеген командалар бар. Грецияда ең танымал – Г. С. Ираклис (Салоники). Heracleum – апий тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы. Осы туыстағы кейбір түрлер өте ірі болады. Атап айтқанда, алып шұңғыл (Heracleum mantegazzianum) ерекше үлкен, биіктігі 5 метрге дейін жетеді.
In various languages, variants of Heracles' name are used as a male given name, such as Iraklis (Ηρακλής) in Modern Greek and Irakli in Georgian. There are many teams around the world that have this name or have Heracles as their symbol. The most popular in Greece is G. S. Iraklis Thessaloniki. Heracleum is a genus of flowering plants in the carrot family Apiaceae. Some of the species in this genus are quite large. In particular, the giant hogweed (Heracleum mantegazzianum) is exceptionally large, growing up to 5 m tall.