Кіріспе

Грекия мифологиясындағы теңіз жындысы

Харибдис (/k//ə/'/r//ɪ//b//d//ᵻ//s/; , ; , ) – грек мифологиясындағы теңіз жындысы. Харибдис, Сцилла теңіз жындысымен бірге, Одиссей, Ясон және Эней сияқты батырларға қиындық тудырады. Зерттеулер оны Мессина бұғазында орналастырады. "Сцилла мен Харибдис арасында" деген тіркес екі бірдей қауіпті жағдайдың арасынан таңдау жасауға мәжбүр болуды білдіреді.

Сипаттама

Теңіз жындысы Харибдис тар жолдың бір жағындағы кішкентай тастың астында мекендеген деп есептелді. Оның қарсысында тағы бір теңіз жындысы Сцилла тұрды, ол әлдеқайда үлкен тастың ішінде өмір сүрді. Бұл бұғаздың екі жағы бір-біріне садақ жебесінің қашықтығында болды, сондықтан бір жындыдан қашуға тырысқан теңізшілер екіншісінің жете алатын жеріне келіп қалды. Сондықтан "Сцилла мен Харибдис арасында" болу – екі қарама-қарсы қауіпке тап болуды білдіреді, ал міндет екеуінен де қашқан жол табудан тұрады. Күнде үш рет Харибдис көп мөлшерде суды жұтып алып, кейін қайта шығарып, кемелерді тереңге сүйреп әкете алатын үлкен құйындар жасады. Кейбір нұсқаларда Харибдис теңіз жындысы емес, жай ғана үлкен құйын болған. Грек мифтерінің жазбаларын сақтағандардың және Фукидид сияқты грек тарихшыларының сипаттамалары арқасында қазіргі ғалымдар Харибдистің Сицилия аралдағы Мессина бұғазында, материктегі Сцилламен сабақтас тастың қарама-қарсы жағында орналасқандығы туралы пікірде келіседі. Бұл жерде ағыстардың тоғысуынан пайда болатын құйын бар, бірақ ол тек қана шағын қайықтар үшін қауіпті жағдайларда ғана қауіпті.

Отбасы

Тағы бір аңыз Харибдисті Посейдон мен Гайяның қызы деп айтады, ол әкесіне адал қызметкер болып өмір сүрген.

Шығу тегі

Харибдис әкесі Посейдонға әкесінің інісі Зевспен болған жанжалында көмектесті және оған жерлер мен аралдарды суға батыруға көмектесті. Зевс оның өзінен ұрлаған жеріне ашуланып, оны найзағаймен теңіз түбіне жіберді. Теңіз түбінен ол күніне үш рет су ішіп, құйындар жасады. Ол бір жартаста тұрып, Сцилла тікелей қарсы тұрған тағы бір жартаста орналасып, тар жол құрады. Кейбір мифтерде Харибдис – Гераклдан сиырларды ұрлаған, Зевстің найзағайымен теңізге тасталған, және ол ашкөздігін сақтап қалған ашкөз әйел болып суреттеледі.

Ясон және аргонавттар

Аргонавттар Гераның Нереида Тетиске оларды қауіпті жолмен бағыттауын бұйырғандықтан, екі қауіптен де сақталып қалды.

Энеида

Энеидада троялықтар Геленадан Сцилла мен Харибдис туралы ескерту алады және бұғазға тәуекел етпей, Пахинус мүйісінен (Пассеро мүйісі) айналып өту арқылы олардан қашып өтуге кеңес береді. Бірақ кейін олар Этнадан өтіп бара жатқандарын байқайды және Харибдистен құтылу үшін бар күштерін жұмсап есуге мәжбүр болады.

Эзоп

Аристотель өзінің "Метеорология" еңбегінде Эзоптың бір кемешіні Харибдис туралы миф айтып келекелегенін айтады. Ол бір жұтыммен теңізді жұтып, тауларды көрсетті, ал келесі жұтымда аралдар пайда болды. Үшінші жұтым әлі болып жатыр, ол теңізді толығымен құрғатып, кемешінің күнкөрісінен айырады.