Кіріспе

Лондон қаласындағы көкжайлар, Англия.

Шард, сондай-ақ Шард Лондон көпірі және бұрынғы Лондон көпірі мұнарасы деп те аталады, – итальяндық сәулетші Ренцо Пиано жобалаған, Лондонның Саутварк ауданында орналасқан, Шард ауданының дамуының бір бөлігін құрайтын, пирамида пішіндес 72 қабаттан тұратын, көп мақсатты қолданылатын аса биік ғимарат. Биіктігімен ерекшеленетін Шард Ұлыбританиядағы ең биік ғимарат, Еуропадағы ең биік ғимараттардың жетіншісі және Ресейден тыс жерлердегі екінші биік ғимарат, Варшавадағы Варсо мұнарасынан үш метрге ғана төмен. Бұл сонымен қатар Ұлыбританиядағы екінші ең биік жеке тұрған құрылыс, Emley Moor хабар тарату станциясының бетон мұнарасынан кейін. Шард 1975 жылы осы орында салынған 24 қабатты кеңсе ғимараты – Саутварк Тауэрсін ығыстырды. Шардтың құрылысы 2009 жылдың наурыз айында басталды, 2012 жылдың 30 наурызында құрылысы аяқталды және 2012 жылдың 5 шілдесінде ресми түрде ашылды. 2012 жылдың қараша айында толыққанды аяқталды. Мұнараның жекеменшік бақылау алаңы – The View from The Shard, 2013 жылдың 1 ақпанында жұртшылыққа ашылды. Сыртқы жағы шынымен қапталған пирамида пішіндес мұнарада 72 тұрғын қабаты бар, 72-ші қабатта көру галереясы және ашық ауадағы бақылау алаңы орналасқан. Шардты Sellar Property Group LBQ Ltd атынан дамытты және Sellar Property (5%) мен Катар мемлекетіне (95%) бірлесіп тиесілі.

Жоспарлау

1998 жылы Лондондық кәсіпкер Ирвин Селлар және оның серіктестері Ұлыбритания үкіметінің ірі көлік хабтарында биік ғимараттарды дамытуға бағытталған ақ парағынан кейін 1970-ші жылдардағы Саутварк мұнараларын қайта құруға шешім қабылдады. 2000 жылдың көктемінде Селлар итальяндық сәулетші Ренцо Пианомен кездесу үшін Берлинге ұшты, олар түскі ас ішті. Селлардың айтуынша, тамақтану кезінде Пиано дәстүрлі биік ғимараттарға деген жек көрушілігін білдірді, содан кейін мейрамхана мәзірін ашып, Темза өзенінен шығатын мүсінге ұқсас шпильді суреттеді. 2002 жылдың шілдесінде вице-премьер Джон Прескотт Шард жобасына қатысты жоспарлау сауалдарын тапсырды, себебі Архитектура және салынған орта жөніндегі комиссия, Корольдік саябақтар қоры және Англия мұрасы сияқты бірнеше мұралық ұйымдар оған қарсылық білдірді. Сауал 2003 жылдың сәуір және мамыр айларында өтті, ал 2003 жылдың 19 қарашасында вице-премьер кеңсесі жоспарлауға келісім берілгенін хабарлады. Үкімет мынаны мәлімдеді: «Прескотт мырза ерекше дизайнға ие көкжайларды ғана мақұлдайды. Мұндай ғимараттың қабылдануы үшін оның дизайнының сапасы маңызды. Ол ұсынылған мұнараның сәулет өнерінің жоғары деңгейде екеніне қанағаттанды». Селлар және оның бастапқы серіктестері – CLS Holdings plc және CN Ltd (Халаби отбасылық трастының атынан әрекет етеді) 2006 жылдың қыркүйегінде Nationwide Building Society және Kaupthing Singer & Friedlander-ден 196 миллион фунт стерлингтік аралық қаржыландыру пакетін алды. Бұл оларға бұрын туындаған шығындарды өтеуге және ғимараттың арендаторлары PricewaterhouseCoopers-тен Southwark Towers-тің арендалық шартын сатып алуға мүмкіндік берді. PricewaterhouseCoopers өз операцияларын көшіргеннен кейін бір жыл өткен соң, учаскеге толық иелік құқығы қамтамасыз етілді. 2007 жылдың қыркүйегінде Саутварк мұнараларын бұзуға дайындық жұмыстары басталды. Алайда, сол айдың соңында қаржы нарықтарындағы құлшыну Шард құрылысын қауіпке тікелей сынай бастады, бұл жобаны «Көкжай индексінің» мысалына айналдыру қаупін тудырды. 2007 жылдың қарашасында құрылыс мердігері Mace Шардты 350 миллион фунт стерлингтен аспайтын белгілі бір бағамен салуға келісімшарт алды. Бірақ бұл баға 2008 жылдың қазан айында 435 миллион фунтқа дейін өсті. 2008 жылдың сәуірінде Саутварк мұнарасын бұзу жұмыстары көріне бастады, ал қазан айына қарай ғимараттың биіктігі айтарлықтай төмендеді және көкжайда көрінбей қалды. Бұзу жұмыстары 2009 жылдың басында аяқталды және Шард құрылысына дайындық жұмыстары басталды.

Қаржыландыру

2007 жылдың соңында әлемдік қаржы нарықтарындағы күмәннің күшеюі Shard нысанының өміршеңдігіне қатысты алаңдаушылық тудырды. Алайда, 2008 жылдың қаңтарында Sellar компаниясы жобаның 80% үлесін алу үшін 150 миллион фунт стерлинг төлеген қатарлық инвесторлар консорциумынан қаржыландыруды қамтамасыз еткенін хабарлады. Консорциумға Қатар Ұлттық Банкі, QInvest, Қатар Ислам Банкі және қатарлық жылжымайтын мүліктерді дамытушы Barwa Real Estate, сондай-ақ Sellar Property кірді. Келісімге Halabi және CLS Holdings үлестерін, сондай-ақ Sellar Property үлесінің бір бөлігін сатып алу кірді. Жаңа иелері мұнараның құрылысын бастауға мүмкіндік беретін қаржының бірінші траншын ұсынуға уәде берді. 2009 жылы Қатар мемлекеті жеке қатарлық инвесторлардың үлестерін сатып алу арқылы Лондон Бридж Кварталының (қазір Шард Кварталы деп аталады) меншігін, соның ішінде Shard нысанын біріктірді. Шард Кварталы бүгінде Қатар мемлекеті мен Sellar компаниясына бірлесіп тиесілі. Пианоның дизайны «Англия мұрасы» ұйымынан сынға ұшырады, олар ғимаратты «тарихи Лондонның жүрегінен өткен шыны сынығы» деп сипаттап, ғимаратқа «Шард» деген ат берді. Пиано мұнараның тар, шпиль тәрізді пішінін Лондон көкжиегіне оң үлес деп есептеді, бұл қаланың тарихи гравюраларында бейнеленген шіркеу шпильдерін еске түсіреді және оның болуы жобаның қарсыластары айтқаннан гөрі әлдеқайда нәзік болады деп сенді. Ол күн сәулесі мен аспанды шағылыстыру үшін бұрышты шыны панельдердің көркемдік фасады бар әйнектің күрделі қолданылуын ұсынды, сондықтан ғимараттың сыртқы түрі ауа райы мен маусымдарға байланысты өзгереді. Ғимаратта 11 000 шыны панель бар, олардың жалпы ауданы шамамен сегіз Уэмбли футбол алаңының ауданына тең. Shard энергия тиімділігін ескере отырып жобаланған. Ол ұлттық желіден табиғи газбен жұмыс істейтін біріктірілген жылу және қуат (CHP) станциясымен жабдықталған. Отын тиімді түрде электр энергиясына айналдырылады, ал қозғалтқыштан алынған жылу ғимаратты ыстық сумен қамтамасыз етуге пайдаланылады. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Нью-Йорктегі Әлемдік сауда орталығының (WTC) қирауынан кейін, әлемдегі сәулетшілер мен инженерлер биік құрылыстардың дизайнын қайта қарауға кірісті. Shard нысанының алғашқы концептуалдық жобалары АҚШ Ұлттық Стандарттар және Технология институтының (NIST) WTC құлауы туралы есебі жарияланғаннан кейін өзгертілген алғашқы жобалардың бірі болды. Ғимарат өте қиын жағдайларда тұрақтылығын сақтау үшін жобаланған, оның кернеулі бетон және композиттік едендері, жүк көтергіш тіректері және конустық пішіні оған белгілі бір деңгейде иілгіштік береді. 2014 жылы Shard нысаны Emporis Skyscraper Awards жүлдесінде бірінші орынды иеленді, бұл соңғы он екі айда аяқталған ғимараттарды мойындайды. Emporis төрешілері ғимаратты «бірден танылатын және қазірдің өзінде Лондонның жаңа символы болып саналатын көкжиек» деп атады.

Құрылыс

Аспан қыртысын салу үшін жаңа инженерлік әдістер қолданылды, мысалы, жоғарыдан төменге қарай салу, онда негіздер қазылғанда бірге өзегі де салынады. Бұл Ұлыбритания үшін алғашқы рет болды. 2009 жылдың ақпан айында жылдамды кран және кішкентай қазынды қадау машинасы құрылыс алаңына жеткізілді. 2009 жылдың наурыз айының басында кран ғимараттың өзегін дайындау үшін темір арқалықтарды жерге орнатуды бастады. Толық құрылыс 2009 жылдың 16 наурызында басталды. Жаңа Лондон көпір үйін бұзу жұмыстары 2009 жылдың мамыр айында, Лондон көпірінің бір мезгілдегі жобасының аясында басталды. 28 сәуірде алғашқы металл конструкциясы "Шардтың" негізіне орнатылды. "Шардты" салу үшін бес кран пайдаланылды, олардың төртеуі мұнараның биіктеген сайын "көтерілді". Бірінші кран 2009 жылдың қыркүйегінде, ал екінші кран қазан айының басында орнатылды. 2009 жылдың 20 қазанында темір арқалықтар пайда бола бастады, ал бетон құю жұмыстары кранды орнатуға дайындық үшін алаңның солтүстік жағында жүргізілді. 2010 жылдың наурызына қарай бетон өзегі күн сайын бірте-бірте көтеріліп жатты. 2010 жылдың наурыз-сәуір айларында жұмыс тоқтап тұрғаннан кейін, ол қайта жалғасты, маусымның ортасында 33-қабатқа жетті, бұл Guy ауруханасының ең жоғарғы нүктесімен тең болды. 27 шілдеде өзектің биіктігі 38-қабатқа жеткенде тоқтады және одан әрі құрылыс үшін қайта жабдықталды. 2010 жылдың қараша айының ортасына қарай өзектің биіктігі 68-қабатқа жетті, мұнараның болат конструкциясы 40-қабатқа жетті, ал ғимараттың үштен бір бөлігі әйнекпен қапталды. Қараша айының соңында өзектің биіктігі 18 жыл бойы Ұлыбританияның ең биік ғимараты болған One Canada Square-дің биіктігінен асып түсті. 2011 жылдың қаңтар айының басында мұнараның қонақ үй және пәтер бөлімінің бетон қабаттарын құю үшін гидравликалық экрандар орнатылды және 69-қабатқа дейін көтерілді. 25 қаңтарда бетон сорғылары 41-қабаттағы алғашқы бетон қабатын құюды бастады. Ақпан айының соңына қарай бетон қабаттар 46-қабатқа дейін жетті, орташа есеппен әр апта сайын жаңа қабат құйылды. Мұнараның "арқасы" деп аталатын бөлігінде құрылыстың қаптамасы да жүргізілді. Осы құрылыс кезеңінде бітпеген аспан қыртысының ең жоғарғы жағында түлкі табылған. Құрылысшылар Ромео деп атаған түлкі орталық баспалдақ арқылы ғимаратқа кірген болуы мүмкін. Ол құрылысшылар қалдырған тамақ қалдықтарымен аман қалды. Түлкі ұсталды және Уоллингтондағы Риверсайд жануарлар орталығына жеткізілді. 2011 жылдың тамызында құрылыс жұмыстары тұрақты түрде жүріп, ғимараттың жартысынан астамын қаптаумен жапты. Бетон қабаттарды құю 67-қабатқа дейін жетті, ал мұнараның қаптамасы 58-қабатқа дейін жетті. Тамыз айының ортасында өзектік бөлік алынып тасталды. 19 қыркүйекте мұнараның болат конструкциясы аяқталған өзектің биіктігіне жақындады. 24 қыркүйекте аспан қыртысының жоғарғы шпилін орнату үшін соңғы кран – сол кезде Ұлыбританияда салынған ең биік кран орнатылды. Шпиль 3D модельдерге негізделіп алдын ала құрастырылып, Йоркширде сынақтан өткізілді, содан кейін ғимаратқа көтерілді. 2011 жылдың желтоқсанының соңында "Шард" Еуропалық Одақтағы ең биік ғимаратқа айналды, Германияның Франкфурт қаласындағы Commerzbank мұнарасын басып өтті. "Шардтың" болат конструкциясы 2012 жылдың 30 наурызында аяқталды, 500 тонналық шпиль орнатылды. Болат конструкцияның биіктігі осылайша 310 метрге жетті. Соңғы 516 әйнек панельдері көп ұзамай орнатылып, мұнара толық биіктігіне жетті. "Шард" 2012 жылдың 5 шілдесінде Катар премьер-министрі Хамад бин Жасим бин Жабер Аль Танидің қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Ғимараттың құрылысы 2012 жылдың қараша айында аяқталды.

Биіктігі

Ең биік нүктесінде және оның металл конструкциясының ең биік нүктесінде тұрған Шард 2011 жылдың желтоқсанында Еуропалық Одақтағы ең биік ғимаратқа айналды. 2021 жылдың ақпан айында Варшавадағы (Польша) 310 метрлік (1017 фут) Варсо мұнарасы Ресейден тыс Еуропадағы ең биік ғимарат ретінде Шардты басып өтті. Шард – Ұлыбританиядағы екінші ең биік тұрған құрылым, ал біріншісі – Эмли Мурдағы бетонды хабар тарату мұнарасы. Лондонның тағы бір жоспарланған аспан қыртысы, Пинакл (қазір 22 Бишопскейтпен алмастырылды), бастапқыда Шардтың биіктігімен бәсекелесуге ниеттенген, бірақ Азаматтық авиация басқармасының алаңдаушылығына байланысты оның биіктігі төмендетілді. Шард Лондон мен оған іргелес жатқан округтердегі барлық табиғи төбелерден биік, олардың ең биігі – Уилтширге жақын орналасқан Уолбери төбесі.

Бастапқы жалға алушылар

Шард 26 қабаттан тұратын кеңсе кешенін құрайды, онда 10 бизнес сектордағы 32 компания орналасқан, 3 мейрамхана – «Аква Шард», «Обликс» және «Хутонг», бес жұлдызды «Шангри Ла Шард, Лондон» қонақ үйі, 10 тұрғын үй пәтері және Ұлыбританиядағы ең биік сарай – «Шардтан көрініс» бар. 2013 жылдың ақпан айында The Sunday Times газеті «Шард» құрылысшылары ғимараттың 26 қабатты кеңсе кеңістігінің алғашқы арендаторларын тағайындау үшін келіссөздер жүргізіп жатқанын хабарлады. Сол кездегі потенциалды арендаторлар – қаржылық қайта құру мамандары Duff & Phelps, Hatton Corporation жеке капитал фирмасы және South Hook Liquefied Natural Gas Company. «Шардтың» төртінші, бесінші және алтыншы қабаттарында Лондон Бридж ауруханасының бөлігі болып табылатын HCA (Америка ауруханалық корпорациялары) орналасқан. «Шардтың» 31-ші, 32-ші және 33-ші қабаттарында үш мейрамхана орналасқан: Oblix, Hutong және Aqua Shard. Ғимараттағы «Шангри Ла» қонақ үйі 34-52 қабаттарды алып жатыр. Қонақ үйдің 2013 жылдың соңында ашылуы күтілген, бірақ ашылуы 2014 жылдың 6 мамырына дейін кейінге жылдырылды. 2014 жылдың наурыз айында Mathys & Squire ғимаратты жалға алған алғашқы заң фирмасы болды. 2014 жылдың мамыр айында инвестициялық фирма Foresight Group өзінің Ұлыбританиядағы бас кеңсесін «Шардтың» 17-ші қабатына көшірді. 2015 жылдың маусым айында Уорвик бизнес мектебі жаңа базасын ашты, ол дәл сол қабатта орналасқан және Лондон мэрі Борис Джонсон ресми түрде ашты. Онда 100 орындық лекция залы мен 60 орындық кішірек зал, сондай-ақ 8 семинар залы мен IT зертханасы бар, олар жоғары білімнен кейінгі және басқарушы білім беруді ұсынады. 2013 жылдың шілдесінде Катарлық телеарна Al Jazeera Media Network «Шардта» Al Jazeera English үшін жаңа телестудия мен жаңалықтар редакторын ашатынын жариялады. Al Jazeera 2014 жылдың 13 қыркүйегінде көшіп келді, ал ғимараттан алғашқы тікелей эфир 2014 жылдың 10 қарашасында өтті. Бұл нысан қазір Лондондағы Al Jazeera Media Network арналарының барлық негізгі операцияларын қамтиды; ол Al Jazeera-ның басқа хабтарынан тәуелсіз бүкіл арнаны жүргізуге қабілетті және Доха, Катардағы нысаннан кейін желідегі екінші ірі хаб болып табылады. 2015 жылдың қаңтар айында «Шардтың» қосымша арендаторлары жарияланды, олардың ішінде IO Oil & Gas Consulting, Gallup және The Office Group болды. 2015 жылдың мамыр айында американдық жұмысқа орналастыру консалтингі Robert Half International мұнараның он бірінші қабатындағы кеңістікті сатып алғаннан кейін өзінің бірнеше филиалдарын «Шардқа» көшіретінін мәлімдеді. 2015 жылдың тамызында Greenberg Traurig халықаралық заң фирмасы жыл соңына дейін «Шардтың» сегізінші қабатында кеңсесін ашатынын жариялады. Matches Fashion 2016 жылдың қаңтар айында 35 000 шаршы фут кеңістікті иеленді, ал алты айдан кейін штаб-пәтерін «Шардта» 40%-ға кеңейтті. 2016 жылдың наурыз айында маркетингтік агенттік Jellyfish 22-ші қабаттағы кеңсе кеңістігін жалға алу келісіміне қол қойды, ол жыл соңында басталады. Бір айдан кейін Dods Group баспасы 11-ші қабатты жалға алып, «Шардтың» 28-ші кеңсесіне айналды. Желтоқсан айында Kraft Heinz Еуропалық және Ұлыбританиядағы штаб-пәтерін Хиллингдондағы Хейзден «Шардқа» көшірді, 20 және 21-ші қабаттарды иеленді. «Шард» кеңселерi 2017 жылдың қазан айында Mitie және қолданыстағы арендаторлар Foresight Group және Warwick Business School-ға жалға берілгеннен кейін толыққанды жалға берілгені туралы хабарланды.

Қалалық барлау, BASE секіру және альпинизм

2011 жылдың желтоқсан айында өздерін "Плейс Хакерс" деп атаған саяхаткерлер тобы қауіпсіздікті бұзып, Шард құрылыс алаңының басына шықты, осы процесте ең биік кранның біріне көтерілді. Кейін олар Шардтың басына түсірілген Лондон аспан сызығының суреттерін интернетке жариялады және кең медиа назарына ілікті. Топтың бір мүшесі, Оксфорд университетінің зерттеушісі Брэдли Гарретт, әртүрлі жаңалықтар құралдарына 20-дан астам қалалық зерттеушінің құрылыс кезінде ғимараттың басына шыққандығын айтты. 2012 жылы Domus журналында Гарретт "қалаларымыздағы орындарға қол жеткізуге кедергі жасайтын тұжырымдамалық тосқауылдар инженерлік жолмен жасалады" және зерттеушілер "ақшамен сатып алуға болмайтын шығармашылық қаланы дамытуда" деп жазды. 2009 және 2012 жылдар аралығында БАС-секірушілердің оннан астам рет Шардтан секіргені хабарланды. Дэн Витчаллз төрт рет секірген, соның біреуін видеоға түсірген. 2016 жылдың наурыз айында тағы бір адам БАС-секіру жасады. 2012 жылдың 3 қыркүйегінде 40 адамнан тұратын команда, оның ішінде Йорк герцогы принц Эндрю, мұнараның 87-қабатынан секіріп түсті. Бұл іс-қимыл Outward Bound Trust және Royal Marines Charitable Trust Fund үшін қаражат жинау мақсатында жасалды. 2012 жылдың қарашасында француз қалалық альпинисті Ален Робертті ғимарат күзетшілері байқады. Айдың соңында Шардтың иелері оның ғимаратқа кіруіне немесе оған көтерілуіне тыйым салатын сот шешіміне қол жеткізді. 2013 жылдың 11 шілдесінде Greenpeace ұйымының алты еріктісі Шардқа көтеріліп, Royal Dutch Shell компаниясының Арктикадағы мұнайды бұрғылауына қарсылық білдіре отырып, туды жайды. Әйелдер өздерін "тәжірибелі альпинистер" деп мәлімдеді, бірақ медициналық қызметкерлер бәрібір мұнараның түбіне шақырылды. Шард 2012 жылғы "Қар адам мен қар иті" атты қысқаметражды фильмде және оған байланысты компьютерлік ойында пайда болады. Шард 2013 жылғы Doctor Who эпизодындағы "The Bells of Saint John" эпизодындағы қарсыласы Ұлы Зиялылықтың штаб-пәтері ретінде маңызды рөл атқарады. Доктор ғимараттың бетімен және терезе арқылы гравитацияға қарсы мотоциклмен тік жүріп, Ұлы Зиялылықтың штаб-пәтеріне жетті. Шард 2019 жылғы "Өз үйіңнен алыс" (Spider-Man: Far From Home) фильмінің кульминациялық көрінісінде пайда болады. Бұл Ник Фьюри/Талос және Мария Хилл/Сореннің күзет тұрағы, ал Тор мост табанында Жәндік адам мен Мистерио арасындағы соңғы шайқас өтеді. Pokémon Sword and Shield ойынында Pokémon Duraludon және оның Gigantamax түрі Шардқа негізделген. Ол Mario Kart Tour және Mario Kart 8 Deluxe ойындарында Лондон Loop жарыс трассасының бөлігі ретінде көрсетілген. Шард 2022 жылғы Machine Gun Kelly-дің "Maybe" музыкалық видеосында маңызды орын алады. 2023 жылғы Starfield видеоойынында Шардқа баруға болады, өйткені ол ойындағы Лондонның танымал нысаны болып табылады. 2020 жылғы Microsoft Flight Simulator видеоойынында Шард Лондонның көптеген танымал нысандарының бірі болып табылады.