Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Леннокс Лесли Вонгма Нгвеесизузе Себе (26 шілде 1926 - 23 шілде 1994) – Сискейдің бас министрі (1972 жылы өзін-өзі басқару құқығын алғаннан кейін) және 1983 жылдан бастап номиналды түрде тәуелсіз мемлекеттің тұңғыш президенті. Оның мақтау аты (исикахлело) – Нгвеесизве.
Chief minister and first president of Ciskei (1926–1994)
Lennox Leslie Wongama Ngweyesizwe Sebe (26 July 1926 – 23 July 1994) was the chief minister of the Xhosa bantustan of Ciskei after its self rule in 1972, and the nominally independent country's first president from 1983. His praise name (isikhahlelo) was Ngweyesizwe.
Ерте өмір
Белстон қаласында, Король Уильям қаласының жанында дүниеге келген және Чарльз Себенің інісі Себе 1954 жылы мектеп директоры болып тағайындалғанға дейін мұғалім болып жұмыс істеді. 1968 жылы Себе Ксоса Корольдігінің Амантинде басшылығының Цискей аумақтық органына өкіл болып сайланды және білім беру және мәдени істер саласына жауапкер болды, ал 1971 жылы Ауыл шаруашылығы саласына ауысты.
Born in Belstone, near King William's Town and he is brother of Charles Sebe, Sebe worked first as a school teacher before being appointed as a school principal in 1954. In 1968, Sebe was elected as a representative of the Xhosa Kingdom's AmaNtinde chieftaincy in the Ciskeian Territorial Authority and became responsible for Educational and Cultural Affairs, before transferring to the Agriculture portfolio in 1971.
Билікке көтерілу
Себе Цискей ұлттық тәуелсіздік партиясын құрды және 1973 жылдың ақпан айында Цискейдің тұңғыш сайлауына қатысты. Ол Звелитша сайлау округінен сайланды және 1973 жылдың 21 мамырында бас судья Мабандладан кейін Цискейдің екінші бас министрі болды. 1981 жылдың 4 желтоқсанында Цискей Оңтүстік Африкадан шартты тәуелсіздік алғаннан кейін ол президент атанды. Себе 1983 жылы өзін өмір бойына президент деп жариялады. Себе экономикалық тұрғыдан тиімсіз, бір миллион халқы бар мемлекетті басқаруға тура келді, олардың көпшілігі 1970 жылдары Оңтүстік Африканың апартеид режимі тұсында бантустанға күштеп көшірілген ксоса тайпасынан болатын.
Sebe founded the Ciskei National Independence Party and contested Ciskei's inaugural election in February 1973. He was elected to the Zwelitsha electorate and succeeded Chief Justice Mabandla to become the second Chief Minister of Ciskei on 21 May 1973. He would then become president when Ciskei was granted nominal independence from South Africa on 4 December 1981. Sebe declared himself President for Life in 1983. Sebe was faced with leading an economically unviable state, with a population of one million, many of them Xhosa forced to relocate to the bantustan in the 1970s, during South Africa's apartheid regime.
Диктатура
Тәуелсіздік алғаннан кейін Себе 1000-ге жуық әскери күштің қолдауымен билікті диктатура ретінде бекітті. Ол барлық оппозицияны, соның ішінде 1983 жылы транзиттік бағаға жасалған ереуілге қарсы өткен өткір наразылықтарды (тұрғындардың көп бөлігі бантустаннан тыс жерде жұмыс істеді және жұмыстарын табу үшін қоғамдық көлікке тәуелді болды) жаншып тастады. Сол жылы Себедің інісі, генерал-лейтенант Чарльз Себе, Цискейдің барлау қызметінің басшысы, үкіметті құлатуға әрекеттенді. Чарльз Себе тұтқындалғанымен, 1986 жылы түрмеден қашып, жақын орналасқан Транскейге қашып кетті, онда ол режимге қарсы үгіт-насихат жұмыстарын жалғастырды. 1987 жылы ол Себедің ұлы Хванэні ұрлады, және Себе саяси тұтқындарды босатуға келіскенге дейін ол Транскейде тұтқын ретінде ұсталды. Президенттік кезеңінде Себе бірнеше рет Израильге сапар шекті және Тель-Авивте "Гуш-Эмуним" израильдік қоныс аударушылар қозғалысына байланысы бар екі израильдік басқаратын сауда кеңсесін ашты. Осы кезеңде Цискейдің астанасы Бишо, Батыс Жағалаудағы Ариэль қонысымен қалалардың бауырластық келісіміне қол қойды. Себе Израильдің Цискейді ресми мойындағанын айтқан, бірақ Израильдің Сыртқы істер министрлігі бұл мәлімдемені жоққа шығарды.
Immediately upon independence, Sebe consolidated power in a dictatorship, supported by the 1,000 strong military force. He crushed all opposition, including bitter protests against a transit fare strike in 1983 (most residents worked outside the bantustan, and relied on public transportation to get them to work). That same year, Sebe's brother, Lieutenant General Charles Sebe, head of Ciskei's intelligence service, attempted to overthrow the government. Though Charles Sebe was arrested, he escaped from prison in 1986 and made his way to nearby Transkei, where he continued to agitate against the regime. In 1987, he orchestrated the kidnapping of Sebe's son Khwane, who was held prisoner in Transkei until Sebe agreed to release political prisoners in exchange for his son. Sebe visited Israel on several occasions during his presidency and established a trade office in Tel Aviv that was run by two Israelis with ties to the Gush Emunim Israeli settler movement. During this period, the Ciskeian capital, Bisho, signed a sister city agreement with the settlement community of Ariel in the West Bank. Sebe once claimed that Israel had granted official recognition to Ciskei, although the Israeli Foreign Ministry denied this.
Құлау
Себе 1990 жылғы 4 наурызда Гонконгқа мемлекеттік сапарда болған кезде бригадир генерал Упа Гкозо басқарған әскери төңкеріс салдарынан құлатылды және сыбайлас жемқорлық және адам құқықтарын бұзу айыптарымен сотталды. Ол 1994 жылы Оңтүстік Африкадағы Цискейге қайта интеграцияланғаннан кейін қайтыс болды.
Sebe was overthrown by a military coup led by Brigadier General Oupa Gqozo on 4 March 1990 while on state visit to Hong Kong and charged with corruption and human rights violations. He died in 1994 after the reintegration to Ciskei in South Africa.