Кіріспе
Орталық Үндістанның географиялық және мәдени аймағы Бунделханд (/'bʌ/n/d/ɪ/l/, /k/hʌ/n/d/) — географиялық және мәдени аймақ, сондай-ақ орталық және солтүстік Үндістанда құрылуы ұсынылған штат және таулы аймақ. Бұл таулы аймақ қазір Уттар-Прадеш және Мадхья-Прадеш штаттары арасында бөлінген, оның көбісі Мадхья-Прадеш штатында орналасқан. Жанси – Бунделхандтың ең ірі қаласы. Сагар – Бунделхандтың екінші ірі қаласы және Сагар бөлімінің орталығы.
Bundelkhand (/'//b//ʌ//n//d//ɪ//l/,/k//h//ʌ//n//d///, ) is a geographical and cultural region and a proposed state and also a mountain range in central & North India. The hilly region is now divided between the states of Uttar Pradesh and Madhya Pradesh, with the larger portion lying in the latter state. Jhansi is the largest city in Bundelkhand. Another major city of Bundelkhand is Sagar being second largest city of Bundelkhand and headquarter of Sagar Division.
Этимология
Бунделханд дегеніміз – "Бундела билігі". Бұл аймақ бұрын Джеджабхукти немесе Джеджакабхукти ("Джежаның провинциясы") деп белгілі болған. Чандела әулетінің жазбаларында бұл атау олардың билеушісі Джаяшактидің лақап аты – Джежадан шыққандығы айтылады. Дегенмен, бұл атау аймақтың одан да ертерек аталған "Джаджаути" немесе "Джиджоти" деген есімдерінен туындаған болуы мүмкін. 14 ғасырда Бунделалар Чанделаларды ығыстырғаннан кейін, аймақ олардың атымен Бунделханд деп аталды.
Тарих
Чанделалар – Орталық Үндістанда 9-12 ғасырларда билік құрған қуатты династия. Олар ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген Хаджурахо ғибадатханаларын салғанымен әйгілі. Чанделалар кең аумақты басқарды, бірақ олардың ықпалы біртіндеп азайды және 1182 жылы құлап кетті. Чанделалардың құлдырауынан кейін, ежелгі Кшатрия руы – Хангар қауымы, 12 ғасырдың соңынан 14 ғасырдың ортасына дейін қазіргі Бунделханд аймағының бір бөлігін биледі. Хангар әулетінің билік орталығы Гах-Кундар қаласында орналасқан, ол Кхет Сингх Хангар салған бекініс. Сонымен қатар, Дамо, Рамгарх сияқты мемлекеттерді Лодхи раджпуттары басқарды.
Ұсынылған Бунделханд штаты
Бундельханд Уттар-Прадеш және Мадхья-Прадештің бір бөлігін қамтиды. 2011 жылы Майавати басқаратын Бахужан Самадж партиясы Бундельхандты Уттар-Прадештің жеті ауданынан құруды ұсынған, ал Бундельханд Акикрит партиясы және Бундельханд Мукти Морча (БММ) сияқты ұйымдар оның құрамына Мадхья-Прадештің алты ауданын да қосуды қалайды. 2014 жылғы Лөк Сабха сайлауында Жансидегі науқан барысында Бхаратия Джаната партиясының өкілі Ума Бхарати, егер олардың партиясы билікке келсе, үш жыл ішінде Бундельханд штатын құруға уәде берді. 2014 жылғы Лөк Сабха сайлауында Конгресс жетекшісі Прадип Джайн Адития да осындай уәде берді. 1960 жылдардың басынан бері Бундельханд штатын құру немесе аймақты дамыту үшін қозғалыс жүріп келеді. Бундельханд географиялық тұрғыдан Үндістанның орталық бөлігін құрайды, ол Мадхья-Прадеш пен Уттар-Прадештің бір бөлігін қамтиды. (Сагарда түпкілікті бөлінбеген Үндістанның нақты орталығы орналасқан: британдық геодезистер орнатқан граниттік белгі Сагар кантонментіндегі шіркеу аумағында сақталған.) Минералды ресурстарға бай болғанына қарамастан, Бундельханд халқы өте кедей, аймақ жетілмеген және мемлекеттік және орталық саясатта тиісті өкілдік етілмейді. Аймақтың одан әрі дамуын қолдайтын және штат болуды талап ететін бірнеше жергілікті партиялар мен ұйымдар бар. Ауыл шаруашылығы дағдарысы мен фермерлердің өзіне қол жұмсауы штат болудың себептері ретінде де айтылады. 2011 жылдың қараша айында Уттар-Прадеш Министрлер Кеңесі штатты төрт бөлікке бөлуді ұсынды, олардың бірі Бундельханд болды.
Өнер мен әдебиетте
Генри Мелвиллдің "Шилла Тара Гаут, Банделькунд маңындағы көрініс" атты гравюрасы, 1835 жылы Фишердің "Көрнекі бөлме жинағында" Летиция Элизабет Лэндонның "Банделькундтағы көрініс" атты поэзиялық туындысымен бірге жарияланды. Бұл туынды сол кездегі ашаршылық салдарынан аймақтағы қиын жағдайға сілтеме жасайды. "Дерлік тәуелсіз Банделькунд аймағы" Жюль Верннің 1872 жылғы "Сексен күнде әлем айналысы" романында Филеас Фог пен Жан Паспарту ханшайым Ауданы құтқаратын орын ретінде бейнеленген.