Кіріспе

Ланкаширдегі қала, Англия.

Флитвуд – Англияның Ланкаширдегі Уайр ауданындағы, Файлдтің солтүстік-батыс бұрышында орналасқан жағалау қаласы. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 25 939 адамды құрайды. Флитвуд 1830 жылдары қазіргі келбетін алды, осы кезде ірі жер иесі, Жоғары шериф және парламент депутаты Питер Хескет Флитвуд қаланы дамытудың ауқымды жоспарын жасады – оны қарбалас теңіз портына және теміржол саласына айналдыруды көздеді. Ол викториялық сәулетші Децимус Бертонға бірнеше маңызды мемлекеттік ғимараттарды, соның ішінде екі маяқты жобалауды тапсырды. Алайда, Хескет Флитвудтың көлік терминалы жобалары іске аспады. Қала 20 ғасырдың бірінші жартысында балық аулау өнеркәсібінің өсуімен және Мэн аралына жолаушылар паромдарының қатынай бастауымен бірге терең теңіз балық аулау портына айналды. 1960 жылдары балық аулау саласы төмендеуге бет бұрды, бұл процеске Исландиямен болған балық соғыстары ықпал етті, бірақ балық өңдеу Флитвудтың маңызды экономикалық саласы болып табылады. Бүгінгі күні қаланың ең ірі жұмыс берушісі – бүкіл әлемге экспортталатын «Балықшының досы» (Fisherman's Friend) нан жасайтын Флитвудтың Лофтхаус компаниясы.

Тарих

Птолемейдің 2 ғасырдағы «Географиясы» қазіргі Батыс Ланкашир деп есептелетін аймақта Сетанти тайпасының және римдіктер салған PORTVS SETANTIORVM («Сеттанти порты») деп аталатын теңіз портының бар екенін жазды, ол Моркамбе Астуариумына (демек, Моркамбе шығанағына) жақын орналасқан. Рибчестерден Киркхамға (Флитвудтан 19 км оңтүстік-шығысқа қарай) дейінгі римдік жолдың болғанына да дәлелдер бар, ол кейін солтүстік-батысқа қарай күрт бұрылады. Бұл деректер Флитвудтың осы римдік порттың орналасқан жері болуы мүмкін екенін көрсетеді. Порттың тікелей қалдықтары табылған жоқ, бірақ 2007 жылы қазіргі Флитвудтың оңтүстігіндегі Бурн төбесінде темір ғасырына жататын қоныс табылды, бұл аймақта римдіктерден бұрын адамдар тұрғандығын көрсетеді. 9 және 10 ғасырлардағы даниялық шапқыншылықтар кезінде Уайр өзенінің шығыс жағалауы басылып алынғаны туралы мәліметтер бар. 1086 жылғы «Domesday Book» бойынша, Флитвуд тұрған жер Амундернесс жүзінің құрамына кірген. Қазіргі Россалдағы (қаланың оңтүстік-батысында) әулеттік үй Генрих VIII тұсында Аллен отбасының меншігінде болды. Аллендер белгілі католиктер болғандықтан, Генрих VIII жерді қайтарып алды. Кардинал Уильям Аллен 1532 жылы осы үйde дүниеге келді. Кейін ол Корольдік монетахананың бақылаушысы Томас Флитвудқа сатылды, ал оның ұлы Эдмунд үйді Россалл сарайына дейін кеңейтті. Жер 300 жыл бойы Флитвуд отбасының меншігінде болды.

19 ғасыр

1830-шы жылдары үй мен иемдік Эдмундтың ұрпағы Питер Хескетке тиесілі болды, ол Ланкаширдің жоғары шерифі және Престоннан парламент депутаты еді. Өз заманы үшін біршама либералды көзқараста болған Хескет, қорғалған порты мен Морекамб шығанағының көрінісі аймаққа дамыған теңіз порты мен кембағалдар үшін танымал курорттық орын береді деп сенді. Лондон мен Шотландия арасында теміржол байланысы болмағандықтан, ол Флитвудты теміржол және Шотландияға қатынайтын кемелер арасындағы ауысу пункті ретінде қарастырды және Престоннан теміржол құрылысын іске қосуға кірісті. Парламенттегі жаңа мансабына дайындалу үшін ол Фредерик Кемпті өзінің агенті ретінде тартты. Ол бастапқыда жаңа қалаға Уайртон немесе Жаңа Ливерпуль деп атауды ойлады, бірақ 1831 жылы өзінің атын Питер Хескет Флитвуд деп өзгерткеннен кейін, Флитвуд деген атқа тоқтады. Кейбір кешігулерден кейін ол белгілі сәулетші Децимус Бертонды шақырды, оның Сент-Леонард-он-Сидегі жұмысы оған ұнады, Виктория дәуірінің алғашқы жоспарланған қаласын салу үшін. 1835 жылы жоспарлар аяқталып, 1836 жылы алғашқы ғимараттар мен теміржол құрылысы басталды. Бертонның жоспары солтүстік жағалаудағы құмды төбелердің ең үлкенін жарты дөңгелек көшелер орналасуының орталығы ретінде пайдалану болды. Бұл жер абаттандырылып, Тау деп аталды. Ол Бертонның жарты дөңгелек дизайнының орталық нүктесі болды, негізгі тұрғын үй көшелері спицалар рөлінде, ал Док-стриттің негізгі сауда аймағы дөңгелектің шеті болды. Қаладағы ең көне сақталған ғимарат, бұрынғы кеден үйі, кейін қала әкімдігі және қазіргі Флитвуд мұражайы 1836 жылдан бері сақталып келеді, ал 1838 жылдан бері тұрғын үйлер де қалада бар. Басты мәнге ие болған Солтүстік Эустон қонақ үйі 1841 жылы салынды, ол шығанақ пен өзеннің құйылысын көріп тұратын әдемі жартылай дөңгелек ғимарат еді. Бұл қонақ үй Эустоннан теміржолмен келген қонақтарға қызмет көрсету үшін салынды және Шотландияға кемелердің шығу орнына жақын орналасқан. Бұл саяхатты 1847 жылы Виктория патшайымы жасады, бірақ 1850-ші жылдардың ортасында Лондон мен Шотландия арасындағы батыс теміржол байланысының аяқталуы Флитвудтың көліктік терминал ретіндегі рөлін ескірді. Бертон қала үшін екі маяк жобалады: Жоғарғы маяк, көбінесе Фарос деп аталады (Мысырдағы Александрияның Фаросы, Ежелгі әлемнің жеті кереметінің бірі), 13 миль (21 км) қашықтықтан көрінеді, ал Beach Lighthouse 9 миль (14 км) қашықтықтан көрінеді. Екеуі де 1840 жылы ашылды. Үшінші маяқ – Уайр Лайт, 1839-40 жылдары соқыр инженер Александр Митчелл салған, Солтүстік Уорфтың солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан, Ұлыбританияда салынған алғашқы бұрандалы маяқ болды. Флитвуд – Ұлыбританияда үш маяққа ие болған жалғыз қала, ал қаладағы екеуі де толыққанды жұмыс істеп тұр. Уайр Лайт қазіргі уақытта құлап жатыр. Флитвуд базары, әлі де маңызды тұрақты базар, алғаш рет 1840 жылы ашылды. 1838 жылы Хескет Флитвудтың қаржылық қиындықтары туды, әсіресе теміржол құрылысының шығындары 300 000 фунт стерлингтен асып кетті. Ол Фредерик Кемппен көптеген қаржылық дауларға қатысты, ол қаланың кеңеюін қаржыландыру үшін мүлік кірісіне қарсы қарыз алды және Сэр Питерден қаржылық үстемдік танытқан деп күдіктелді. Флитвудтың қолма-қол ақшасы азайды және ол өзінің мүлкін ипотекаға беруге мәжбүр болды. Көңілі тоқырап, ол біртіндеп жобадан қол үзді және 1844 жылға қарай өзінің мүлкінің көп бөлігін сатуға мәжбүр болды. Ол Россалл залын Англия шіркеуіне жалға берді, ол Марлборо мектебінің Солтүстік Англиядағы баламасы ретінде мектеп-интернат ашуды жоспарлады. Флитвудтың викари, мырза Сент-Винсент Бичидің басшылығымен, ол Россалл мектебіне айналды. Практикалық түрде банкрот болған Хескет Флитвуд 1847 жылы парламенттік міндеттерінен бас тартып, Брайтонға зейнеткерлікке кетті. Осы уақыт аралығында Кемптің ықпалы кеңейді. Ол жерді басқару үшін Fleetwood Estates компаниясын және 1843 жылы кеңейіп жатқан кеме саудасын басқару үшін Солтүстік Ланкашир бу кемелер компаниясын құрды. Алайда, 1850-ші жылдардың соңында жаңа батыс теміржол бағытының аяқталуы және көршілес Блэкпулдің маңызды теңіз жағалауындағы курорт ретінде өсуі қаланың өркендеуінің төмендеуін көрсетті. 1860-шы жылдардан бастап Флитвуд өзінің портық қызметін кеңейтті. Бу кемелері Ман аралы, Ардросан және Белфастқа демалыс және коммерциялық қызметтер көрсетуді бастады. Өзен бойында тас қайықтар салынды, ал теміржол желісі 1883 жылы салынған жаңа теміржол станциясының орналасқан Королева террасасының қарама-қарсысындағы бу кемесінің айлағына дейін ұзартылды. Бұл кезде порт негізінен жүк терминалы болды, бірақ балық аулау индустриясы кемелердің өз аумағын 1840-шы жылдары алғаш ауланған Ирландия теңізінен Солтүстік Атлант мұхитының мойшақ балықтарына дейін кеңейте бастады. Осы кезде Флитвудтан шыққан барлық балық аулау кемелері 40 тоннадан аспайтын желкенді балық аулау кемелері болды. 1864 жылғы Флитвуд доктары заңы балық және жалпы жүктер үшін док пен жағалауды салуға мүмкіндік берді. Уайр доктарының құрылысы 1869 жылы басталды, бірақ қаржылық себептерге байланысты тоқтап қалды. 1871 жылғы екінші заң Ланкашир және Йоркшир теміржол компаниясына, бас инженерлер Сэр Джон Хоукшоу және Харрисон Хейтердің басшылығымен құрылыс құқығын берді. Джон Эйрд және Ұлдарымен құрылыс 1877 жылы аяқталды. 1880-ші жылдардың соңында Флитвуд тұз компаниясы шектеулі серіктестігімен қаланың оңтүстік-шығыс шетінде тұз өңдеу зауытының құрылысымен ауыр өнеркәсіп келді, ол Пресалдағы, өзен арқылы алынған тұзды пайдаланды. 1890-шы жылдардың басында Солтүстік-Батыстағы бәсекелес жүк портының құрылысы және Манчестер кеме каналының салынуы Флитвудтың жүк порты ретіндегі маңыздылығының төмендеуіне әкелді. Алайда, осы уақытта балық аулау индустриясының қарқынды өсуімен бұл толығымен өтелді, 1891 жылы алғашқы бумен жүретін траулер, Lark іске қосылды. Ұлыбританиядағы барлық басқа ірі балық аулау порттары, Халл, Гримсби және Абердин шығыс жағалауда орналасқан, сондықтан жақсы теміржол байланысы бар батыс жағалау порты үшін бәсекелестік артықшылығы болды. 20-шы ғасырдың басына қарай Флитвудтың Англиядағы үш ірі балық аулау портының бірі ретіндегі орны бекітілді. Джеймс Марр Флитвудқа траулерлер паркін әкелді және мойшақ балықтарын таңдап аулау арқылы портының өзгеруіне белсенді түрде көмектесті, бұл балыққа дейін аз бағаланған уақыт болды. Тау және Лорд-стрит маңындағы ескі қала ауданындағы көптеген үйлер 1890-шы жылдары салынды. Гүлденген экономикаға сәйкес, бұл террассалық үйлер өз дәуірі үшін үлкен болды. 1890-шы жылдары Блэкпулге электр трамвай байланысы салынды және бүгінгі күнге дейін жұмыс істеп келеді. Трамвайлар Док-стрит емес, Шығыс және Батыс көшелері (қазір Лорд-стрит және Солтүстік Альберт-стрит) арқылы бағытталды, содан кейін коммерциялық сауда осы көшелерді қаланың коммерциялық орталығына айналдырды. Флитвуд – Ұлыбританиядағы трамвайлардың негізгі көшесінің бойында толық ұзындығында жүретін жалғыз қала, көлік құралдарымен бірге жол бөліседі. 1908 жылы доктар кеңейтілді, Уайр док арқылы қол жетімді Fish Dock салынды және бүгінгі күнге дейін жағалау флоты үшін пайдаланылуда. Пирс құрылысы туралы жоспарлар алғаш 1890-шы жылдары жасалды, бірақ құрылыс 1909 жылға дейін басталмады және ол 1910 жылы ашылды. Бұл Ұлыбританияда салынған соңғы жаңа теңіз пиері болды.

20 ғасыр

1920 жылдары балық аулау саласы өркендеп, 9000-нан астам адамды жұмыспен қамтыды. Келесі бірнеше жылда солтүстік жағалау бойындағы теңіз жағасы курорт аймағы ретінде дамытылды, бұл Блэкпулдің тіршілдігіне шыдамайтын келушілерді тартуға бағытталған шара болды. 1935 жылғы Marine Hall ойын-сауық кешені, 1931 жылғы гольф алаңы және 1932 жылғы Модельдік яхталар тоғаны сол дәуірде салынған. 1920 жылдары, бұрын United Alkali Company-ға (1926 жылдан кейін ICI құрамына кірген) тиесілі болған тұз зауыты айтарлықтай кеңейтіліп, аммиак өңдеу орнына айналды. ICI Hillhouse деп аталған химиялық өңдеу зауыты салынды. ICI балық және туризм салаларынан кейін қаланың үшінші ірі жұмыс берушісіне айналды. 1922 жылдың 15 шілдесінде қалаға қызмет ету үшін Британиядағы алғашқы толық автоматтандырылған телефон станциясы іске қосылды. 1927 жылдың қазанында қала ауыр су тасқынына ұшырады, нәтижесінде қаланың 90% аумағы су астында қалды. Тек Mount айналасындағы жоғары жатқан жерлер ғана зардаптан құтылды. 1920-1930 жылдары қаланың орталық аудандарында қосымша тұрғын үйлер салынды, ал 1960 жылдары қаланың төменгі батыс бөлігінде (Ларкхолм) жаңа құрылыс бумы болды. Балық аулаумен байланысты көптеген өнеркәсіптер қаланың шығыс жағындағы теміржол бойында өркендеді, сондай-ақ жұмыс күшінің болуын пайдалану үшін аймаққа басқа да байланыссыз өнеркәсіптер көшіп келді. Алайда, 1960 жылдары Флитвуд экономикалық тұрғыдан құлдырай бастады. Ман аралына соңғы паром 1961 жылы жүріп өтті, бірақ кейіннен оның рейстері жаңартылды. Бичингтің кесулері нәтижесінде 1966 жылы негізгі теміржол станциясы жабылды, ал жолаушылар терминалы Уайр Док теміржол станциясына көшірілді. 1970 жылы ол жабылды, себебі Пултоннан берілетін тармақ желісі қызметтен шығарылды. Бұрынғы теміржол бағытында қосымша жеңіл өнеркәсіп дамыды. Шетелдегі пакеттік саяхаттардың танымал болуы британдық курорт қалаларына келушілердің азаюына әкелді. Блэкпул өзінің тарту мүмкіндіктерін кеңейткен сайын, Флитвудқа күндізгі келушілердің саны азайды, ал көлік тиімдірек болғандықтан, түнгі келушілер күндізгі келушілерге айналды. Хиллхаус зауыты айтарлықтай қысқартылып, 1999 жылы жабылды. Бірақ ең ауыр соққы – 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Исландия мен Ұлыбритания арасындағы балық аулау құқықтары үшін болған даудың салдарынан балық аулау саласының құлдырауы болды. Флитвудтың траулерлері негізінен Солтүстік Атлант мұхитында балық аулағандықтан, балық аулау алаңдарын жоғалту қалаға ауыр соққы берді. 1982 жылы соңғы терең теңіз траулері қаладан кетіп қалды, енді тек жағалаудағы балық аулау кемелері ғана портты пайдаланады, бірақ басқа жерлерде тіркелген траулерлер де балық нарығын пайдаланады. Балық аулау әлі де қаладағы маңызды өнеркәсіп, бірақ жұмыс орындары негізінен балық аулаудан гөрі өңдеуде. Кемежайдың жағасында орналасқан қоладан жасалған екі мүсін теңізден балықшыларды қарсы алып отырған отбасылардың бейнесін бейнелейді. 1973 жылы ескі теміржол станциясының айналасындағы аумақ контейнерлік портқа айналдырылды, P & O Солтүстік Ирландиядағы Ларнеге контейнерлік қызмет көрсетті. 1975 жылы бұл Roll on/roll off қызметіне айналды. Бұл даму сол кездегі негізінен қираған Док-стрит аймағын жаңартуға ықпал етті және контейнерлік тасымалды қолдау үшін қалаға жол қатынасын жақсартты. Күнделікті екі рет контейнерлік қызмет 2004 жылға дейін жалғасты, содан кейін Stena Line бағытты сатып алып, қызметті күн сайын үш ретке дейін көбейтті. 2010 жылдың желтоқсанында Stena Line компаниясы 140 жұмыс орнын жоғалтып, 2010 жылдың соңында қызмет тоқтатылатынын мәлімдеді. 1970 жылдан бері Флитвудтың экономикалық беделін арттыруға бірнеше әрекеттер жасалды. 1995 жылы қазіргі тасталып қалған Уайр Док жағажайға айналдырылды. Босатылған кемежайдың қону аймағы Фрипортқа, сауда орталығына айналдырылды, ал маринаның солтүстік жағында тұрғын үйлер салынды. 2007 жылдың шілдесінде Уайр кенті кеңесіне жағалауды және қала орталығын жаңғыртудың жаңа "Бас жоспары" ұсынылды. 1996 жылы Флитвудты "Hetty Wainthropp Investigates" телесериалының "Жоғары беделді" эпизодында көруге болады. Эспеландадағы бірнеше ғимараттар, Флитвудтың шіркеулерінің бірі және басқа да орынтар пайдаланылды.

Басқару

1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заңға сәйкес, 1974 жылдың 1 сәуірінен бастап Флитвуд, көршілес Торнтон-Кливлейс және Пултон-ле-Файлд қауымдастықтарымен, сондай-ақ Овер-Уайр ауылдары мен Гарстангпен бірге Уайр округінің құрамына кірді. Әкімшілік орталығы Пултон-ле-Файлд қаласында орналасқан. Округ Ланкашир округі кеңесінің бөлігі болып табылады. Уайр кеңесінде консерваторлар көпшілікке ие болғанымен (барлығы елу кеңесшінің отызы), Флитвудтың тоғыз кеңесшісі Лейборист партиясынан, ал екеуі – консерваторлардың қатарында. 1974 жылға дейін Флитвуд 1933 жылдан бастап муниципалды борон болды, ал 1894 жылдан 1933 жылға дейін қалалық округ мәртебесіне ие болған. Қала бес округке бөлінген: Маунт, Фарос, Уоррен, Парк және Россалл. 2009 жылғы маусымда өткен референдум нәтижесі бойынша Флитвуд приходтық кеңесі (Флитвуд қалалық кеңесі деп те аталады) құрылды. Приходтың шекарасы Флитвудтың бес округтік кеңесінің шекарасымен сәйкес келеді және қалалық кеңес құрамында он үш кеңесші бар. 2010 жылғы жалпы сайлауда Флитвуд Ланкастермен және Овер-Уайрдің бір бөлігімен бірігіп, жаңа Ланкастер және Флитвуд сайлау округін құрады. Консерватор Эрик Оллереншоу тартысты жарыста жеңіске жетті. 1997 жылдан 2010 жылға дейін Флитвуд Торнтонмен және Блэкпулдің аймақтарымен бірге Блэкпул Солтүстік және Флитвуд парламенттік сайлау округінің құрамына кірді. Осы кезеңде бұл мандатты Лейборист партиясының өкілі Джоан Хамбл сақтап тұрды. 1997 жылға дейін Флитвуд Файлд Норт және Уайр сайлау округтерінің құрамында болды, олардың шекаралары Уайр округінің шекараларына жақын болды және тұрақты түрде консерватор өкілін сайлап отырды. 2015 жылғы жалпы сайлауда көпшілік дауыс Флитвудты қайтадан Лейборист партиясының өкілі Кэт Смит сайлаған қалаға айналдырды.

Топография

Флитвуд Файлд жағалаулық жазығының солтүстік-батыс бұрышында, Блэкпулден солтүстікке қарай 8 миль (13 км) және Уайр өзенінің сағасының батыс жағында орналасқан. Қала шамамен 3 км ені бар жарым аралда орналасқан. Батысында Ирландия теңізі, солтүстігінде Морекэмб шығанағы және шығысында Уайр өзенінің сағасы жатыр. Сондықтан Флитвудқа кіру шектеулі, көп жылдар бойы қалаға кіретін және шығатын тек екі жол болды (1979 жылдан бері үш). Үлкен құм жағалауы, Солтүстік кемежай, Морекэмб шығанағына қарай солтүстікке қарай созылады және төмен су кезінде көрінеді. Өзен арнасы жағалаудың шығыс шекарасын құрайды. Өзеннің ар жағындағы үлкен Бернард-Уорфпен бірге, бұл өзенмен жүзуді қиындатады. Керісінше, порты батыстан соққан бағыттық желдерден жақсы қорғалған. Файлдтың қалған бөлігі сияқты, жер өте тегіс, ең биік нүктесі – қаланың солтүстік бөлігіндегі үлкен құмды төбе, Тау, одан бастап алғашқы көше жоспары таратылған. Флитвудтың, әсіресе солтүстік және батыс бөліктері, жоғары су кезінде теңіз деңгейінен шамалы биік, және қаланың батыс жағалауының көп бөлігін қорғайтын үлкен теңіздік қабырға салынған. Дегенмен, Флитвуд 1927 және 1977 жылдары су тасқынына ұшырады. Соңғы су тасқыны, бұрынғыдан әлдеқайда кішкентай болғанымен, қаланың төменгі жағында 1960 жылдары кеңейтілгендіктен, көбірек мүліктерге әсер етті. Топырағы негізінен құмды, бірақ оңтүстік және шығыс жағында, өзен бойында батпақты жерлер көп. Қаланың ауданы шамамен 10 шаршы километрді құрайды.

Климат

Ұлыбританияның басқа жағалау аймақтары сияқты, Флитвудтың да теңіздік климаты бар. Басым желдер мен ауа райының қалыптары солтүстік-батыстан соғады, бұл елдің жалпы көрсеткіштерінен сәл артық орташа жауын-шашын мөлшеріне алып келеді, алайда, жақын жерде биік таулардың болмауы бұл көрсеткішті жұмсартады. Көптеген жағалау аймақтарындағыдай, мұнда да қырау мен қар сирек кездеседі. Температуралар елдің орташа температурасына жуық.

Демография

2011 жылғы халық санағы бойынша Флитвудтың халқы 25 939 адамды құрады. Бұл 2001 жылғы халық санағы көрсеткен 26 840 адамнан 3,3%-ға төмендеуді білдіреді. 2001 жылғы халық саны 1971 жылғы көрсеткіштерден шамамен 6%-ға азайды, ал осы кезеңде Уайр ауданының жалпы халқы 11%-ға өсті. 2001 жылғы халық санағы бойынша Уайр ауданының этникалық құрамында 98,8% ақ нәсілді адамдар бар. Қалған бөлігі Оңтүстік Азиялықтардың (0,4%), аралас нәсілділердің (0,4%), қара нәсілділердің (0,1%) және басқаларының (0,3%) арасында бөлінген. 2020 жылдың маусым айында Black Lives Matter қозғалысын қолдау мақсатында митингі жоспарланған. Бірақ, Wyre Alliance кеңесшілері мен жергілікті тұрғындардың онлайн қарсылығынан кейін шара өткізілмей қалды.

Мұражайлар

Флитвуд мұражайы Куинс террасасында орналасқан. Децимус Бертон жобалаған ғимарат 1836 жылы салынған және Флитвудтағы ең көне сақталған ғимарат болып табылады. Бұл бастапқыда кеден үйі болған, ал 1889 жылдан 1974 жылға дейін жергілікті басқару қызметі Пултонға көшірілгенге дейін Флитвуд қалалық әкімшілігі ретінде пайдаланылды. 1992 жылы ол қала мұражайы деп жарияланды. Мұражай қаладағы балық аулау индустриясының тарихын айтады. 2006 жылдың қаңтар айында Ланкашир округі кеңесі (LCC) мұражайды жабу қаупімен қорқытты. Бірақ, еріктілердің көмегімен 2007 жылдың сәуірінде мұражай қайта ашылды, Флитвуд мұражайы қоры құрылды. Ол LCC-мен бірлесіп, мұражайды басқару үшін он екі айға келісім жасады, содан кейін қор мұражайды өздігінен басқаруды жоспарлады. Мұражай сонымен қатар қаланың "мұражай траулері" – "Жасинта" кемесін де пайдаланады. Ол Уайр док маринасында орналасқан және жыл бойына көрермендерге ашық. 1972 жылы салынған кеме 1982 жылы Халл қаласына көшірілді, ал 1995 жылы "Жасинта" қайырымдылық қорына берілді, содан кейін кемені қалпына келтіру жұмыстары басталды. Өкінішке орай, "Жасинта" экономикалық жөндеуге жарамсыз болып шықты және 2019 жылдың маусым, шілде, тамыз айларында металл терісіне жібітілді.

Шіркеулер

Флитвудтың қалалық шіркеуі, Сент-Петр шіркеуі, 1841 жылы Децимус Бертон жобалаған, Лорд көшесі мен Солтүстік Альберт көшесінің қиылысында орналасқан. Бұрын оның мұнарасы болған, бірақ ол 1904 жылы бұзылыпты. Қаланың басты Рим-католик шіркеуі – Сент-Мари осы маңда тұр. 1867 жылы салынған, оны Э. В. Пугин жобалаған. Көбірек назар аударатын, заманауи шіркеу – Пультон-роудтағы мыс шатыры бар Сент-Николас, оны Лоуренс Кинг жобалап, 1962 жылы құрылысын аяқтаған.

Басқа ғимараттар

Децимус Бертон жобалаған көптеген басқа ғимараттар қалада сақталған. 1840 жылы ашылған және әлі күнге дейін жұмыс істеп тұрған Фарос және Төменгі маяктар ерекше көзге түседі. Уайр каналымен келе жатқан кемелер екі шамды – бірін жоғарыда, бірін төменде – тізіп, бағыт алады. Фарос – Ұлыбританияда көше ортасында салынған, әлі де жұмыс істеп тұрған жалғыз маяк. Қазір ол жол айналымына арналған шеңберге айналған. 1841 жылы ашылған Солтүстік Юстон қонақ үйі Флитвудтағы ең ірі қонақ үй болып табылады. 1844 жылы құрылысы аяқталған Queen's Terrace классикалық архитектураның көрнекті мысалы саналады. Қазір көбінесе кеңселер мен жеке пәтерлерге пайдаланылатын бұл ғимарат, әр кезде мектеп, аурухана, теміржол кеңселері және соғыс жылдарындағы Еуропа елдерінің консулдықтары ретінде де қолданылған. Қалада Англияның Ұлттық мұра тізіміне енгізілген, барлығы ІІ санаттағы қырық төрт ғимарат бар.

Медиа

Fleetwood Weekly News қала және Солтүстік Файлд аймағын қамтиды. Газет 1984 жылы бірнеше апта бұрын жабылып қалған Fleetwood Chronicle газетінің ізбасары ретінде құрылған. 1843 жылы құрылған "Хроника" Файлдтағы ең көне газет болатын. Күнделікті жаңалықтарды Blackpool Gazette газеті жабады. Екі газетті де Johnston Press басып шығарады, оның ішінде Ланкашир графтығын қамтитын Lancashire Evening Post күнделікті газеті де бар. Флитвуд BBC Radio Lancashire радиосының таралым аймағында орналасқан. Аймаққа қызмет ететін коммерциялық радиостанцияларға Blackpool қаласындағы Radio Wave, Preston қаласындағы 97.4 Rock FM және Greatest Hits Lancashire, сондай-ақ Үлкен Манчестерден хабар тарататын Smooth North West және Heart North West кіреді. Тәуелсіз телеарна қызметін ITV Granada көрсетеді, ол Солтүстік-Батыс аймағындағы ITV франшизасының иесі. BBC North West – Флитвудты қамтитын BBC аймақтық станциясы.

Фестивальдар

Файлд фольклорлық фестивалі жыл сайын Марино залында және қаладағы басқа да орындарда өткізіледі. Бұл дәстүрлі және заманауи халық музыкасы, ән мен би фестивалі. Фестиваль 1971 жылдан бері үздіксіз өткізіліп келеді. Ашылу концерті әдетте жыл сайын қаланың мұралық траулері «Жасинта» бортында өткізілетін, бірақ кеменің нашар жөнделу жағдайына байланысты қазір бұл жолмен ұйымдастырылмайды. 2005 жылы басталған тағы бір жылдық музыка фестивалі – Флитвудсток, ол әйгілі Нью-Йорк Вудсток фестивалінің құрметіне аталған және күз айларында өтеді. Әдеттегі орны – Марино залы. 2011 жылы алғаш рет өткізілген, енді жыл сайын өткізілетін Юто фестивалі де Марино залында өтеді. Yuto Fest – жергілікті топтардың қатысуымен өтетін қайырымдылық фестивалі. Оны Kiss of the Gypsy тобының мүшесі Дэйз Райс құрған, бұл фестиваль 2012 жылы жүрек ауруынан қайтыс болған үш жасар ұлы Юто Райстің естелігіне арналған. Флитвуд көлік фестивалі, сондай-ақ «Трамвай күні» деп те аталады, 1985 жылдан бері шілде айының үшінші жексенбісінде жыл сайын өткізіледі. Бұл фестивальде көне көліктер көрсетіледі, оның ішінде Лорд-стрит көшесімен шерумен өтетін тарихи трамвай вагондары да бар. Флитвуд сыра және сидр фестивалі жыл сайын ақпан айында өтеді және оны CAMRA-ның Блэкпул, Файлд және Уайр бөлімшесі ұйымдастырады. Фестивальде 100-ге жуық нағыз сыра, сондай-ақ түрлі сидрлар мен шетелдік сыралар ұсынылады.

Музыка

Жас Джон Леннон балалық шағындағы жазғы демалысын Флитвудта, қалада тұратын туысымен өткізді, ал 1962 жылғы 25 тамызда "Битлз" тобы "Марин-холл" залында концерт берген кезде ол қайтадан қалаға оралды. Опералық тенор Альфи Бо Флитвудта өсті және оның алғашқы қоғамдық өнері 14 жасында "Марин-холл" сахнасында болды, онда ол сахналық техник болып жұмыс істеді. Опералық меццо-сопрано Жан Ригби де Флитвудта туған. Флитвудтан шыққан музыканттары бар ең танымал рок-топтары – теледидарда сөйлейтін Джон Роббтың "The Membranes" және "Goldblade" тобы, панк-топ "One Way System" (Cherry Red's "Anagram Records" лейблына алғашқы қол қойған), "Uncle Fester/UFX", алты сыншылардың мақтауына ие болған альбомдар шығарған "Earthling Society" және АҚШ-та "Atlantic Records" лейблымен келісім шарт жасасқан "Kiss of the Gypsy". "One Way System" тобының барабаншысы Томми Коуч (боксшы Джейн Коучтың ағасы) екі жыл бойы "UK Subs" тобымен бірге ойнады және барлық уақыттағы үздік 30 панк-барабаншының бірі деп танылды. 2011 жылы "One Way System", "UFX" және "Kiss of the Gypsy" музыканттары "Boneyard Zombies" атымен готикалық психобилли альбомын шығарды, ал 2014 жылы "Earthling Society" және "UFX" мүшелері құрған "The Crawlin' Hex" рок-н-ролл гараж тобының тұңғыш альбомы көптеген оң пікірлерге ие болды. Флитвудтың тағы бір белгілі музыканты – халық әншісі Алан Белл, ол халықаралық деңгейде танымал "Fylde Folk Festival" фестивалінің негізін қалаушы және директоры болды, ол Белл зейнеткерлікке шыққанға дейін 42 жыл бойы өткізілді. Беллдің "The Band in the Park" шығармалар жинағы BBC Radio Lancashire арнасы үшін радио хабар тарату саласындағы "Radio Italia" сыйлығын жеңіп алды және Беллге арналған "Alan Bell: The Man and His Music" атты BBC2 телебағдарламасының түсірілуіне себеп болды. 2015 жылы фестивальдің орнын "New Folk 'n' Roots Festival" фестивалі алмастырады. Канадтық рок-тобы "The Tea Party" тобының гитаристі Стюарт Чатвуд та Флитвудта дүниеге келген.

Спорт

Флитвудтың тарихында бірнеше футбол клубы болды. Клубтың қазіргі нұсқасы, 1997 жылдан бастап, қазір «Флитвуд Таун» ФК деп аталады және «Балықшылар» деген лақап атымен, ал оның жанкүйерлері «Балық Армиясы» деп аталады. Клуб 2012 жылдан бері Футбол Лигасында ойнап келеді, сол жылы Ұлттық Конференцияның чемпионы ретінде жоғары дивизионға көтерілді. Қаладан шыққан клубтың Футбол Лигасында ойнауы – бұл алғашқы рет. 2014 жылдың мамыр айында «Флитвуд» 2-лиганың плей-офф финалында жеңіске жетіп, 1-лигаға жол ашты. 2014 жылдың тамызында Натан Понд клуб сапында жетінші түрлі дивизионда ойнады, бұл жетістік Гиннес кітабында «бір клуб үшін жеке ойыншы ойнаған ең көп футбол дивизиондары» деген атаумен әлемдік рекорд ретінде тіркелді. 26 мыңнан аз халқы бар Флитвуд, 2017 жылы Найлсворттен «Forest Green Rovers» клубының жоғары дивизионға көтерілуіне дейін Англияда Лига клубы бар ең кішкентай қала болып саналды. «Флитвуд Таун» ФК-нің бұрынғы құрамы 1977 жылдан бастап қысқа ғана тарихқа ие болды, 1985 жылы FA Vase финалына жеткенімен, 1996 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты таратылды. 1939 жылдан бері үй матчтары «Хайбери» стадионында өткізілуде. «Блэкпул» клубының резервтік құрамасы да өз үй матчтарын осы стадионда өткізеді. 1938 жылдың қаңтар айында «Блэкпулдің» рекордтық гол соққан ойыншысы Джимми Хэмпсон балық аулау кезінде Флитвуд жағалауында суға батып қайтыс болды. Ол жүрген яхта траулермен соқтығысып, 31 жастағы Хэмпсон суға құлады. Ол суға батып, денесі табылған жоқ. «Хайбери» стадионында 1948 жылдан 1952 жылға дейін спидвей жарыстары өткізілді, «Флитвуд Флайерс» командасы Ұлттық Спидвей Лигасының Екінші дивизионында бақ сынады. «Флайерс» 1948 жылғы маусымды «Виган РЛФК» ретінде бастады, бірақ бірнеше сыртқы матчтардан кейін «Виган» атынан «Флитвудқа» көшті. «Флайерс» 1948 жылдан 1951 жылға дейін Ұлттық Лиганың Екінші дивизионында жарысты, бірақ айқын жетістікке жете алмады. 1952 жылы стадионда «Флитвуд Найтс» командасымен бірнеше ашық іс-шаралар ұйымдастырылды. «Флитвуд Регби Одағы» футбол клубы 1932 жылы «Fleetwood Old Boys» ретінде тіркелді, ал 1950 жылдары «Old Boys» атағы алынып тасталды. «Флитвуд Крикет Клубы» Ланкашир Крикет Кеңесіне мүше және Солтүстік Лигасында ойнайды. 1930 жылдардан бері, Еуропаның ең ірілерінің бірі саналатын Модельдік Яхталар тоғаны көптеген ұлттық және халықаралық чемпионаттарға төсеуіш болды, бұл чемпионаттар «Флитвуд Модельдік Яхта және Қуатты Қайық Клубы» тарапынан ұйымдастырылды. Копс жолындағы «Флитвуд» су қоймасы ірі балық аулау мүмкіндіктерін ұсынады. Балық аулау клубы Ұлттық Балық аулаушылар Федерациясына мүше. Жаз айларында жекшембі және жұма күндері жарыстар өткізіледі. Флитвуд – байлосерфинг және басқа да күшті желкенді спорт түрлері үшін танымал орын. Мұнда бірнеше қолайлы жағажайлар бар және жергілікті желкенді мектепте оқыту жүргізіледі.

Денсаулық

Флитвуд балық шаруашылығының құлдырауынан және жергілікті ICI зауытының жабылуынан қатыгез жұмыссыздыққа ұшырады. Жұмыссыздық қаладағы денсаулық жағдайына және өмір сүру ұзақтығына кері әсер етті. "Салауатты Флитвуд" деген жергілікті бастама әлеуметтік жолдамаларға негізделген, ол тұрғындарды өз өміріне жауапкершілікпен қарауға және салауаттырақ өмір сүру үшін шаралар қолдануға ынталандырады. Бұл бастама белгілі бір деңгейде табысқа жетті. Бір жыл ішінде Блэкпул жедел жәрдем бөлімшесіне (A&E) Флитвуд тұрғындарының саны 11,5%-ға азайды. Осыған ұқсас мәселелерге тап болған басқа да аймақтарда осы тәжірибені қолдану туралы ұсыныстар бар.

Көлік

Флитвуд Блэкпул Транспортпен жұмыс істейтін Блэкпул трамвай жолының солтүстік шетінде орналасқан. Флитвудтан оңтүстік терминалы – Старр Гейтке дейін 12 миль (19 км), ал Талбот скверіне дейін 8 миль (13 км) қашықтықта. Қалада 10 трамвай аялдамасы бар, ең оңтүстігі – Россалл мектебі. Трамвайлар Лорд көшесі мен Солтүстік Альберт көшесінің бойымен толық ұзындығында жүреді, олар қалыпты жол қозғалысынан бөлінбеген. Блэкпулге автобус қызметін Блэкпул Транспорты және Stagecoach North West көрсетеді, сондай-ақ олар Престонға және басқа да жергілікті бағыттарға қызмет көрсетеді. Флитвудтан Уайр өзені арқылы Уайр сағасымен Кнотт-Энд-он-Сиге жолаушылар паромдары жиі қатынайды. Дугласқа жолаушылар рейстері қазіргі уақытта тұрақты кестеде іске қосылмайды. 1876 жылдан 1961 жылға дейін және кейде 1971 жылдан бастап Мэн аралының бу кеме компаниясы паром қызметін жүзеге асырды. Дегенмен, соңғы жылдары бұл қызмет жылына бір-екі рет ғана жүзеге асырылады. 2004 жылдан бастап Stena Line Солтүстік Ирландиядағы Ларне қаласына тәулігіне үш рет қатынайтын рейсінде жолаушыларға арналған орындарды ұсынды. Бірақ Stena Line 2010 жылдың соңында бұл қызметті тоқтатты.

Білім

Россалл мектебі – 5 жастан 18 жасқа дейінгі балаларға арналған, тәуелсіз, күндізгі және интернаттық білім беретін мектеп. Ол 1844 жылы қаланың оңтүстік-батысындағы Россалл залының орнында құрылған. Қалада екі мемлекеттік орта мектеп бар. Флитвуд орта мектебі 1977 жылы Бродвейде құрылды. Ол Флитвуд гимназиясының (1921–1977) және Бейли мектебінің жалғасы болған, толыққанды, діни емес орта мектеп. 2005 жылы мектеп спорт саласында мамандандырылған мектеп статусын алғанда «Флитвуд Спорт колледжі» деп қайта аталды, бірақ 2010 жылдың қыркүйегінде бастапқы атына қайта оралды. Кардинал Аллен католиктік орта мектебі – 1963 жылы орта заманауи мектеп ретінде құрылған Рим-католик орта мектебі. Флитвудтағы жалғыз жоғары білім беру мекемесі – Блэкпул және Файлд колледжінің Теңіз кампусы, ол Бродвотерде орналасқан. Флитвудта жеті мемлекеттік бастауыш мектеп бар. Чосер қауымдастығының бастауыш мектебі қаланың ең көне бөлігінде, Таудың маңында орналасқан. Шекспир бастауыш мектебі қаланың солтүстік-батыс бөлігіне қызмет көрсетеді. Флейкфлит бастауыш мектебі оңтүстік-орталық Флейкфлит аймағына қызмет етеді. Чарльз Сэр бастауыш мектебі мен Ларкхолм бастауыш мектебі қаланың батыс бөлігінде, Вест-Вью және Ларкхолм маңында орналасқан. Бұдан өзге, екі Рим-католик бастауыш мектебі бар: 1870 жылы құрылған Сент-Мэри, қаланың солтүстік бөлігіне қызмет етеді, ал Сент-Вулстан және Сент-Эдмунд 2006 жылы екі мектептің бірігуінен құрылды және қаланың оңтүстік бөлігіне қызмет көрсетеді. Қалада сонымен қатар үлкен мемлекеттік кітапхана бар, ол баспа және аудиовизуалды материалдарды берумен қатар, кең ауқымды анықтамалық және жергілікті тағылымдар жинағына ие.