Кіріспе

Австралиялық-американдық саяси карикатурист Патрик Брюс "Пэт" Олифант (24 шілде 1935 жылы туған) – Австралияда туған американдық суретші, оның мансабы алпыс жылдан астамды құрады. Оның туындылары негізінен американдық және жаһандық саясат, мәдениет және жемқорлыққа арналған. Ол американ президенттері мен басқа да ықпалды көшбасшылардың карикатураларымен әйгілі. Ұзақ мансабында Олифант мыңдаған күнделікті редакциялық карикатуралар, ондаған қола мүсіндер, сондай-ақ көптеген суреттер мен картиналар жасады. Ол 2015 жылы зейнетке шықты.

Ерте өмір және білім

Олифант 1935 жылғы 24 шілдеде Австралияның Аделаида қаласындағы Майлендс шағын ауданында Дональд Нокс Олифант пен Грейс Лилиан Олифант (құрметті аты – Прайс), Рослин Паркте дүниеге келді. Ол Аделаида төбелеріндегі Олдгейттегі шағын қабақта өсті. Әкесі үкіметте суретші болып жұмыс істеді, және Олифант оның сурет салуға деген қызығушылығын оятқанын айтты. Оның бастауыш білімі бір бөлмелі мектепте, одан кейін Унли жоғары мектебінде алды.

Мансап

1952 жылы, әлі жасөспірім кезінде Олифант журналистік мансабын бастады, Аделаиданың кешкі таблоид газеті The News-те көшірмеші болып жұмыс істеді, оны жақында Руперт Мердок мұраға алған. Ол колледжге баруға мүдделі емес еді, формалды біліммен қарым-қатынасы күмәнді болды және ол журналист болғысы келетінін білген. 1955 жылы ол News газетінің бәсекелесі The Advertiser-ге ауысты, ол таңертеңгі басылым және 200 000 абоненті бар еді. Ұзақ өтпей редакторлар оның сурет салуға деген қызығушылығын байқап, ол карикатуралар мен иллюстрациялар жасауды бастады. Осы кезеңде ол ағылшын карикатурисі Рональд Сёрлдің, Батыс Австралия карикатурисі Пол Ригбидің және Mad журналының саяси тұжырымдамаларынан шабыттанды, оны "күшті серпіліс" деп атады. Оның келгенін жариялаған Time журналы былай деді: "АҚШ-тың көптеген карикатуристері [Линдон Б. Джонсон мен Барри Голдуотер] рухын Австралияның 29 жастағы Патрик Брюс Олифанты сияқты шеберлікпен бейнелемеді, ол жақында ғана келді және Джонсон мен Голдуотерді әлі көріп көрмеген". Олифанттың атағы тез өсті, ал 1967 жылы ол 1 ақпан 1966 жылғы "Олар бізді келісім үстеліне жеткізбейді, солай ма?" атты карикатурасы үшін Пулитцер сыйлығын алды. Бұл карикатурада Хо Ши Мин өлі вьетнамдық адамның денесін Пиета бейнесінде көтеріп алып келеді. Ол сол жылы жариялаған ең нашар карикатураларының бірі деп санады. Ральф Стьэдманның сөзіне сүйенсек, Олифант Хантер С. Томпсонның "суретші серігі" ретінде бірінші таңдауы болған болар еді.

" Вашингтон жұлдызы "

1975 жылы Олифант редактор Джим Беллоустың шақыруымен The Washington Star газетіне жұмысқа өтті. 1980 жылы ол синдикациялық компанияны ауыстырып, Universal Press Syndicate-ке қосылды. 1981 жылы The Star газеті жабылды.

Тәуелсіз жұмыс

The Washington Star жабылып кеткеннен кейін Олифант басқа газеттерден ұсыныстар алды, бірақ ол тәуелсіз болып қалуды шешті, өзінің кең ауқымды синдикациясынан түскен табысымен күшін таба отырып өмір сүрді. Ол ХХ ғасырда үй газетіне тәуелді болмай жұмыс істеген алғашқы саяси карикатурист болды. Он жыл өткен соң жасалған ұқсас сауалнама да сол қорытындыға келді; осы жолы себептер ретінде Олифанттың ерекше және күшті әсер ететін эстетикасы көрсетілді. Ол "барлық жұмыс істейтін карикатурашылардың өлшемі" болды. Оның жұмысы бүкіл саланың көрнектілігіне әсер етті. Мысалы, ол 1980 жылдардың басында текстуралы фон жасауға арналған химиялық процесс – Duoshade-ті пайдалануды тоқтатқанда, саланың қалған бөлігі де соның артынан ерді. 1990 жылы The New York Times оны «қазіргі уақытта жұмыс істеп жатқан ең ықпалды редакциялық карикатурист» деп сипаттады. 1979 жылы Олифант АҚШ азаматы болып қабылданды. 1983 жылы ол екінші әйелі Мэри Энн Кунға үйленді. 1995 жылы Олифант күнделікті карикатураларын аптасына төрт күнге дейін азайтты. Осы кезде ол өзінің карикатураларын бастапқы суреттерінің сканерленген түрінде цифрлық форматта жіберуді бастады. 2014 жылға қарай ол аптасына үш карикатура тапсырып отырды. Бірақ 2017 жылдың ақпан айында ол зейнетке шығудан бас тартып, The Nib үшін Дональд Трамп пен Стив Бэннонның екі суретін жариялады. Бір суретте Трампты Гитлер жастарының балалық мүшесі ретінде көрсетсе, ол қорқынышты Бэнноннан киімі туралы пікірін сұрайды.

Стиль

Олифанттың Австралиядағы алғашқы карикатуралары көбінесе оның ересектердің стилін қайталайды, бірақ оның жетілген стилі оңай анықталады және ерекшеленеді. Оның карикатуралық бейнелері бірден танылады және "шексіз бұрмалау" арқылы "гротескке" айналдырылған, сондай-ақ редакциялық карикатураның көлденең форматын бұрын-соңды болмағандай пайдаланғаны үшін. Куратор Гарри Катц оны "тарихтағы ең ұлы комикстердің бірі" деп атады. Олифант американ президенттерін карикатуралауда ерекше көзге түсті, және көптеген көрмелер оның жұмыстарын президенттік әкімшіліктер бойынша ұйымдастырылған күйде көрсетті. Ол әртүрлі президенттер үшін троптар жасады: Оның қараңғы, мұңды Никсон кейде жалаңаш және ұялады, Адам мен Хауа сияқты жеке мүшелерін жауып, кейде "Жеңіс" белгісін көрсетеді. Ол апатқа ұшыраған Джеральд Фордты маңдайшасында таңғышпен суреттеумен танымал. Оның Рональд Рейганға деген құрметі сол президентті қорғамады, ол көбінесе өзінің бір фильмінің пародиасында беймәлім шумақ ретінде бейнеленеді, ал Джордж Буш әкесі кейде сөмке ұстап, кейде "Арабия Бушы" ретінде матаға оралған күйде көрінеді. Клинтон әкімшілігі кезінде ол мысық Сокс пен итті Баддиді оқиғаларға түсініктеме беру үшін "грек хоры" сияқты үнемі пайдаланды. Ол Барак Обаманы сайлаушылар құлшылық ететін Пасха аралдарының басы ретінде бейнеледі. Олифант жаңа президенттің дұрыс бейнесін табуға уақыт кететінін айтты, "Мен әкімшіліктердің ауысуын жек көремін. Жаңа адамды "түсінуге" алты ай қажет."

"Панк"

Карьерасының басында Олифант өзінің саяси карикатураларының дерлік әрқайсысына кішкентай пингвин енгізе бастады. Ол Пунк деп атаған бұл кейіпкер, карикатурашы Р.С. Харви "dingbats" деп атаған осындай екіншілік тұлғалар дәстүріне қосылды. Олар ертеректегі карикатуристердің жұмыстарында да кездеседі, мысалы, Ричмонд Таймс Диспетчтегі Фред О. Сейбельдің карикатураларында кішкентай, ирониялық қарға бейнеленген, ал одан бұрын Нью-Орлеанс Таймс Демократ және кейін Таймс Пикаюн газеттеріндегі У.К. (Уильям Кивил) Патриктің қолтаңбалық қаз кейіпкері болған. Пунк Оңтүстік Австралияның оңтүстік жағалауына сапармен келген әріптесі қағаз пакетте пингвин әкелгеннен кейін пайда болды, бірақ ол тез стилизацияланды және Олифанттың мансабының соңына дейін солай қалды. Пунк панель тақырыбына қосымша түсіндірме береді. Олифант бастапқыда Пунктты Аделаида жарнамасының консервативті редакциялық ортасындағы наразылықты білдіру үшін құрды. Олифант өзінің карикатураларынан барлық саяси көзқарастардан сын күтетінін жиі айтады және оның кейбір туындылары үшін этникалық және діни топтардан қатты сынға ұшырады. 2001 жылы Азиялық америкалық журналистер қауымдастығы Олифантты "жағымсыз бейнелеуден нәсілдік карикатураға дейін" шектен шығып кеткені үшін айыптады. 2005 жылы Америка арабтарының кемсітуге қарсы комитеті Олифанттың кейбір карикатураларының нәсілшіл және қате екеніне алаңдаушылық білдірді. 2007 жылы екі Олифант карикатурасы ұқсас реакция тудырды. Газадағы Хамасқа қарсы Израильдің 2008 жылғы желтоқсандағы шабуылы туралы карикатура кейбір американдық яхудилер арасында сын тудырды: карикатура Израильді бейнелейтін, басы жоқ, аяқ киім киген тұлғаны көрсету арқылы осы сынға белсенді түрде шақырды, ол "Газа" деп белгіленген сәбиді ұстаған кішкентай әйел тұлғасының үстінен биік тұрды. Лос-Анджелестегі Саймон Визенталь орталығы карикатура Израильді кемсіткен және оны жын-пері етіп көрсеткен, сондай-ақ нацистік пропаганданы еліктегенін мәлімдеді. Ол New York Times және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарынан карикатураны өз веб-сайттарынан алып тастауды сұрады. 2005 жылы Кондолиза Райс Джордж Буштың иығына қонған попугай ретінде бейнеленген карикатураны кейбір оқырмандар оның үлкен тістері мен әлдеқайда үлкейтілген еріні бар екені үшін сынға алды. Олифанттың католиктерге қатысты даулы карикатуралары болды: Католик лигасы оны "америкалық газеттер бетін қорлаған ең қатыгез католиктерге қарсы карикатурашылардың бірі" деп атады. 1993 жылғы Рождество қарсаңында католик оқырмандары Майкл Джексон мен дін қызметкерлерін бала зорлаумен байланыстырған карикатураға ашуланды. Оның ең танымал карикатураларының бірі "Санкт-Педофилиядағы көктем мерекесі – Алтарь жігіттерінің жыл сайынғы жүгіруі" 2002 жылғы 20 наурызда жарияланған кезде бүкіл елде басылымдарда, радиода және теледидарда пікірталас тудырды. The New York Times және Washington Post, сондай-ақ басқа да газеттер карикатураны онлайнға жарияламауды шешті.

1987 жылы Олифант Беркли Бритхедтің редакциялық карикатураға арналған Пулитцер сыйлығын алғанына наразылық білдірді. Олифанттың уайымы "Бритхедтің" жұмысы "білімімше, елдегі бірде-бір редакциялық бетке шықпады". Америка редакциялық карикатурашыларының конвенциясында сөз сөйлеген Олифант көптеген әріптестерінің пікірін білдірді: редакциялық карикатураның журналистік ізденіс ретінде маңыздылығы қауіпке ұшыраған және Пулитцер саяси мәлімдемеден гөрі юморды бағалауға ынталандырған.

Газет емес суреттер

Газет редакцияларының карикатуралары Олифанттың жалғыз жанры емес еді. Австралиядағы алғашқы жылдары ол газеттер үшін әртүрлі иллюстрациялар жасады. Кейін карьерасында бірнеше кітапқа иллюстрациялар салды, ал оның көбінесе түрлі түсті туындылары көптеген журналдардың беттерінде және мұқабаларында жарияланды. Бір кезде ол Rolling Stone журналы үшін карикатуралар салған – бұл туындылар газеттегі карикатураларына қарағанда басқа аудиторияға арналған, және көбінесе синдикат үшін жасаған жұмысына қарағанда графиктеуге немесе уәждеуге тырысатындықтан сөйкес емес. 1990 жылдары ол "ашық аспан" саясатын қолдаған Солтүстік-Батыс әуе компаниясының жарнамалық кампаниясы үшін суреттер салды. (Олифант жеке ұшақпен ұшқан және ұшқыш куәлігі бар.) 1980 жылдардың басында Олифант редакциялық карикатуралармен қатар мүсін жасауды да бастады. 1988 жылы ол Коркоран мектебінде Уильям Кристенберридің адам денесін салу сабақтарына қатыса бастады. Оның барлық медиадағы жұмыстары бірнеше көрмелерде, ең әйгілісі Ұлттық портрет галереясында көрсетілді. Ол қалам мен сия, май бояу, литография және басқа да материалдармен жұмыс істеді.

Жеке өмір

Ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Манхэттен жобасында жұмыс істеген, кейіннен Оңтүстік Австралияның губернаторы болған австралиялық физик сэр Марк Олифанттың туысы. Басқа бірнеше австралиялық туыстар үшін Олифант ағаларын қараңыз. Пэт Олифант ұшуды ұнатады және коммерциялық ұшқыш куәлігіне ие. Ол ұзақ жылдар бойы "Нашар гольфшылар қауымдастығының" мүшесі болды. Ол солқол вегетариан.

Мұрағаттар мен жинақтар

Олифанттың қағаздары Вирджиния университетінің Альберт және Ширли Смолл арнайы жинақтар кітапханасында сақталады. Оларға шамамен 7000 күнделікті карикатуралық сурет, ондаған эскиз кітаптары, қағаздағы бейнелеу өнері, мүсіндер, жанкүйерлер мен жек көрушілерден келген хаттар және Олифанттың мансабына қатысты кеңейтілген құжаттар кіреді. Оның туындылары Конгресс кітапханасының, Ұлттық портрет галереясының, Джеральд Р. Форд президенттік мұражайының, Джордж В. Буш кітапханасының, Колорадо университетінің кітапханасының және Санта-Федегі Нью-Мексико өнер мұражайының тұрақты коллекцияларында сақталған.