Давид Адеанг – Науру президенті, саясаткер және бұрынғы қаржы министрі. Әкесі де Науру президенті болған. Биографиясы мен саяси мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Науру саясаткері
Nauruan politician
Дэвид Ранибок Вайу Адеанг (24 қараша 1969 жылы туған) – наурулық саясаткер, қазіргі уақытта Науру президенті қызметін атқарып жүр. Адеанг бұрын Науру Парламентінің спикері және Наурудың қаржы және әділет министрі, сондай-ақ Науру президентіне көмекші министр болған.
David Ranibok Waiau Adeang (born 24 November 1969) is a Nauruan politician, currently serving as President of Nauru. Adeang is the former Speaker of the Parliament of Nauru, and Nauru's Minister of Finance and Justice, as well as the Minister Assisting the President of Nauru.
Бастапқы өмірі
Дэвид Адеангтың әкесі Кэннан Адеанг, ол Науру президенті болып үш рет қызмет етті. Дэвид Адеанг саяси мансабын заңгер ретінде бастады. 2001 жылғы 6 қарашада Убенайд округіндегі барлық депутаттық орындар босатылғаннан кейін, Адеанг келесі сайлауда жеңіс однып, Джозеф Хирамды орынсыздандырды, ал бұрынғы үш депутат өз орындарын қайта иеленді. 2003 жылғы мамырда өткен парламент сайлауында, саяси және экономикалық тұрақсыздық кезінде «Наоэро Амо» партиясы 18 орынның 3-ін жеңіп алды, ал Адеанг сайланған депутаттардың бірі болды. «Наоэро Амо» Людвиг Скотти және оның қолдаушыларымен коалиция құрды. 2003 жылғы мамырда Скотти президент, ал Адеанг қаржы министрі болды. Алайда, ол Науру президентіне көмекшісі және қаржы министрі қызметін тек үш ай ғана атқарды, себебі 2003 жылғы тамызда Скотти үкіметі құлап, Кинза Клодумар қаржы министрі болды. 2004 жылғы сәуірде Адеанг, Кирен Кеке және Фабиан Рибау Науру әуежайында өткен наразылық акциясынан кейін бүлік тудыру айыптарымен айыпталды. Ол 2004 жылғы мамырдан 2004 жылғы маусымға дейін Науру Парламентінің спикері болды. 2004 жылғы маусымда Клодумар мен «Наоэро Амо» бірігіп, Скоттині президенттікке қайта сайлады. Клодумар қаржы министрі қызметін сақтап қалды, ал Адеанг Сыртқы істер және Әділет министрі болды. Сондай-ақ, Адеанг пен басқаларға тағылған айыптар алынып тасталды. Оның сыртқы істер министрі болып тағайындалуы қызығушылық тудырады, өйткені ол Науру президенті болмаған алғашқы сыртқы істер министрі болды. Бұл лауазым 1968 жылы Науру тәуелсіздік алғаннан бері президентке беріліп келді. Адеанг 2004 жылғы қазан айында өткен сайлауда Убенайд округінен Парламентке оңай қайта сайланды. Сол айдың соңында ол әділет министрі лауазымынан бас тартып, қаржы министрі болды және сыртқы істер министрі лауазымын сақтап қалды. Ол «Науру бірінші» партиясының негізін қалаушы мүшесі болды, ол бір кезде аралдағы жалғыз саяси партия еді.
David Adeang's father is Kennan Adeang, who served three times as President of Nauru. David Adeang began his political career as a lawyer. After all Ubenide seats had been vacated on 6 November 2001, Adeang won a seat in the following by election, ousting Joseph Hiram while the other three previous MPs regained their seats. In the parliamentary elections of May 2003, amidst political and economic turmoil, the Naoero Amo won 3 of the 18 seats, and Adeang was one of the elected members. The Naoero Amo entered a coalition with Ludwig Scotty and his supporters. Scotty became president and Adeang became minister of finance in May 2003. He was only finance minister and Minister Assisting the President of Nauru for three months however, as in August 2003 Scotty's government fell, and Kinza Clodumar became finance minister. In April 2004, Adeang was charged with sedition along with Kieren Keke and Fabian Ribauw after a protest at Nauru's airport. He was the Speaker of the Parliament of Nauru from May 2004 to June 2004. In June 2004 Clodumar and the Naoero Amo united to re elect Scotty as president. Clodumar remained finance minister, while Adeang became Minister of Foreign Affairs and Justice. Also, the charges against Adeang and the others were dropped. His appointment as foreign minister is interesting because he was the first foreign minister not to be the President of Nauru. That post had been given to the President since Nauru gained independence in 1968. Adeang was easily re elected to Parliament from the Ubenide constituency in the October 2004 elections. Later that month, he left the position of justice minister, became finance minister, and retained the position of foreign minister. He was a founding member of the Nauru First party, at one time the only political party on the island.
2007 жылғы оқиғалар
2007 жылдың тамызында өткен парламент сайлауында Адеанг оңай қайта сайланды. Ол 4 мандатты сайлайтын Убенайд сайлау округінде ең көп дауыс жинады.
Adeang was easily reelected in the August 2007 parliamentary election. He received the most votes in the Ubenide constituency, which elects 4 seats.
Кубаны мадақтау
2007 жылдың қыркүйегінде Адеанг Сыртқы істер министрі ретінде АҚШ-та қырқыс пікір тудырған бірнеше мәлімдеме жасады. Кариб аралына сапары аясында ол Кубаны жоғары бағалап, АҚШ-тың сыртқы саясатын сынады.
In September 2007, Adeang, as Foreign Minister, made a number of public statements deemed in the United States to be controversial. He extolled Cuba and criticized US foreign policy, during a visit to the Caribbean island.
АҚШ Мемлекеттік департаментінің Адеангқа қатысты сын-пікірлер туралы баяндамасы
АҚШ Мемлекеттік департаменті 2007 жылы тергелген оқиғаларға сілтеме жасай отырып, 2008 жылғы Адам құқықтары жөніндегі есебінде Адеангты сынады. Полиция бұзылықтар туралы шағымдарды тергегеніне қарамастан, Адеангты сотқа бермегеніне қарамастан, бұл сын Мемлекеттік департаменттің есебіне енгізілді.
The US Department of State, referring to events investigated in 2007, reported criticism of Adeang in its Human Rights Report, issued for 2008. This criticism was included in the State Department's report, despite the fact that police, having undertaken an investigation of allegations of wrongdoing, made no attempt to prosecute Adeang.
Шотландия үкіметінің құлдырауына қатысы
Адеангтың бұзақылық әрекеттеріне қатысты айыптамалар және Скотттың Адеангқа қарсы шаралар қабылдауға құлықсыздығы үкімет мүшелерінің бірнешеуінің – Кирен Кеке, Фредерик Питчер және Роланд Кунның – отставкаға кетуіне, сондай-ақ 2007 жылғы 13 қарашада Скотт үкіметіне сенімсіздік білдіру жөніндегі сәтсіз ұсынысқа алып келді. Дауыс беруге қатысқандардың көпшілігі ұсынысты қолдағанмен (сегіз дауыс «жақ», жеті дауыс «қарсы»), қажетті тоғыз дауысқа жетпеді. Бірақ 19 желтоқсанда өткен келесі дауыс беруде Скоттты қызметтен алуға қол жеткізілді, ал Маркус Стивен президент болып сайланды. Стивен Кирен Кекені Адеангтың орнына Сыртқы істер министрі етіп тағайындады.
Allegations of misconduct on the part of Adeang and Scotty's unwillingness to act against Adeang led to the resignation of several members of the government—Kieren Keke, Frederick Pitcher, and Roland Kun—and an unsuccessful motion of no confidence against Scotty's government on 13 November 2007. Although a majority of those voting supported the motion (eight in favor, seven opposed), it fell short of the necessary nine votes. However, another vote on 19 December was successful in ousting Scotty, and Marcus Stephen was elected president; Stephen named Kieren Keke to replace Adeang as Foreign Minister.
Бұрынғы президент Рене Харриспен одақтастық
2008 жылдың наурыз айында Адеанг пен бұрынғы президент Рене Харрис президент Маркус Стивенге қарсы сенімсіздік дауысы беруге тырысты, бірақ Науру Парламенті Спикерінің отставкаға келуімен бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Адеанг Харристің үкіметтегі жұмысын өткір сынға алғандығы белгілі болды.
In an unusual alliance, in March 2008 Adeang and former President Rene Harris moved to attempt a motion of no confidence in President Marcus Stephen, which was, however, thwarted by the resignation of the Speaker of the Parliament of Nauru. It was noted that Adeang had been a strong critic of Harris's record in government.
Парламент спикері қызметіне тағайындау
Кейіннен 2008 жылдың наурыз айында Адеанг Ридделл Акуаның орнын басып, Науру Парламентінің спикері болып тағайындалды. Ол 2008 жылдың 20 наурызында лауазымға кірісті. 22 наурызда Адеанг үкімет мүшелерін хабардар етпестен Парламент сессиясын шақырды, осылайша олар қатыспады. Оппозициялық депутаттар, Адеангтың өзі де ішінде, қатысқан заң шығарушылардың көпшілігін құрады және Парламент мүшелері үшін екі азаматтықты тыйым салатын қаулы қабылдады. Егер бұл шешім қолданылса, ол Кабинеттің жетекші мүшелері Кирен Кеке мен Фредерик Питчерге әсер ететін болар еді. Егер олар Парламенттен кетуге мәжбүр болса, Оппозиция Парламенттегі көпшілік орындарды бақылайтын болар еді. Үкімет бұл шешімнің заңдылығын жоққа шығарып, парламенттік кворумның болмауына байланысты конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Президент Маркус Стивен Адеанг пен Оппозицияны "Көктемнің сенбі күні қараңғыда", "шам жарығында" қаулы қабылдады деп айыптады. Адеанг болса 22 наурыздағы Парламент сессиясының заңды екенін мәлімдеді.
Subsequently, in March 2008, Adeang was appointed Speaker of the Parliament of Nauru, succeeding Riddell Akua. He entered office on 20 March 2008. On 22 March, Adeang called a Parliamentary session, allegedly without informing government ministers, who therefore did not attend. Opposition MPs, Adeang included, constituted a majority of legislators present, and passed a ruling outlawing dual citizenship for Members of Parliament. The ruling, if applied, would affect senior Cabinet ministers Kieren Keke and Frederick Pitcher. Were they compelled to resign from Parliament, the Opposition would control a majority of seats in Parliament. The government rejected the legitimacy of the ruling, stating that it was unconstitutional because of the lack of parliamentary quorum. President Marcus Stephen accused Adeang and the Opposition of passing the ruling "after dark on Easter Saturday", "under candlelight". For his part, Adeang asserted that 22 March session of Parliament was valid.
Төңкеріс жасалды деген айыптар
28 наурызда Адеанг спикер ретінде Кеке мен Питчерге парламенттегі орындарын босатуға бұйрық берді. Олар осыған бас тартты, соның салдарынан Адеанг отырысты тоқтатты. 31 наурызда Адеанг үкімет төңкерілгенін мәлімдеді: полиция 28 наурыздағы шешіміне сәйкес, парламент палатасынан екі министрді шығарудан бас тартқандықтан, енді парламент ережелері полицияға қатысты болмайды деді. Үкімет бұл мәлімдемені жоққа шығарып, мәселе бойынша Жоғарғы Соттың шешімін күтіп отырғанын хабарлады. Дағдарыс 2008 жылдың сәуір айының басына дейін жалғасты, Адеанг Жоғарғы Соттың шешімін "жалғасымен пікір" деп қарастыратынын айтты, ал Кеке Жоғарғы Соттың, спикердің емес, парламент депутатының құқықтығын анықтау құзыретіне ие екенін мәлімдеді.
On 28 March, Adeang, as Speaker, ordered Keke and Pitcher to vacate their seats in Parliament. They refused to do so, and Adeang suspended the sitting. On 31 March Adeang claimed that the government had mounted a coup: since the police refused to eject two government ministers from the chamber of Parliament, in accordance with his ruling of 28 March, the rule of Parliament no longer governed the police. The Government, in response, denied the claim, stating that they were awaiting a ruling from the Supreme Court on the issue. The crisis continued into early April 2008, with Adeang stating that he would consider the Supreme Court's ruling as "just an opinion", and Keke responding that the Supreme Court, not the Speaker, had the jurisdiction to determine a member of Parliament's eligibility.
Адеанг Жоғарғы Соттың үкімін күмәнмен қарайды; президент Стивен мен оның министрлерін қызметінен шеттетеді
7 сәуірде үкімет Жоғарғы Соттың үкіметтің пайдасына шешім қабылдағанын хабарлады, бұл парламент мүшелеріне екі азаматтықты ұстауға тыйым салатын заңның конституцияға қайшы екенін және кворумның болмауына байланысты жарамсыз екенін растады. Сот Адеангтың соттың Парламентке қатысты құзыреті жоқ деген талабын да қабылдамады. Адеанг сот шешіміне жауап беру алдында заңгерден кеңес алуға ниеттенді. Шешімнен кейін Адеанг, Науру Парламентінің спикері ретінде, Стивен әкімшілігімен арадағы қарым-қатынас шиеленісіп, әкімшілік министрлері Парламенттің қолдауысыз атқару билігін жүзеге асыруын жалғастырды. 7 сәуірде екі азаматтыққа қатысты заңға қарсы шешім шығарған Жоғарғы Соттың шешімі жарияланғаннан кейін, Адеанг тәуелсіздік алғаннан бері қырық жылдық парламенттік дәстүрлер ескерілмегенін мәлімдеді. Маркус Стивеннің үкіметі Жоғарғы Соттың шешімін қуаттап, оны идеологиялық және принциптік себептермен де әкімшіліктің дереу сақталуын қамтамасыз ететіндей деп қарады. 10 сәуірде Науру Парламенті палатасында тәртіпсіздік болды деген айыптауларға байланысты Адеанг, спикер ретінде, президент Маркус Стивенді және Стивен әкімшілігін қолдаған барлық депутаттарды Парламенттен шеттетуге мәжбүр болды. 18 сәуірде Стивен төтенше жағдай жариялады, Парламентті таратып, кезекті сайлаулардың өтетінін хабарлады. Президент Стивен бұл қадамды үкімет пен Науру Парламенті арасындағы тұйықтан шығу жолы ретінде қарастырды, себебі Стивен әкімшілігі Парламентте жұмысқа қабілетті көпшіліктің қолдауын жоғалтқан еді. Адеангтың сөзінше, ол бұл қадамды бірнеше апта бойы қолдап келген.
On 7 April, it was reported by the government that the Supreme Court had ruled in the government's favour, apparently confirming that the law forbidding members of Parliament from holding dual nationality was anticonstitutional and invalid, due to lack of quorum. The Court also reportedly rejected Adeang's claim that the courts have no jurisdiction over Parliament. Adeang said that he would seek legal advice before responding to the court's ruling. Relations between Adeang, as Speaker of the Parliament of Nauru, and the Stephen Administration, remained under severe strain following the ruling, and the Administration's ministers continued to exercise executive powers without the support of Parliament. Following 7 April release of the Supreme Court decision which ruled against the dual nationality law, with the passing of which Adeang was particularly identified, Adeang indicated that forty years of post independence Parliamentary precedent had been set aside. For its part, the government of Marcus Stephen strongly welcomed the Supreme Court's ruling: whether or not for ideological and principled reasons also, it was seen as ensuring the immediate survival of the Administration. On 10 April, following allegations of unruly behaviour in the chamber of the Parliament of Nauru, Adeang, as Speaker, suspended President Marcus Stephen from Parliament, along with all members who supported Stephen's Administration. On 18 April, Stephen declared a state of emergency, dissolved Parliament, and announced fresh elections. In so doing, President Stephen claimed to be seeking a way out of the impasse which has characterized the relationship between the Government and the Parliament of Nauru, since the Stephen Administration lost a working majority there. For Adeang, the step was one which he had been advocating for several weeks.
Спикердің ауысуы
Адеанг 2008 жылдың 26 сәуірінде өткен сайлаулардан кейін Науру Парламентінің спикері лауазымынан Ридделл Акуамен (ол бұрын да спикер болған) ауыстырылды, осы кезде президент Маркус Стивен өзінің қолдауын күшейтті.
Adeang was replaced as Speaker of the Parliament of Nauru by Riddell Akua (who also preceded him as Speaker), following the elections of 26 April 2008, when President Marcus Stephen increased his support.
Достықтың жоғалуы
2008 жылдың шілдесінде бұрынғы президент Рене Харрис қайтыс болғаннан кейін, Дэвид Адеанг 2008 жылдың басында жақын қарым-қатынаста жұмыс істеген маңызды серігінен айырылды.
With the death in July 2008 of former President Rene Harris, David Adeang lost an important ally with whom he had closely worked in the earlier part of 2008.
Вака кабинеті
2013 жылғы парламент сайлауынан кейін, ол қайта сайланғаннан соң, Адеанг Барон Ваканың президенттікке сайлануын қолдады. Вака Адеангты министрлікке тағайындады, оған Қаржы және тұрақты даму, Әділет министрліктері, сондай-ақ Эйгигу Холдингс корпорациясы және Науру Эйр корпорациясы бойынша министрлік жауапкершілік берілді. Ол сонымен қатар Науру президентінің көмекшісі болып тағайындалды. Шілдеде Вака елден кеткен кезде, президент міндетін атқарушы Адеанг оппозициялық депутат Мэтью Батсуаның полиция бастығын қызметтен босатуды сынаған сұхбатын Науру тіліндегі БАҚ-қа таратуға тыйым салу туралы даулы шешім қабылдады. Бұл цензуралық әрекет халықаралық БАҚ-тың назарын аударды және оппозиция тарапынан айыптауға ұшырады. Бірнеше күннен кейін Адеанг тағы да бір сұхбатты эфирге беруге тыйым салды – бұл жолы оппозициялық депутат Кирен Кеке Австралиядан қайықпен келген шетелдік босқындарды Науруда қоныстандыру туралы Науру және Австралия үкіметтері арасындағы келісімді сынаған сұхбат. Адеанг келісім бойынша үкіметтің позициясын баяндаған сұхбатты эфирге беруді қамтамасыз етті, бірақ оппозицияның пікірін жариялауға рұқсат бермеді. Ол былай деп түсіндірді: "Киреннің Австралиямен жасалған түсіністік меморандумы (МОУ) туралы түсіндірмесі біздің түсінігімізге толық сәйкес келмейді және менің ойымша, біздің түсінігіміз дұрыс".
Following the 2013 parliamentary elections, in which he was re elected, Adeang supported the election of Baron Waqa to the presidency. Adeang was appointed to the cabinet by Waqa, and was given the portfolios of Finance and Sustainable Development, Justice, and ministerial responsibility for the Eigigu Holdings Corporation and the Nauru Air Corporation. He was also appointed Minister Assisting the President of Nauru. In July, as Waqa was out of the country, Adeang, as acting president, took the controversial decision of banning Nauruan media from broadcasting an interview in which Opposition MP Mathew Batsiua criticised the government's sacking of the chief of police. This act of censorship drew international media attention, and was condemned by the Opposition. A few days later, Adeang once more banned an interview from being aired this time, an interview of Opposition MP Kieren Keke criticising an agreement between the Nauruan and Australian governments over the resettlement in Nauru of foreign refugees arriving by boat in Australia. Adeang saw to the broadcasting of an interview in which he himself gave the government's position on the agreement, but did not allow the Opposition's view to be aired. He explained: "Kieren's interpretation about the MOU [memorandum of understanding with Australia] does not necessarily match our interpretation of the MOU, and I think ours is the right one".
Төрағалық
2023 жылдың 25 қазанында парламент президент Расс Кунға сенімсіздік білдірді. Дауыс беруден кейін парламент президенттік лауазымға үміткерлер арасындағы теңдікті бұза алмады. Келесі күні, 30 қазанда, президенттік сайлау тағы да өтті, онда депутат Делвин Тома мен Адеанг арасында тең түсті. Келесі дауыс беруде Адеанг сегіз дауысқа қарсы он дауыс алып жеңіске жетті. Адеанг 31 қазанда қызметке кірісті және сол күні кабинетін жариялады.
On 25 October 2023, a vote of no confidence passed through parliament against President Russ Kun. Following the vote, the parliament was unable to break a tie in their vote for president. On the next day of voting, 30 October, there was another vote for president, with a tie between MP Delvin Thoma and Adeang. In the next vote, Adeang won with ten votes to Thoma's eight. Adeang was sworn into office on 31 October. He announced his cabinet the same day.