Окинавалық қарулы жекпе-жек өнерінің негізін қалаушысы Анко Итосу

Кіріспе

Окинавалық каратэші Анко Итосу (糸洲安恒) көптеген адамдар қазіргі каратенің негізін қалаушысы деп санайды. Бұл атақ көбінесе Гичин Фунакошиге де беріледі, өйткені ол каратені Жапонияға кеңінен таратты, бірақ бұл Анко сенсей Окинава өнерін елге таныстырғаннан кейін болды.

Өмірбаян

Итосу 1831 жылы дүниеге келіп, 1915 жылы қайтыс болды. Төмен дәрежелі Рюкю Печини, Итосу бала кезінде кішкентай, ұялшақ және жабық мінезді болған. Ол беделді отбасының (кеимочи) қатаң үйінде өсті және қытай классикасы мен каллиграфияны оқыды. Итосу тоде (каратэ) оқуын Нагахама Чикудун Печиннен бастады. Оның өнерді зерттеуі оны Сокон Мацумураға жеткізді. Итосудың жаттығуларының бір бөлігі макиварамен жаттығудан тұрды. Бірде ол жақсы макивара жасау үшін былғары сандалдың бір бөлігін тас қабырғаға байлады. Бірнеше соққыдан кейін тас қабырғадан құлап түсті. Сандалды бірнеше рет орнынан жылдырғаннан кейін Итосу қабырғаны қиратты. Итосу 1879 жылы Жапония Окинавадағы туған монархияны жойғанға дейін Рюкю Корольдігінің соңғы патшасының хатшысы болды. 1901 жылы ол Окинава мектептерінде каратэ енгізілуіне үлкен үлес қосты. 1905 жылы Итосу Окинаваның бірінші кіші облыстық орта мектебінде Тоте пәнінен жартылай штаттан оқытушы болып жұмыс істеді. Осы жерде ол қазірге дейін қолданылып келе жатқан каратэ техникаларын оқытудың жүйелі әдісін жасады. Ол студенттерге оқыту сатылары ретінде Пинан формаларын (жапон тілінде Хэйан) жасады және енгізді, өйткені ол ескі формалардың (ката) мектеп оқушыларына үйренуге тым қиын екенін сезінді. Бес Пинан формасы (деген болжам бар) екі ескі формадан – кусанку мен чианнаннан алынған. Окинавада Итосу әрқашан Найханчи позасында жүргені айтылады. Чибана Чосиннің сөзіне сүйенсек, Итосу қолданыстағы Найханчи формаларын (Жапонияда Текки) кеңейтіп, үшінші форманы – Naihanchi Sandan жасаған болуы мүмкін. 1908 жылы Итосу Окинавадан Жапонияға тараған "Каратэдің он қағидасы (Тоде Дзюкун)" атты ықпалды еңбегін жазды. Итосудың каратэ стилі, Шоррин рю, оның шеберлігі мен көптеген шәкірттеріне ұстаздық еткені үшін Итосу рю деп аталды. Итосу каратэні өзі ойлап таппаса да, ол ұстазы Мацумура Соконнан үйренген каталарды (формаларды) өзгертті және көптеген каратэ шеберлерін тәрбиеледі. Итосудың шәкірттері: Чою Мотобу (1857–1927), Чоки Мотобу (1870–1944), Кенцу Ябу (1866–1937), Чомо Ханаширо (1869–1945), Гичин Фунакоши (1868–1957), Моден Ябику (1880–1941), Канкен Тояма (1888–1966), Шинпан Широма (Гусукума) (1890–1954), Анбун Токуда (1886–1945), Кенва Мабуни (1889–1952) және Чошин Чибана (1885–1969).

Itosu was born in 1831 and died in 1915. A low rank Ryūkyūan Pechin, Itosu was small in stature, shy, and introverted as a child. He was raised in a strict home of the keimochi (a family of position), and was educated in the Chinese classics and calligraphy. Itosu began his tode (karate) study under Nagahama Chikudun Pechin. His study of the art led him to Sokon Matsumura. Part of Itosu's training was makiwara practice. He once tied a leather sandal to a stone wall in an effort to build a better makiwara. After several strikes, the stone fell from the wall. After relocating the sandal several times, Itosu had destroyed the wall. Itosu served as a secretary to the last king of the Ryūkyū Kingdom until Japan abolished the Okinawa based native monarchy in 1879. In 1901, he was instrumental in getting karate introduced into Okinawa's schools. In 1905, Itosu was a part time teacher of To te at Okinawa's First Junior Prefectural High School. It was here that he developed the systematic method of teaching karate techniques that are still in practice today. He created and introduced the Pinan forms (Heian in Japanese) as learning steps for students, because he felt the older forms (kata in Japanese) were too difficult for schoolchildren to learn. The five Pinan forms were (allegedly) created by drawing from two older forms: kusanku and chiang nan. In Okinawa, it is said Itosu always walked in the Naihanchi stance. According to Chibana Chosin, Itosu may also have expanded on the existing Naihanchi forms (Tekki in Japan) to create the third form, which would become Naihanchi Sandan. In 1908, Itosu wrote the influential "Ten Precepts (Tode Jukun) of Karate," reaching beyond Okinawa to Japan. Itosu's style of karate, Shorin ryu, came to be known as Itosu ryu in recognition of his skill, mastery, and role as teacher to many. While Itosu did not invent karate himself, he modified the kata (forms) he learned from his master, Matsumura Sōkon, and taught many karate masters. Itosu's students included Choyu Motobu (1857–1927), Choki Motobu (1870–1944), Kentsu Yabu (1866–1937), Chomo Hanashiro (1869–1945), Gichin Funakoshi (1868–1957), Moden Yabiku (1880–1941), Kanken Toyama (1888–1966), Shinpan Shiroma (Gusukuma) (1890–1954), Anbun Tokuda (1886–1945), Kenwa Mabuni (1889–1952), and Chōshin Chibana (1885–1969).