Кіріспе

Каратэ стилі Шотокан (松涛館) – Гичин Фунакоши (1868–1957) және оның ұлы Гиго (Йошитака) Фунакоши (1906–1945) әр түрлі жекпе-жек өнерінен дамытқан каратэ стилі. Гичин Фунакоши Окинавада дүниеге келген және көпшілікке "каратэ-до" стилін танымал ету арқылы, сондай-ақ Кейо, Васеда, Хитоцубаси (Шодай), Такушоку, Чуо, Гакушуин және Хосей сияқты университеттердегі каратэ клубтарының дамуын ынталандыру арқылы белгілі болды. Оның мектебі 1945 жылы Токиоға жасалған әуе шабуылы кезінде қирады. "Шото" (松涛) – "қайың толқындары" (жел соққанда қайың жапырақтарының қозғалысы) деген мағынаны білдіреді, бұл Фунакошидің қолдаған қаламдығы, оны поэзиялық және философиялық жазбаларында, сондай-ақ студенттеріне жолдаған хабарламаларында пайдаланған. Жапон тіліндегі "кан" (館) сөзі "үй" немесе "зал" дегенді білдіреді. Фунакошидің шәкірттері олардың сенсейінің құрметіне "Шото кан" деген жазу жасап, Фунакоши сабақ берген залдың кіреберісіне орналастырды. Кумите (айқас) техникалары кихон мен катада орындалады және қарсыласпен бірге негізгі деңгейден бастап жоғары деңгейге дейін дамытылады.

Философия

Гичин Фунакоши өзінің кейбір шәкірттері Жапон каратэ қауымдастығын (JKA) құрғанға дейін, өнердің негізін құрайтын Каратэдің жиырма қағидасын (немесе Ниджу кун) жариялады. Бұл жиырма принцип бушидо мен дзенге көп сүйенген Шотокан философиясын құрайды. Бұл қағидалар көңілжайлылық, құрмет, мейірімділік, шыдамдылық, және ішкі және сыртқы тыныштық сияқты ұғымдарға сілтеме жасайды. Фунакошидің сенімі бойынша, каратэмен шұғылдану және осы 20 қағиданы сақтау арқылы каратэші өздігінен дамиды. Доджо кун әдетте доджо қабырғасына ілінеді, ал кейбір шотокан клубтары әр сабақтың басында және/немесе соңында доджо кунды оқып, жаттығуға ынталандырып, мағына береді. Фунакоши былай деп жазды: "Каратэнің жоғары мақсаты жеңіс немесе жеңіліс емес, оны ойнаушының мінезін жетілдіруде".

Кихон

Кихон негіздері – шотокан каратэсіндегі негізгі техникалардың жаттығуы. Оған тұрыстар, қорғаныстар, нұқсалар, тепкілер, түрлі қозғалыстар мен олардың үйлесімдері, сондай-ақ Кихон Ката жаттығуы кіреді: Тайкиоку Шодан, оны Гичин Фунакошидің ұлы Йошитака Фунакоши каратэ катасына алғашқы таныстыру ретінде әзірлеген. (Йошитака Тайкиоку Нидан мен Санданды да жасады.) Бұл ката гедан бараи – ои цуки тақырыбындағы тікелей қайталаулардан тұрады және белгілі "H" пішіні немесе Эмбусен бойынша үш ои цуки орындалады.

Ката

Ката көбінесе қиялға салынған қарсыластарға қарсы алдын ала ұйымдастырылған жекпе-жекке ұйымдастырылған каратэ қозғалыстарының белгілі бір ретімен сипатталады. Ката соққылар, тепкілер, сыпырулар, ұрулар және қорғанудан тұрады. Әртүрлі катадағы дене қозғалыстарына қадам басу, бұрылу, айналу, жерге түсу және секіру кіреді. Шотокан стилінде ката – бұл орындалу немесе демонстрация, онда әр техниканың әлеуеттік қаупі зор (икен хисацу) – форма мен уақытты (ритмді) ерекше сақтап орындалады. Каратэші ұлғайған сайын, катаны жаттығудың денсаулыққа пайдасы зор, дене күшін арттырып, оны серпімді, иілгіш және шапшаң ұстауға көбірек мән беріледі. Бірнеше Шотокан топтары өз жаттығуларына басқа стильдерден "ката" (форма) енгізді. Шотокан катасының бастапқы бағдарламасы Фунакошидің "Каратэ-до Кёхан" кітабында келтірілген, ол Шотокан каратэсінің негізгі нұсқаулығы болып табылады. Жапония Шотокай катасының бағдарламасы "Каратэ-до Кёхан" кітабында белгіленгендей, Гиго Фунакошидің қылыш катасы Мацуказе Но Конмен толықтырылған. JKA құрылған кезде Накаяма осы ұйым үшін 27 катаны (26-сы көптеген ұйымдарда қолданылады) ката бағдарламасы ретінде бекітті. Стандартты JKA каталары: Тайкиоку шодан (кейде Ката Кихон немесе Кихон Ката деп аталады, кейбір Шотокан доджоларында бұл атау қолданылмайды) (太極初段), Хейан шодан (平安初段), Хейан нидан (平安二段), Хейан сандан (平安三段), Хейан йондан (平安四段), Хейан годан (平安五段), Бассай дай (披塞大), Джион (慈恩), Энпи (燕飛), Канку дай (観空大), Хангецу (半月), Джитте (十手), Ганкаку (岩鶴), Текки шодан (鉄騎初段), Текки нидан (鉄騎二段), Текки сандан (鉄騎三段), Нидзюсихо (二十四歩), Чинтэ (珍手), Сочин (壯鎭), Мэйкё/Рохай (明鏡), Унсу (雲手), Бассай сё (披塞小), Канкусё (観空小), Ванкан (王冠), Годзюсихо сё (五十四歩小), Годзюсихо дай (五十四歩大) және Дзииин (慈陰).

Құмиті

Кумите, немесе спарринг (лат. Қол кездесуі), – кихон мен катаның нақты қарсыластарға қолданылуының практикалық жағы. Шотокан каратэсінде кумите формальдылығын алғаш рет Масатоси Накаяма енгізді, онда негізгі, орташа және жоғары деңгейдегі спарринг техникалары мен ережелер ресми түрде бекітілді. Шотокан оқушылары ең алдымен катада үйренген техникаларды ката бункай арқылы гипотетикалық қарсыластарға қалай қолдануға болатынын үйренеді. Ката бункай кейін бақыланатын кумитеге айналады. Кумите – кихон, ката және кумитеден тұратын Шотокан триумвиратының үшінші бөлігі. Кумите бастауыш деңгейден төменгі қара белдіге (1-ші – 2-ші), орта деңгейге (3-ші – 4-ші) және жоғары деңгейге (5-ші және одан жоғары) дейін күрделене түсе отырып оқытылады. Бастаушылар кумитеді негізгі жаттығулар арқылы үйренеді: басқа (йодан) немесе денеге (чудан) бір, үш немесе бес шабуыл жасау, ал қорғанушы артқа қадам басып, блоктап, тек соңғы қорғанысқа ғана қарсы шабуыл жасайды. Бұл жаттығулар негізгі (кихон) техникаларды қолданады және белгілі шабуылға қарсы қорғану кезінде уақыт пен қашықтықты сезінуге көмектеседі. Көк белбеу деңгейіне жеткен каратэкалар бір қадамды спаррингті (иппон кумите) үйренеді. Бұл жаттығуда үш немесе бес қадам болмаса да, ол үш немесе бес қадамды спаррингке қарағанда қиын, себебі оған шабуылдар мен блоктаудың көптеген түрлері кіреді, көбінесе қорғанушының өзі таңдайды. Бұл сондай-ақ қорғанушыдан қарсы шабуылды бұрынғы спарринг түрлеріне қарағанда жылдам орындауды талап етеді. Қарсы шабуылдарға соққылар, тұтқындаулар және құлау әрекеттері де кіруі мүмкін. Кейбір мектептер, әсіресе Касе-ха Шотокан рю, қорғанысты белгілейді, ол сары белбеу деңгейінен бастап жоғары деңгейге дейін дамитын сегіз қадамдық, үш бағытты блоктау және шабуылдау үлгісін қолданады. Кумиттің келесі деңгейі – еркін стильдегі бір қадамды спарринг (жию иппон кумите). Бұл типтегі кумите және оның жалғасы – еркін спарринг Накаяма тарапынан кеңінен сипатталған, ал JKA-ға қарасты клубтар үшін JKA нұсқаушыларын даярлау бағдарламасымен толықтырылған. Еркін стильдегі бір қадамды спарринг бір қадамды спаррингке ұқсас, бірақ каратэканың қозғалыста болуын талап етеді. Бір қадамды спаррингті жаттығу еркін спаррингтің (жию кумите) дағдыларын жақсартуға және негізгі қарсы шабуылдарды (кіші қарсы шабуылдарға қарағанда) жаттығуға мүмкіндік береді. Еркін спарринг (немесе еркін стиль) (жию кумите) – спаррингтің соңғы элементі. Бұл жаттығуда екі оқушы кез келген каратэ техникасын немесе шабуылдар комбинациясын қолдануға еркін, ал қорғанушы кез келген сәтте аулақ болуға, блоктауға, қарсы шабуыл жасауға немесе кез келген каратэ техникасын қолдануға еркін. Оқушылар қарсыластарымен бақыланатын және назарлы байланыс жасауға, бірақ беткі байланыс жасалғаннан кейін шабуылды тоқтатуға шақырылады.