Кіріспе
Кёкушин (極真) – Жапонияда пайда болған каратэ стилі. Бұл – толық контактілі, тік тұрып күресу стилі және өзін-өзі жетілдіру, тәртіп және қатаң жаттығу философиясына негізделген. Кёкушин Кайкан – 1964 жылы корей-жапон Масутацу Ояма (Masutatsu Oyama) құрған жартылай жекпе-жек өнері ұйымы, ресми түрде Халықаралық Каратэ Ұйымы. Бұрын бұл мекеме Ояма додзо деп белгілі болған. 1964 жылдан бері бұл стиль 120-дан астам елге таралып, әлемдегі ең ірі жартылай жекпе-жек өнері ұйымдарының біріне айналды, сондай-ақ Жапонияда да кең таралды.
the airline
Kyokushin (極真) is a style of karate originating in Japan. It is a full contact style of stand up fighting and is rooted in a philosophy of self improvement, discipline, and hard training. Kyokushin Kaikan is the martial arts organization founded in 1964 by Korean Japanese Mas Oyama (Masutatsu Oyama), officially the International Karate Organization. Previously, this institution was known as the Oyama Dojo. Since 1964, the style has continued to spread to more than 120 countries, becoming one of the largest martial arts organizations in the world, and in Japan itself.
Негізін қалау
Бастапқыда Масутацу Ояма өзінің алғашқы ресми додзёсын 1953 жылы Риккё университетінің артындағы кішкентай ғимаратта дәстүрлі каратэнің Годзю-рю стилін оқыту үшін ашты. Кейіннен Ояманың каратэ теориясы Годзю-рюдан ерекшеленіп, өзінің жеке стилін қалыптастырды. Оның оқытуы нақты шайқаста күштілікті арттыру мақсатымен, қарсыластың денесіне тікелей соққы немесе тепкімен тигізетін кумите жаттығуларын орындау арқылы ерекшеленді. Бұл сол кездегі басқа каратэ мектептерінен өзгеше болды. Келесі он жыл ішінде Ояма өзінің ұйымын құрып, оны бүкіл әлемге тарату үшін өзінің каратэсін көрсетті. Шамамен 1956 жылы Ояма мектебін "Ояма додзё" деп атады. Додзёның алғашқы күндерінде Ояма жаңа оқушыларға сабақ беру міндетін өз үзіне алмады. Оның орнына (Гакушуин университетінің Каратэдо клубының Шотокан мұғалімі), Масаши Ишибаши, Итиро Минамимото (Нихон университетінің Каратэдо клубының Годзю-рю шеберлері) және басқалар Ояма додзёсына жаңа келгендерге сабақ берді. Кейін Кенджи Куросаки да мектепте мұғалім болды. 1959 жылдың 6 желтоқсанында алғашқы қара белбеу (бірінші дан) Ояма додзёсында жаттыққан адамға берілді, ол Киокушин Кайканның ресми жылдық өсімдік тізілімінде бірінші болып тіркелді. 1964 жылдың сәуір айында Мас Ояма "Кёкушин стипендиялық қоры" қолдауымен "Халықаралық Каратэ ұйымы Кёкушин кайканды" (жиі IKO немесе IKOK деп қысқартылады) құрды. Ұйым құрылған кезде Айсаку Сато төраға, Мацухей Мори вице-президент, ал Ояма директор (кейін президент) болды. Ояма ұйымды кеңейту кезеңінде басқарды. Сол жылдың маусым айында Токионың Тошима ауданындағы Икебукуро қаласында штаб-пәтер додзёсы (кейіннен бас штаб) аяқталды. Ояма стилін насихаттауға және жаңа мүшелерді тартуға қабілетті нұсқаушыларды таңдады. Ояма жаңа додзё ашу үшін нұсқаушыны таңдайтын. Нұсқаушы сол қалаға көшіп, көпшілік орындарында өзінің каратэ шеберлігін көрсетіп, жергілікті халық арасында додзёға қызығушылық тудыратын. Кёкушин басқа жекпе-жек өнерінің шеберлерімен байланыс орнату, басқа топтармен өзара әрекеттесу, жарыстар өткізу және жекпе-жек техникаларын үйрену арқылы өзінің ықпалын кеңейтуге тырысты. Ояма басқа елдерге де нұсқаушыларды жіберді, мысалы, Нидерландыға (Кенджи Куросаки), Австралияға (Мамору Канеко және Шигео Като), АҚШ-қа (Миюки Миура, Тадаси Накамура, Шигеру Ояма және Ясухико Ояма), Ұлыбританияға (Боб Болтон, кейіннен Стив Арнел қосылды), Канадаға (Тацуджи Накамура) және Бразилияға (Сейджи Исобе) Кёкушиннің дәстүрін тарату үшін. Көптеген оқушылар, соның ішінде Стив Арнел, Джон Блуминг және Говард Коллинз, Оямамен тікелей жаттығу үшін Жапонияға барды. Кёкушин сондай-ақ VIP-тұлғалармен және танымал адамдармен жақын байланыс орнатуға тырысты, жанкүйерлер санын арттыру және оқушыларды тарту үшін бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланды. 1969 жылы Ояма "Бірінші жалқыпондық толық контактілі каратэ ашық чемпионаты" ұйымдастырды, ал Терутомо Ямазаки бірінші чемпион атанды. Жалқыпондық чемпионаттар жыл сайын өткізіліп келеді. 1975 жылы Токиода бірінші толық контактілі каратэ әлем чемпионаты өтті. Кёкушин каратэсі "Кенка каратэсі" немесе "Бәсекелестік каратэсі" деп танымал болды, бұл Оямаға ұнамайтын лақап еді. Өзінің өркендеген кезеңінде, 1990 жылдары Ояманың өмірінде әр префектурада филиалдары бар, 123 елде 1000-нан астам ресми филиал додзёсы және 12 миллион мүшесі болды.
Ұйымдарды бөлшектеу
1994 жылы Мас Ояма қайтыс болғанға дейін, Ояманың ИКО-сынан бөлініп кеткен бірнеше ұйым пайда болды. 1980 жылы голландиялық Кёкушин нұсқаушысы Джон Блюминг IKO ұйымынан шығып, 1980 жылы БКК (Будо Кай Кан) ұйымын құрды. 1991 жылы Стив Арнел британдық Каратэ Кёкушинкайдың IKO-дан жаппай кетуіне жетекшілік етіп, IFK – Халықаралық Каратэ Федерациясын құрды.
ИКО дағдарысы
1994 жылы сәуірде Ояма 70 жасында өкпе қатерінен қайтыс болды, мұрагерін тағайындамай, Акиёши Мацуиді ИКО-ның басшысы етіп тағайындады. Бұл Кёкушиннің бүкіл әлемде саяси және экономикалық дағдарысқа ұшырауына, ұйымның ұлттық және халықаралық деңгейде фрагментациялануына әкелді. Мас Ояманың қайтысынан кейін Халықаралық Каратэ Ұйымы (ИКО) екі топқа бөлінді, бұл негізінен Оямадан кейін төрағалыққа кім лайық екендігіне байланысты жеке дау-жанжалдардың нәтижесі болды. Шокей Мацуи басқарған бір топ IKO 1 деп аталды, ал Юкио Нисида мен Санпей басқарған екінші топ IKO 2 деп аталды. 1995 жылы Токиодағы отбасылық сотта өсиеттің жарамсыз екендігі расталды. Соңғы күндері Ояма Мацуиді (сол кезде 5-дан, және бірнеше тәлімгерлерден төмен дәрежеде) ИКО-ны басқаруға тағайындады деген мәлімдемелер болды. Алайда, бұл мәлімдеме Ояманың отбасы және Мацуидің өзі тарапынан жоққа шығарылды. Қазіргі таңда IKO1 (Шокей Мацуи), IKO2 Шинкиокушинкай (Кенжи Мидори), IKO3 (Я. Мацусима), IKO4 (Т. Тедзука) сияқты бірнеше ИКО ұйымдары бар.
Техника және оқыту
Киокушин каратэсі үш негізгі элементтен тұрады: техника, формалар және спарринг. Бұл элементтер кейде жапон тіліндегі сөздерінің бас әріптерімен – үш "К" деп аталады: кихон (негізгі жаттығулар), ката (жауынгерлік техникалардың ресми жиынтығы) және кумите (спарринг).
Құмтеректілер
Спарринг, сондай-ақ кумите деп аталады, нақты жағдайларда әртүрлі техникаларды қолдануды жаттықтыру үшін пайдаланылады. Спарринг көбінесе Киокушин ұйымдарының көпшілігінде, әсіресе тәжірибелі оқушылары бар жоғары деңгейдегі жаттығулардың маңызды бөлігі болып табылады. Көптеген Киокушин ұйымдарында басқа және мойынға қолмен және шынтақпен соққы беруге тыйым салынады. Дегенмен, басқа, тіземен, денеге, сондай-ақ ішкі және сыртқы жамбасқа соққы беруге рұқсат етіледі. Кейбір Киокушин ұйымдарында, әсіресе турнирден тыс жағдайда, қолғаптар мен тізе сақтайтын құралдар тағылады. Балалар көбінесе бас киімдерін киеді, бұл басқа соққының күшін азайтуға көмектеседі. Спаррингте жылдамдық пен бақылау маңызды, ал жаттығу барысында ешбір оқушының мақсаты қарсыласына зиян келтіру емес, дұрыс соққыны табысты орындау болып табылады. Нокдаун каратэ ережелері бойынша турнирдегі жекпе-жек мүлдем басқаша, себебі мақсат – қарсыласты құлату. Киокушиндегі толық контактілі спарринг – күш, төзімділік, техника және рухтың ең жоғары деңгейдегі сынағы болып есептеледі.
Өзін-өзі қорғау
Гошин-джитсу деп те аталады, бұл стильдің өзін-өзі қорғау техникалары мен тактикасы Мас Ояманың Йошида Котародан Дайто-рю Айки-дзюцуды оқығаннан кейін алған біліміне негізделген. Бұл техникалар ешқашан ресми емтихан жүйесіне енгізілген жоқ, ал каратэ спортқа қарай бағытталған сайын, өзін-өзі қорғау жаттығулары ұмытыла бастады. Бүгінде осы техникалар тек шектеулі додзёларда ғана қолданылады. Дегенмен, дұрыс орындалған Киокушин Каратэ техникалары, толық денемен байланыс күресу стилінің арқасында, кез келген төбелес кезінде өзін-өзі қорғау үшін өте тиімді.
Халықаралық деңгейде
Бұл стильдің халықаралық деңгейде танымалдылығы зор, және соңғы 40 жыл ішінде онымен айналысқандардың саны 12 миллионнан асты.
Америка Құрама Штаттары
Боби Лоу 1957 жылы Гавайиде Жапониядан тыс алғашқы Киокушин додзосын ашты. Лоудан кейін Ояма Миюки Миураны, Тадаси Накамураны, Шигеру Ояманы және Ясухико Ояманы Америка Құрама Штаттарының материгінде Киокушин додзоларын құруға жіберді.
Ұлыбритания
Киокушин каратэсін Ұлыбританияға Стив Арнел әкелді. Оңтүстік Африка Республикасынан шыққан Арнел бастапқыда өз Киокушин Доджосын сол жерде ашуды жоспарлаған, бірақ Мас Ояма оны Ұлыбританияға барып, Киокушин каратэсін дамытуға көмектесуді сұрады. Содан кейін ол әйелімен бірге 1965 жылы Лондонға келді. Стив Арнел мен Боб Болтон Жапониядағы Токио Хомбуда Киокушин каратэсін оқып оралғаннан кейін 1965 жылы Британдық Кёкусинкай Каратэсі құрылды. Шихан Стив Арнелдің (қазір 10-дан) терең білімі мен тыраныстық еңбегінің арқасында британдық ұйым зор жетістіктерге қол жеткізді.
Канада
Киокушинді Канадаға 1992 жылы Британдық Колумбияның Ванкувер қаласында Тац Накамура әкелді. 70-ші жылдардың соңы мен 80-ші жылдардың басынан бері Ванкуверде, Канадада Киокушинкай деп аталатын және тәуелсіз жұмыс істейтін оқушылар болған. Том Блейни, Энди Пусеппа, Шон Хо және Жорж Сен-Пьер сияқты белгілі қара белбеу иелері бар. Шихан Стюарт Корригал (7-дәрежелі қара белбеу) – қазіргі таңда Канададағы Киокушин Каратэ өкілі.
Австралия
Киокушинді Мамору Канеко және Шигео Като таныстырды.
Нидерланды
Киокушинді Нидерландыға Джон Блуминг пен Кенджи Куросаки әкелді. 1962 жылдың 2 қаңтарында Джон Блюминг Масутацу Ояма атынан NKA (Нидерланд Каратэ Ассоциациясы) деп аталатын алғашқы еуропалық каратэ қауымдастығын құрды. Оның басшылығымен жаңа мектеп тез арада нығайып, танымал болды. 1970 жылдардың соңында Джон Блюминг ұйым басшылығын өз шәкірттеріне тапсырды және өзі жаңа ұйым – Кёкушин Будокай Каратэ құрды. Киокушин голланд жекпе-жек өнерінің ажырамас бөлігі болып табылады, себебі ол «голландиялық стильдегі кикбоксингтің» негізін қалады, оны Медзиро Гим және Чакурики Гим сияқты ұйымдар қолдады.
Германия
Бүгінде Германияда ұлттық деңгейде әртүрлі қауымдастықтар бар, оның ішінде KKD (Kyokushinkai Karate Germany), DKO (German Kyokushin Organization) және IKOK D (International Karate Organization Kyokushinkaikan Germany) сияқты ұйымдар бар. Олар автоматты түрде халықаралық деңгейде IKO1-ге мүше болмайды, сондықтан IKOK D IKO1 (Kyokushinkaikan Honbu) ұйымында, ал DKO WKO/IKO2 (Midori) ұйымында.
Бразилия
Киокушинді Бразилияға Сейджи Изобе әкелді. Изобе 1972 жылдың 20 қыркүйегінде Мас Ояма Оңтүстік Америкада додзо желісін дамыту және құру миссиясын Изобеге ұсынған кезде Фукуиде құрылған Киокушин додзосын басқарып келді. Сол жылы Сейджи Изобе Бразилияға тұрақты көшіп, Оңтүстік Америкадағы Киокушиннің басшысы атанды. IKO1 (Шокей Мацуи басқаратын, онда Изобе Бразилияны халықаралық деңгейде өкілдейді) және Сейвакай Каратэ (Адемир да Коста басқаратын) – Бразилиядағы нокдаун каратэнің ең белгілі стильдері.
Польша
Анджей Древниак Киокушин каратэсін Польшаға әкелген адам ретінде танылады. Каратэға қызығушылық танытқан ол 1972 жылы Краков қаласындағы AZS-те алғашқы поляк Киокушин каратэ бөлімін құрды. 1974 жылы ол киокушин каратэсінен Польшаның орта салмақ дәрежесіндегі чемпионы атанды. Сол жылы ол Нидерландыдағы жаттығу лагеріне барып, 1-дан емтиханын тапсырып, қара белбеуге ие болған алғашқы поляк және Киокушин каратэ сенсейі атағын алды. 1979 жылы ол Польша Каратэ қауымдастығының құрылуына мүше болды және ұзақ жылдар бойы вице-президент қызметін атқарды. Еуропалық Киокушин каратэ ұйымының президенті Лоек Холандердің қолдауымен ол жыл сайынғы стипендия мен Жапонияға шақыру алды, бірақ саяси және спорттық органдардан жасырып, алты жылдан кейін ғана Токиоға баруға мүмкіндік алды. Жапониядағы оқуын аяқтағаннан кейін, ол Сосай Масутацу Оямадан 15 айлық жаттығудан кейін 4-дан дәрежесін алды, ол осы уақытта жалғыз поляк ухидесиі болды. Әлемдік ұйымдарға қатысуына қарамастан, көптеген Киокушин каратэ клубтары Польша Каратэ қауымдастығының Киокушин комиссиясында (KK PZK / Комиссия Киокушин Польского Зwiązku Karate) шоғырланған, оның аясында Польша чемпионаты және макро аймақтық чемпионат деңгейіндегі ұйымдар аралық жарыстар өткізіледі. Шигеру Ояма (10-дан) құрған "World Oyama Karate" стилі Польшада ең көп мүшесі бар және әлемдегі ең көп клубқа ие. Шигеру Ояма ұйым басшылығынан кеткеннен кейін, Краковтан шыққан ханши Ян Дидуч (8-дан) ұйым директоры (OYAMA Халықаралық Каратэ Федерациясы) болды және Польша ұйымының жетекшісі де болды.
Венгрия
Венгрияда Иштван Адами мен Кальман Фурко Киокушиннің құрылуына үлес қосты. 1977 жылы Иштван Адами Киокушинде 1-ші дан алды және IKO Венгрия филиалының жетекшісі болып тағайындалды. Кальман Фурко 1978 жылы алғашқы дан дәрежесін алды және 1984 жылы Шолнок қаласында шихан атанды. Отандық Киокушиннің дамуы 1976 жылы басталды. 1980-жылдардың ортасына қарай Венгрияда Киокушин Каратэсімен айналысушылардың саны он мыңға жуық болды. Осыдан бері Киокушин Венгриядағы ең танымал каратэ стилінің бірі болып табылады. Иштван Адами мен Кальман Фурко Мас Ояманың қайтысынан кейін IKO-дағы саяси мәселелерге дейін бірге жұмыс істеді. Одан кейін олар әртүрлі жолдармен жүрді, бірақ бір мақсатқа жұмыс істеуде. Венгрия 1983-1986 жылдары Будапешттегі Ұлттық спорт аренасында үш рет өткен Ибуц Ояма кубогын қабылдауымен ерекшеленеді. Турнир үш салмақ санатында өтті. Киокушиннің негізін қалаушы Масутацу Ояма алғаш рет 1983 жылы Венгрияға келді және келесі екі турнирді бақылауға қатысты.
Литва
Литвадағы Кёкушин клубтарының көп бөлігі Кенжи Мидоридің WKO Shin Kyokushin (бұрынғы IKO 2) ұйымына тиесілі. Қазіргі таңда Мариямполедегі "Самурайус" және Вильнюстегі "ИчиГеки" спорт клубы бар.
Болгария
Болгария КИОКУШИН КАРАТЕ әлемінде жақсы танымал, себебі екі болгар каратэшісі көптеген халықаралық, еуропалық және әлем чемпионаттарында өздерінің шеберлігін көрсетті. Захари Дамьянов: 4 рет Еуропа және абсолютті әлем чемпионы. Иванка Попова: Еуропаның абсолютті чемпионы.
Сингапур және SEA
Киокушинді Сингапурға және Оңтүстік-Шығыс Азияның көп бөлігіне Шихан Питер Чонг таныстырды. Чонг 1968 жылы Сингапурда алғашқы Киокушин Додзёсын ашты, ол кезде Сингапур Каратэ қауымдастығында тіркелмеген еді.
Словакия
Словакияға кёкушинди 1994 жылы Норберт Рац (қазір 5-дан) әкелді. Норберт Рац 1998 жылдан бері Словакия Кёкушин Каратэ қауымдастығының төрағасы болып табылады.
Киокушин ұйымдары
Ояма қайтыс болғаннан кейін, Жапонияда және одан тыс елдерде бірнеше түрлі Кёкушин ұйымдары құрыла бастады.
Жапониядан тыс ірі ұйымдар
IFK (Халықаралық Каратэ Федерациясы) – 1991 жылы Стив Арнейл мен Британдық Каратэ Кёкушинкай (BKK) Ояманың IKO-сынан шығып кеткеннен кейін құрылған. Өзін-өзі қорғау және Тай Сабакиге баса назар аударады. Эншин Каратэсі – Жоко Ниномия құрған Ашихара Каратэсінің жарыстық түрі. Сейдокайкан – Кадзуёси Ишидің Киокушиннен туындаған дәстүрлі толық контактілі каратэ. Сейдокайкан «Каратэ әлем кубогы» деп аталатын алғашқы кәсіби толық контактілі каратэ турнирін ұйымдастырды. «Каратэ әлем кубогында» ерекше қосымша раундтар болды; егер судьялардың шешімі қосымша раундтан кейін даулы болса, ереже бойынша боксшылар қолғап киіп (кикбоксинг) бетке соққы беруге рұқсат етілді. Бұл турнирдің негізін қалаушы кейіннен К1 кәсіби кикбоксинг промоушенін құрды. Сейдо-дзюку – Тадаси Накамура құрған, негізгі додзё АҚШ-тың Нью-Йорк қаласында орналасқан. Сатожюку – 1977 жылы Кацуаки Сато құрған. Бұл стиль Киокушинге ұқсас, бірақ қарсыласты жарақаттау немесе «нокаутқа» жіберуге бағытталған техникалардан гөрі, нақты нокауттау техникаларына көбірек мән береді. 1987 жылы Сато өзінің өнерін сипаттап: «Одо – чемпиондардың қалай мінез-құлық танытуы керек екенін білдіреді. Ол адамгершілік сезімдер мен сыпайылыққа, ар-намысқа, өзімшілдік пен жақындықтан арылуға негізделген. Бұл тек күш-қуатқа сүйеніп қарсыласты жеңуге тырысатын кез келген жекпе-жек өнеріне қарама-қарсы келеді». Шидокан – Йошихи Соено құрған. Сейвакай – Адемир да Коста құрған, бұл стиль негізінен Бразилияда таралған. Сейвакай агрессивті стиль ретінде сипатталады, оның күрес стратегиясы нокаут арқылы жеңіске жетуге бағытталған. World Oyama – Шигеру Ояма АҚШ-та құрған. Қазіргі уақытта ұйымды оның інісі Ясухико Ояма басқарады, ол Алабама штатының Бирмингем қаласында жұмыс істейді. Польшада елеулі өкілдігі бар, онда ұйымды Ханши Ян Дидух (8-дан) басқарады.