Уэти Рю каратесінің стилі

Кіріспе

Уэчи-рю (上地流) – Окинава каратэсінің дәстүрлі стилі. Уэчи-рю «Уэчи стилі» немесе «Уэчи мектебі» дегенді білдіреді. Алғашқыда Пангай-нун деп аталған бұл стиль «жартылай қатты, жартылай жұмсақ» деп аударылады, стильдің негізін қалаушы Канбун Уэчидің құрметіне аталды. Ол 19 жасында күрестік өнер мен қытай медицинасын оқу үшін Қытайдың Фуцзянь провинциясына барған. 1948 жылы қайтыс болғаннан кейін, стильді оның ұлы Канеи Уэчи жетілдіріп, кеңейтіп, танымал етті.

Ерте тарих

Канбун Уэчи Оңтүстік Қытай кунг-фуын оқыды және кейіннен бұл стильді Пангай Нун (дәстүрлі қытай таңбалары: 半) деп атады, яғни «жартылай қатты, жартылай жұмсақ» деген мағынаны білдіреді. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Канбун Уэчи япон тілінде Шу Шива (қытайша: Zhou Zihe 周 1874–1926) деп танылатын ұстазы мен қытай медицинасын сатушының басшылығымен оқыды. Шу Шива/Чжоу Цзихе өмірі толыққанды құжатталмаған. Кейбір адамдар, нақты дәлелдері болмаса да, оның Цинь әулетін құлату және Мин әулетін қайта орнату үшін жұмыс істеген құпия қоғамдармен байланысы болғанына күдік келтірді. 1984 жылы Фучжоу Ушу қауымдастығы жүргізген зерттеулер оның 1874 жылы Житиан ауылында (直田村) туғанын көрсетті, оның отбасы оған әдебиет пен жекпе-жек өнерін үйретуге мүмкіндік беретіндей бай болған, соның ішінде қару-жарақ пен Хоцзюнькуан (虎尊拳, Фуцзянь Жолбарыс боксы) сияқты өнерлерді де қамтыған. «Пангай Нун» атауының нақты шығу тегі белгісіз, және ол аз танымал Мин қытай тілінен болуы мүмкін. Бұл түпнұсқа таңбалардың жапон, окинава немесе мандарин қытай тілдеріндегі айтылуы емес. Үш таңбаның стандартты жапондық айтылуы – хан ко:нан (はんこうなん), ал стандартты мандарин айтылуы – бань инг руань. Кантон тілінде – бун нгаан юнь деп айтылады. Қазіргі уақытта жапон жазуында катакнадағы пангайнун (パンガイヌーン・pangainūn) нұсқасы канжи (半硬軟) орнына қолданылады. Фучжоу Ушу қауымдастығы 2012 жылы сұхбаттарында «жартылай қатты, жартылай жұмсақ» мағынасын растағанмен, 1934 жылы Канбун Уэчи Кенва Мабуниге «Пангай Нун» мағынасы туралы сұрағанда, ол катаның жылдамдығын білдіретінін түсіндірді. Шү Шива/Чжоу Цзихеден шамамен 10 жыл оқығаннан кейін Канбун Уэчи 1906 жылы Нанкинде өз мектебін ашты және Чжоу Цзихеден 13 жыл бойы үнемі оқуын жалғастырды. Го Кенки Канбун Уэчидің шебер жекпе-жек өнерінің мұғалімі екенін жариялағаннан кейін, ол оқыту туралы өтініштер алды, бірақ бас тартты. Ол жергілікті мақта илеу зауытында күзетші болып жұмыс істеген кезде, әріптесі Рюю Томойосе оны жеке сабақтарға көндірді. Екі жылдық жеке сабақтардан кейін, Рюю Томойосе және осы өнерді үйренуге қызығушылық танытқан 30-ға жуық адам Канбун Уэчиді сабақ беруге инабаттандырды. Ол жұмысқа барар алдында, түскі үзілісте және жұмыстан кейін компанияның жатақханасындағы кішкентай бөлмелерде сабақ берді, 1932 жылға дейін ол жалпы дүкен ашып, «Пангай Нун Рю Каратэ Академиясын» (半硬軟流唐手術) жалпы жұртшылыққа ұсынды. 1940 жылы ол және оның шәкірттері, оның ішінде ұлы Канеи, оның құрметіне «Уэчи Рю Каратэ Дзюцу» (上地流空手術) деп атады. Канбун Уэчидің ұлы Канеи Уэчи Окинавадағы Футенма Сити Доджосында осы стильді үйретті және шетелдіктерге оқытуға рұқсат берген алғашқы окинавалық болып саналды. Канеидің шәкірттерінің бірі, Рюю Томойосенің ұлы Рюко Томойосе, Джордж Матсон атты жас американдық әскери қызметкерге сабақ берді, ол осы тақырыпта бірнеше кітап жазды және Америкада осы стильді танымал етуге үлкен үлес қосты. Уэчи Рю денедің мықтылығын жылдам соққылар мен тепкілермен үйлестіреді. Уэчи өкілдерінің ерекше қаруларының бірі – бір буынмен соққы беруші шокен зуки (小拳突き), қолмен соққы беруші нуките (貫手突き) және бірінші саусақпен (сокусен гери) берілетін алдыңғы соққы шомен гери (正面蹴り). Осылайша қарапайымдыққа, тұрақтылыққа және сызықтық және дөңгелек қозғалыстардың үйлесімділігіне баса назар аударғандықтан, жақтастары бұл стильдің көптеген басқа жекпе-жек өнерлеріне қарағанда өзін-өзі қорғау үшін тиімдірек екенін мәлімдейді. Окинавалық Шури те немесе Томари те стильдеріне қарағанда, Уэчи Рюдің қытайлық Шоррин кенмен байланысы олардың бөлек дамуына қарамастан, Наха темен (және осылайша Годжо Рюмен) ұқсас негізді бөліседі. Сондықтан Уэчи Рю Фуцзянь провинциясының кунг-фуына тән дөңгелек қозғалыстардың да күшті ықпалында. Уэчи Рю негізінен үш жануардың қозғалысына негізделген: Жолбарыс, Айдаһар және Қарлығаш.

Kanbun Uechi studied Southern Chinese kung fu and later would refer to the style as Pangai noon (traditional Chinese characters: 半) meaning "half hard, half soft". In the late 19th century and early 20th century Kanbun Uechi trained under a teacher and Chinese medicine hawker known in Japanese as Shū Shiwa (Chinese: Zhou Zihe 周 1874–1926). Shū Shiwa/Zhou Zihe's life is not well documented. Some have suspected without conclusive evidence that he had connection with the secret societies which worked for the overthrow of the Qing dynasty and the restoration of Ming dynasty. Research by the Fuzhou Wushu Association reported in 1984 revealed that he was born in the Zhitian Village (直田村) in 1874 to family wealthy enough to have him educated in letters and fighting arts which included weapons and Tiger Fist Kung Fu or Huzunquan (虎尊拳, Fujian Tiger Boxing). The exact provenance of the romanization "Pangai noon" is not clear, and it may be from the lesser known Min Chinese language. It is not a Japanese, Okinawan, nor Mandarin Chinese pronunciation of the original characters. The standard Japanese pronunciation of the three characters is han kō nan (はんこうなん), while the standard Mandarin pronunciation is bàn yìng ruǎn. The Cantonese language pronunciation is bun ngaang yun. In modern times, the katakana version of pangainoon (パンガイヌーン・pangainūn) has been used in Japanese writing rather than the kanji (半硬軟). While the Fuzhou Wushu Association confirmed the meaning of "half hard, half soft" in interviews in 2012, in 1934, Kanbun Uechi explained to Kenwa Mabuni when asked about the meaning of "Pangai noon" that it referred to the rapid speed of the kata. After studying about 10 years under Shū Shiwa/Zhou Zihe, Kanbun Uechi opened his own school in Nanjing in 1906, and he continued periodic training under Zhou Zihe for a total of 13 years. As word spread from Go Kenki that Kanbun Uechi was a skilled martial arts teacher, he received requests to teach but refused. While he was working as a security guard for a local cotton spinning mill, he was persuaded by a co worker, Ryuyu Tomoyose, to teach him privately. After two years of private lessons, Ryuyu Tomoyose and about 30 other men interested in learning convinced Kanbun Uechi to resume teaching. He taught in small rooms in the company dormitory before work, during lunchtime, and after work until 1932 when he opened a general store and the "Pangai noon Ryu Karate Academy" (半硬軟流唐手術) to the general public. In 1940, he and his students, including his son Kanei, renamed the system "Uechi Ryū Karate Jutsu" (上地流空手術) in his honor. Kanbun Uechi's son, Kanei Uechi, taught the style at the Futenma City Dojo, Okinawa, and was considered the first Okinawan to sanction teaching foreigners. One of Kanei's students, Ryuko Tomoyose, son of Ryuyu Tomoyose, taught a young American serviceman named George Mattson who authored several books on the subject and is largely responsible for popularizing the style in America. Uechi Ryū emphasizes toughness of body with quick blows and kicks. Some of the more distinctive weapons of Uechi practitioners are the one knuckle punch shōken zuki (小拳突き), spearhand nukite (貫手突き), and the front kick shōmen geri (正面蹴り) delivered with the first toe (sokusen geri). On account of this emphasis on simplicity, stability, and a combination of linear and circular movements, proponents claim the style is more practical for self defense than most other martial arts. In contrast to the more linear styles of karate based on Okinawan Shuri te or Tomari te, Uechi Ryū's connection with Chinese Shorin ken means the former shares a similar foundation with Naha te (and thus with Gōjū Ryū) despite their separate development. Thus, Uechi Ryū is also heavily influenced by the circular motions which belong to the kung fu from Fujian province. Uechi Ryū is principally based on the movements of three animals: the Tiger, the Dragon, and the Crane.