Кіріспе

Жаңа итальяндық социалистік партиясы немесе Жаңа PSI (немесе Nuovo PSI, NPSI), соңғы кезде Либералды социалистер – NPSI деп аталатын, Италиядағы саяси партия. Ол социал-демократиялық идеологияны ұстанады және 1990 жылдардың басындағы сот дауылдарынан кейін таратылған тарихи итальяндық социалистік партияның мұрагері екенін мәлімдейді (Mani pulite қараңыз). Партия 2001 жылы Миланда өткен құрылтай съезінде Социалистік партия – Жаңа PSI (Partito Socialista – Nuovo PSI) ретінде құрылды. Бірақ 2007 жылы Джанни Де Михелис және Мауро Дель Бу басшылығымен Социалистік партиясының бөлінуінен кейін Стефано Кальдоро басшылығымен қазіргі атауын алды. Партия мүшелерінің көпшілігі – жемқорлық үшін сотталған Беттино Краксидің бұрынғы жақтастары. Жаңа социалистер оны жиі саяси қуғын-сүргін құрбаны ретінде көрсетеді. NPSI өзінің тарихының көп бөлігінде оңшыл «Азаттық үйі» коалициясының мүшесі болды, себебі Италияның солшыл ортасында бұрынғы коммунистер үстемдік құрды. Олар Кракси басқарған Социалистік партияның басты қарсыластары болды (Краксидің көптеген жақтастары бұрын Forza Italia-ға қосылған еді). NPSI өзін «либералды социалистік», «реформашыл» және «антикоммунистік» партия деп сипаттайды. Партияның негізгі басшысы – 2007 жылы партиядан кеткен Джанни Де Михелис, оның орнына Стефано Кальдоро келді. 2007 жылы бірнеше мүше солшыл орталықпен одақтасқан Социалистік партияға қосылды, ал NPSI-дің қалдықтары оңшыл PdL-ге бірікті. 2010 жылдан 2015 жылға дейін партия басшысы Кальдоро Кампания облысының президенті болды. Кейін партия жаңа Forza Italia партиясына қосылды.

Қор

Партия 2001 жылғы 19 қаңтарда Джанни Де Михелистің Социалистік партиясының, Бобо Краксидің Социалистік лигасының және Италия Демократиялық Социалистік партиясының бұрынғы мүшелерінің қосылуы нәтижесінде құрылды.

2001 жылғы жалпы сайлау

Құрылтай съезінде NPSI Сильвио Берлускони (Беттино Краксидің бұрынғы досы) басқаратын оңтүстік-оң "Еркіндіктер үйі" (CdL) коалициясына қосылуға шешім қабылдады, себебі сол орталық "Мани пулите" тергеуімен тым көп байланысқа түскен деп есептелді, осы тергеудің нәтижесінде ескі Итальяндық Социалистік партия таратылды, ал бұрынғы коммунистерге ешқандай шара қолданылмады. 2001 жылғы жалпы сайлауда оңтүстік-оң жеңіске жетті және Берлускони NPSI-дің Стефано Кальдоросын өзінің үкіметінде білім беру вице-министрі етіп тағайындады. Сайлауда NPSI дауыстардың бар болғаны 1,0% -ын алды және бір мандатты округтерде үш депутат (Кракси, Винченцо Милиото және Киара Морони) мен бір сенатор (Франко Крино) сайланды. Де Мишелис пен Мартелли сайланбады, өйткені партия 4% шегінен өте алмады.

2004 жылғы Еуропалық Парламент сайлауы

2004 жылғы Еуропалық Парламент сайлауында NPSI Клаудио Синьориле құрған және басқаратын «Socialist Unity» сияқты шағын социал-демократиялық қозғалыстармен және партиялармен одақ құрды. «Еуропа үшін біріккен социалистер» деп аталған тізім 2,0% дауыс алып, екі еуропарламент депутатын – Де Мишелис пен Алессандро Баттилоккьоны сайлады. Калабрияда партия 7,0% нәтиже көрсетті, бұл партия тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. Партияға Еуропалық Социалистер партиясы тобына қабылданудан бас тартылды, ал екі NPSI еуропарламент депутаты тіркелмеген депутаттар ретінде отырды. Олар 2007 жылдың қазан айында жаңа құрылған Социалистік партияның (ПС) мүшелері ретінде Еуропалық Социалистер партиясына қосылды. 2005 жылғы аймақтық сайлауда NPSI өзінің тізімдерін CdL аясында ұсынды. Калабрияда, партияның негізгі өкілдігі бар аймақта, 5,4% дауыс жинады. Дегенмен, CdL 14 аймақтың 12-сін жоғалтып, Берлускониді үкімет құрамын қайта қарауға мәжбүр етті. Жаңа үкіметте Кальдоро министрлік қызметке тағайындалды.

Де Михелис пен Кракси

2005 жылдың қазан айында Римде партияның саяси бағытын, әсіресе сайлау коалициялары мәселесін талқылау үшін ұлттық құрылтай өтті. Қызу атмосфера мен көптеген дау-жанжалдарға толы болған құрылтайда Кракси, "Одақ" ішінде солшыл бағытқа бірігуді және Берлускони үкіметінен дереу кетуді қолдады, ал Де Михелис құрылтайдан шешімді кейінге қалдыруды сұрады. Де Михелис Кальдоро, Марони және Баттилоккьодан қолдау алды, ал Краксиді партияның ықпалды калабриялық көшбасшысы Милиото, Крино және Саверио Заветтьери қолдады. Бір кезде Де Михелис құрылтайды ресми ашылмаған деп жариялап, барлық жақтастарымен бірге оны тастап кетті. Қалған делегаттар Краксиді хатшылыққа сайлады. Кейіннен Рим соты құрылтай шешімін күштен шығарды.

2006 жылғы жалпы сайлау

Кракси фракциясы үкім шыққаннан кейін партиядан дереу шығып, «Италиялық социалистер» болып қайта ұйымдастырылды және «Одаққа» қосылды. NPSI символы мен басшылығы үшін сот дауын жеңген соң, Де Михелис 2006 жылғы жалпы сайлауда партияны Джанфранко Ротондидің «Автономиялар үшін Христиан демократиясы» (DCA) партиясымен одақтастырды. DCA-NPSI тізімі Депутаттар палатасына 0,7%, ал Сенатқа 0,6% дауыс жинады. Бірақ ол алты депутатты сайлауға қол жеткізді, себебі олардың одақтасы CdL-дың ішінде 2% шектің төменінде дауыс жинаған тізімдердің арасында ең көп дауыс алған тізім болды. Олардың екеуі – Лусио Барани мен Дель Буэ. «Forza Italia» партиясынан тағы екі кандидат (Морони мен Джованни Ричевуто) сайланды, бірақ олар мамыр айында партияны тастап кетті, себебі партияның оңшыл-орталық коалициядан шығуы мүмкін деп қорқып жүрді. Дегенмен, NPSI және оның екі депутаты DCA-мен бірлесіп, жалпы алты депутаттан тұратын парламенттік фракция құрды, бұл оларды Парламенттегі минималды күшке айналдырды.

Кальдоро де Михелиске қарсы

2007 жылдың маусым айында NPSI Энрико Бозеллидің итальяндық демократиялық социалистерімен, Бобо Краксидің итальяндық социалистерімен және Ланфранко Турчидің «Жұдырықтағы раушан» қауымдастығымен бірлесіп, бірлескен социалистік партияның негізін қалауға қатысуды қалағандар мен «Еркіндіктер үйі» коалициясына адалдықты сақтауды қалағандар арасында бөлінді. Бірінші топты Де Михелис, екіншісін Кальдоро басқарды. Біраз уақыттан бері NPSI-де екі жетекшілік болды, олар екі бөлек съезде сайланды. 24 маусымда Стефано Кальдоро партияның оңшыл фракциясының хатшысы болып сайланды, ал 7-8 шілдеде Дель Бу хатшы, ал Де Михелис президент болып сайланды – бұл NPSI мүшелері социалистік партияның негізін қалауға қатысуға ниет білдірді, ал оның алғашқы отырысы 14 шілдеде өтті. Іс жүзінде, бір атаумен екі партия болды. Бөлінуден кейін екі топтың да депутаттар палатасында бір-бір мүшесі болды: сол қанатынан Дель Бу, оң қанатынан Барани (Кальдоро басқаратын). Дегенмен, 23 маусымда екі топтың саяси таңдауларының үйлеспейтінін мойындап, келісім бойынша бөлінуге келісті: Кальдоро мен Барани тобы «Nuovo PSI» деп, ал Де Михелис пен Дель Бу тобы «Partito Socialista» деп аталатын болды. Бұл екінші фракция, NPSI атынан әрекет етуді жалғастырды, Энрико Бозелли ұсынған социалистік құрылтай жиналысына қосылды, ал 2004 жылы NPSI тізімімен сайланған екі Еуропарламент депутаты – Де Михелис пен Баттилоккьо Еуропалық парламенттегі социалистік топқа қосылды. Осыдан бастап, NPSI-дің жалғыз өкілі Кальдоро басқаратын партия болды, ол өз партиясының «Халықтың еркіндігі» (PdL), «Forza Italia» және Ұлттық альянспен бірге қосылуға қызығушылық танытқанын мәлімдеді.

2008 жылдан кейінгі оқиғалар

2008 жылғы жалпы сайлауда NPSI PdL тізімінде екі депутат – Кальдоро мен Барани қайта сайланды. 2009 жылдың наурызында партия PdL-ге бірікті, бірақ өзінің тәуелсіздігін сақтап қалды. 2010 жылы Кампания аймақтық сайлауында Кальдоро көп дауыспен президент болып сайланды. Сайлаудан кейін Барани Кальдороның орнын партия бас хатшысы ретінде иеленді. Содан кейін Кальдоро партия президенті болып сайланды. 2013 жылы NPSI PdL-дің құлынан туған жаңа партия – Forza Italia (FI) партиясына қосылды. 2015 жылы Барани Маттео Ренцидің орталық-солшыл үкіметін ашық қолдауды қалаған FI диссиденттері құрған Либералды-Халықтық Альянсқа қосылғаннан кейін бас хатшы лауазымынан кетті. Баранидің бұл қадамынан кейін партия Антонио Фасолиноны үйлестіруші етіп тағайындады, FI-мен ресми байланысын үзіп, «екі мүшелік» жүйесін іске қосты. Бұл жүйе бойынша NPSI мүшесі FI немесе PSI сияқты басқа партияға да мүше болып кіре алады. Кальдоро FI-де қалды. 2018 жылғы жалпы сайлауда Баттилоччо Орталық-оң коалициясының қолдауымен Чивитавеккья округінен Палатаға сайланды. Сайланғаннан кейін, FI мүшесі болған Баттилоччо FI парламенттік фракциясына қосылды. Кейін, 2019 жылы Барани партия бас хатшысы болып қайта тағайындалды. 2022 жылғы жалпы сайлауда Баттилоччо Депутаттар палатасына қайта сайланды, ал Кальдоро Сенатқа сайлана алмады. Осыдан кейін және Кальдороның Мелони үкіметінен шеттетілуінен кейін NPSI FI-мен ынтымақтастығын тоқтатты, бірақ үкіметке қолдау көрсетуді жалғастырды. 2023 жылдың шілдесінде NPSI Кампания облыстық кеңесінде Орталық одағы және «Жасыл – Халықтық» / Христиандық демократиясымен (Ротонди басшылығымен) келісім жасады.

Италия Парламенті

Депутаттар Палатасы
Сайлау жылы
Жалпы дауыс саны
Жалпы дауысқа қатысудың %
Жалпы жеңген орын саны
+/–
Лидер
2001
353,269 (13-ші)
0.93
Джанни Де Микелис
2006
285,474 (13-ші)
0.74
Джанни Де Микелис
2008
PdL-мен
Стефано Кальдоро
2013
PdL-мен
Стефано Кальдоро
2018
FI-ға өтті
Стефано Кальдоро
2022
FI-ға өтті
Стефано Кальдоро

Республика Сенаты
Сайлау жылы
Жалпы дауыс саны
Жалпы дауысқа қатысудың %
Жалпы жеңген орын саны
+/–
Лидер
2001
CdL-мен
Джанни Де Микелис
2006
190,724 (15-ші)
0.55
Джанни Де Микелис
2008
PdL-мен
Стефано Кальдоро
2013
PdL-мен
Стефано Кальдоро
2018
FI-ға өтті
Стефано Кальдоро
2022
FI-ға өтті
Стефано Кальдоро

Еуропалық Парламент

Сайлау жылы | Жалпы дауыс саны | Жалпы дауысқа қарағанда (%) | Жалпы ұтқан орын саны | +/- | Лидер
2004 | 664,463 (11-орын) | 2.04 | - | Джанни Де Михелис