Кіріспе

Анголаның валютасы кванза (белгісі: Kz; ISO 4217 коды: ). 1977 жылдан бері кванза деген атпен төрт түрлі валюта айналымда болды. Валютаның атауы Куанза өзенінен (Куанза, Коанза, Куанза) шыққан.

Бірінші kwanza, АОК, 19771990

Куанза Ангола тәуелсіздігін алғаннан кейін енгізілді. Ол эскудоны тең құнмен алмастырды және 100 лвейге бөлінді. Оның ISO 4217 коды AOK болды. Валюта алмасу кезінде тәркілеу жүзеге асты. Жеке тұлғалар 200 000 эскудоға дейін, ал корпорациялар 1 500 000 эскудоға дейін куанзаға айналдыра алды. Бұл куанзаның бүкіл кезең бойында АҚШ долларына шағын 29,918 куанза тұрақты бағамы болды.

Монеталар

Куанза валютасы үшін шығарылған алғашқы монеталарда шығарылған күні көрсетілмеген, бірақ барлығында тәуелсіздік күні – "11 de Novembro de 1975" деп жазылған. Олар 50 лей, 1, 2, 5 және 10 кванза номиналында болды. 1978 жылы 20 кванза монетасы қосылды. Осы монеталардағы соңғы жыл 1979 жыл болды. Бірінші кванза монеталары Сурет Құны Құрамы Диаметрі Салмағы Қалыңдығы Шеті Шығарылған 50 лвей мыс-никель 16 мм 2 г 1.5 мм Тісті 1977 1979 1 кванза мыс-никель 20.9 мм 3.91 г 1.8 мм Тісті 1977 1979 2 кванза мыс-никель 23.2 мм 5 г 1.82 мм Тісті 1977 5 кванза мыс-никель 25.5 мм 7 г 2.05 мм Тісті 1977 10 кванза мыс-никель 27.5 мм 7.7 г 2 мм Тісті 1977 1978 20 кванза мыс-никель 29 мм 10 г 1.9 мм Тісті 1978

Банкноттар

1977 жылғы 8 қаңтарда Ангола Ұлттық Банкі (Banco Nacional de Angola) 11 желтоқсан 1975 күніне арналған 20, 50, 100, 500 және 1000 кванза номиналындағы банкноттарды айналымға енгізді. 1978 жылы 20 кванзалық банкнота монетамен алмастырылды.

Новокуанза, АОН, 1990-1995 жылдар

1990 жылы жаңа кванза енгізілді, ISO 4217 коды AON. Ол ескі кванзаны тең құнмен алмастырса да, анголалықтар барлық ескі банкноттардың тек 5% ғана жаңа банкноттарға айырбастай алды; қалғанын мемлекеттік қарыздық құралдарға айырбастауға міндетті болды. Бұл кванза жоғары инфляцияның салдарынан қиындықтарға тап болды.

Монеталар

Novo kwanza монеталары Сурет Құны Құрамы Диаметрі Салмағы Қалыңдығы Шеті Шығарылған 50 кванза мыс 24 мм 5,5 г Тісті 1991 50 кванза мыс жалатылған болат 23,3 мм 5 г Тісті 1992 100 кванза мыс 27,3 мм 8 г Тісті 1992

Банкноттар

Бұл валюта тек қана банкнота түрінде шығарылды. 1990 жылы шығарылған алғашқы банкноттар 50 (мәлімет расталмаған), 500, 1000 және 5000 жаңа кванза номиналындағы бұрынғы банкноттарға басылып шығарылды (5000 жаңа кванза 100 кванзаға басылып шығарылды). 1991 жылы 100, 500, 1000, 5000, 10 000, 50 000, 100 000 және 500 000 кванза номиналындағы қалыпты банкноттардан «жаңа» сөзі алынып тасталды.

Куанза қайта түзетілген, АОР, 19951999

1995 жылы қайта бағаланған кванза (көпше түрі – қайта бағаланған кванзалар) бұрынғы кванзаны 1000:1 есебімен алмастырды. Оның ISO 4217 коды AOR болды. Инфляция жалғасып, ешқандай монета шығарылмады.

Банкноттар

Айырбас бағамына қарамастан, ескі кванзаның құны соншалықты төмен болды ki, шығарылған банкноттың ең кішкентай номиналы 1000 кванза реажустадос болды. Басқа банкноттар 5 000, 10 000, 50 000, 100 000, 500 000, 1 000 000 және 5 000 000 кванзадан тұрды.

Екінші kwanza, AOA, 1999

1999 жылы екінші валюта – кванза енгізілді. Ол кванза реажустадоның орнына 1 000 000:1 есебімен алмастырылды. Алғашқы кванзадан өзгешелігі, бұл валюта 100 сентимоға бөлінеді. Осы валюта енгізілуімен бірге монеталар қайта қолданысқа кірді. Бастапқыда жоғары инфляциядан зардап шеккенімен, 2016 жылға дейін құны тұрақты болды, содан кейін валюта қайтадан құнсыздана бастады. 2023 жылдың мамыр және маусым айлары аралығында АҚШ долларына шаққанда валюта құны шамамен 40%-ға төмендеп, 1 АҚШ долларына 825 кванзаның рекордтық ең төмен деңгейіне жетті.

Бірінші серия

Монеталардың құны Техникалық параметрлер Сипаттама Бірінші соғылған күні Диаметрі Салмағы Құрамы Шеті Алдыңғы жағы Артқы жағы 10 центимо 15 мм 1.5 г Мыс жалатылған болат Текшелігі жоқ Мемлекеттік атау, елтаңба, жыл Құны 1999 50 центимо 18 мм 3 г 1 квандза 21 мм 4.5 г Cupronickel Тісті Мемлекеттік атау, елтаңба, жыл Құны 1999 2 квандза 22 мм 5 г 5 квандза 26 мм 7 г 10 және 50 центимо номиналындағы монеталар енді қолданылмайды, себебі олардың құны өте төмен. Осы сериядағы монеталар 1 қаңтар 2015 жылы төлем құралы мәртебесін жоғалтты.

Екінші серия

Монеталардың құны Техникалық параметрлер Сипаттама Бірінші соғылған жылы Диаметрі Салмағы Құрамы Шеті Алдыңғы жағы Артқы жағы 50 сентимо 20.6 мм 3.8 г Мырыш-никель қапталған болат Тұссыз Мемлекеттік атау, Елтаңба, жыл Құны 2012 1 кванза 22.1 мм 5.0 г Мырыш-никель қапталған болат Тұссыз 5 кванза 25 мм 7.0 г Екі металл – ортасы мырыш-никель, сырты мырыш-никель сақина Тісті 10 кванза 27 мм 8.0 г Екі металл – ортасы мырыш-никель, сырты никель-мырыш сақина Тісті 20 кванза 28 мм 11.64 г Екі металл – ортасы болат, сырты мырыш сақина Үзіліспен тісті Райна Нжинга 2014 50 кванза 26 мм 7.6 г Мырыш-никель қапталған болат Жарым-жартылай тісті 40 жыл тәуелсіздік 2015 100 кванза 26.5 мм 8.6 г Мырыш қапталған болат Жарым-жартылай тісті 2012–14 жылдары 50 сентимо, 1, 5, 10 және 20 кванза номиналындағы жаңа монеталар енгізілді.

Тарихи айырбас бағамы

1977–1990: АҚШ долларына 29,918 кванза (AOK) немесе жаңа кванза (AON)

Күнi Валюта коды және атауы Ауа расы (валюта бірліктері АҚШ долларына)
1994 AON жаңа кванзасы 34 200-ден 850 000-ға дейін
1995 жылдың қаңтары мен маусымы AON жаңа кванзасы 1 000 000-нан 2 100 000-ға дейін
1995 жылдың шілдесі 1000 AON → 1 AOR (қайта бағаланған кванза)
1995 жылдың шілдесінен желтоқсанына дейін AOR қайта бағаланған кванзасы 2 100-ден 13 000-ға дейін
1996 AOR қайта бағаланған кванзасы 13 000-нан 210 000-ға дейін, 194 000-ға дейін
1997 AOR қайта бағаланған кванзасы 194 000-нан 253 300-ға дейін
1998 AOR қайта бағаланған кванзасы 253 300-нан 594 000-ға дейін
1999 AOR қайта бағаланған кванзасы 594 000-нан 5 400 000-ға дейін
1999 жылдың 1 желтоқсаны 1 миллион AOR → 1 AOA (кванза)
2000 AOA кванзасы 5,4-тен 16,3-қа дейін
2001 AOA кванзасы 16,3-тен 31,12-ге дейін
2002 AOA кванзасы 31,12-ден 57,47-ге дейін
2003 AOA кванзасы 57,47-ден 86,88-ге дейін, 78,61-ге дейін
2004 AOA кванзасы 78,61-ден 85,90-ға дейін
2005 AOA кванзасы 85,90-нан 88,97-ге дейін, 80,58-ге дейін
2006 AOA кванзасы 80,58-ден 89,01-ге дейін, 80,57-ге дейін
2007 AOA кванзасы 80,57-ден 74,78-ге дейін, 75,16-ға дейін
2008 AOA кванзасы 75,16
2017 AOA кванзасы 165,09
2018 AOA кванзасы 238,801-ден 308,61-ге дейін
2019 AOA кванзасы 308,61-ден 482,23-қа дейін
2020 AOA кванзасы 482,23-тен 649,49-ға дейін

1990 жылдары бірнеше рет Анголаның валютасы әлемдегі ең арзан валюта бірлігі болды.

Өндіріс

Анголалық кваза банкноттары Англиядағы De La Rue компаниясымен шығарылған.