Кіріспе

Уильям Деннисон Стивенс (26 желтоқсан 1859 – 25 сәуір 1944) – американдық федералды және штаттық саясаткер. 1911–1916 жылдар аралығында АҚШ Өкілдер палатасының үш мәрте сайланған мүшесі Стивенс 1917–1923 жылдар аралығында Калифорнияның 24-ші губернаторы болды. Губернаторлыққа тағайындалғанға дейін Стивенс 1916–1917 жылдар аралығында Джон Мортон Эшлеманның қазасына байланысты Калифорнияның 27-ші вице-губернаторы қызметін атқарды, ал 1909 жылы Артур С. Харпердің отставкасынан кейін Лос-Анджелес қаласының мэрі болып қысқа мерзімге тағайындалды. Губернатор ретінде ол өзінің ілгерідегісі Хайрам Джонсон жасаған реформаларды сақтап, губернаторлық қызметінің барлық кезеңінде көзге түсті. 1922 жылы консервативтік платформада үгіт жүргізген Калифорния штатының қазынашысы Френд Ричардсонға қайта сайлануға ұтылды.

Ерте өмір және мансап

Стивенс 1859 жылдың 26 желтоқсанында Огайо штатының Итон қаласында дүниеге келді. Ол Мартин мен Альвира Стивенстің тоғыз баласының үшіншісі болды. Адвокат болуды армандаған Стивенс заңгер болу үшін жақсылап оқыды, алайда отбасының қаржылық жағдайы оның табысын отбасына жұмсауды талап етті. 1876 жылы Итон орта мектебін бітірген соң, Стивенс үш жыл бойы мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, кейін теміржол саласына инженер болып кірді. 1880 мен 1887 жылдар аралығында Стивенс Огайо, Индиана, Айова және Луизиана штаттарында теміржол құрылысын жоспарлауға көмектесті. 1887 жылы анасы Альвираның денсаулығы нашарлағандықтан, оның жақсаруы үшін жылы және құрғақ климат іздеуге тура келді. Стивенс отбасы, Уильям да бар, сол жылы Лос-Анджелеске көшіп келді, бірақ Альвира бір жылдың ішінде қайтыс болды. Лос-Анджелеске көшкеннен кейін Стивенс саяхатшы сатушы, содан кейін азық-түлік дүкенінің менеджері болып жұмыс істеді. 1891 жылы Стивенс Флора Э. Роусонға (1869–1931) үйленді. 1902 жылы ол Карр мен Стивенс азық-түлік дүкеніне серіктес болды, бұл Стивенске Лос-Анджелес қаласында кең танымалдық әкелді. Стивенс бизнес және қалалық саясатқа белсенді түрде қатысты, 1902 жылдан 1911 жылға дейін Лос-Анджелес сауда палатасының директорлар кеңесінде қызмет етті, сондай-ақ 1906 жылдан 1907 жылға дейін Лос-Анджелес білім беру кеңесіне сайланды. Стивенс Лос-Анджелес су комиссарлары кеңесінде де жұмыс істеді, Уильям Мулхоландпен бірге Лос-Анджелес су құбырын салу жөніндегі кеңесші комитетте тығыз жұмыстысты. 1906 жылы Сан-Франциско жер сілкінісі кезінде Стивенс Калифорния армиясының ұлттық гвардиясында майор болып қызмет етті, ол бірінші бригаданың құрамында болды. 1909 жылы ол Америка Ұлттық Банкінің вице-президенті болды. Лос-Анджелес қаласының әкімі Артур С. Харпер маңызды қайта сайлаудан аз уақыт бұрын қызметінен кеткеннен кейін, Стивенс 1909 жылдың 15 наурызында қаланың 27-ші әкімі болып тағайындалды. Стивенс әкімдік қызметін екі аптадан астам уақытқа созбады, өйткені сайлауда жеңіске жеткен Джордж Александр қызметке кірісті. Лос-Анджелес қаласының әкімі болғаннан кейін Стивенс федералды саясатқа қадам басты. 1910 жылғы сайлауда Стивенс 7-ші округтен республикалық өкіл ретінде АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Округтерді қайта бөлуге байланысты, Стивенс 1912 жылғы сайлауда жаңа құрылған 10-шы округке ауысты, ол да жеңіске жетті. Осы кезеңде Стивенс өзін прогрессивті қозғалыстың мүшесі ретінде танысты, бұрынғы президент Теодор Рузвельт және Калифорния губернаторы Хайрам Джонсон басқарған Прогрессивті партияға қосылды. Стивенс 1910 жылдары АҚШ Өкілдер палатасына сайланған 13 прогрессивтің бірі болды, олардың төртеуі (өзі қоса алғанда) Калифорниядан шықты. Ол 1914 жылғы сайлауда өз орнын сәтті қорғады, Үшінші мерзімге сайланды. Стивенс партия тарағанға дейін 1916 жылға дейін өзін Прогрессивті партияның мүшесі ретінде танысты, содан кейін Республикалық партияға қайта қосылды. 1916 жылдың 28 ақпанында лейтенант-губернатор Джон Мортон Эшлеман туберкулезден қайтыс болғаннан кейін, губернатор Хирам Джонсон өзінің орынбасарына жаңа кандидат іздеді. Жылдың ортасында Джонсон Стивенсті Эшлеманның орнына таңдап, оны 22 шілдеде федералды палатадан кетуге және вице-губернатор лауазымын қабылдауға мәжбүр етті. Стивенс вице-губернатор лауазымында ұзақ уақыт қызмет етпеді. Губернатор Джонсон 1916 жылғы сайлауда АҚШ Сенатына сайланды, бұл губернаторлық лауазымын жақында тағайындалған вице-губернаторға бос қалдырды. Джонсон 1917 жылдың 15 наурызында Сенатқа өту үшін отставкасын берді, Стивенс вице-губернатор ретіндегі міндеттерін орындап, губернаторлық лауазымын қабылдады, ол штаттың 24-ші губернаторы болды.

Басқарушылық

Стивенс 1916 жылы 22 шілдеде Сан-Францискодағы Дайындық күні шеруінде болған террорлық шабуылға байланысты дауға түсті. Шабуылдың кінәсі солшыл радикалдарға, әсіресе, Әлемдік жұмысшылардың бұрынғы мүшесі Томас Муни мен оның күдікті серігі Уоррен Биллингске таңылды. Муни мен Биллингс екеуі де сотталды, бірақ кейін сыншылар сот процесі линч атмосферасында өтті деді. Губернатор Стивенс екі айыпталушының да үкімін қолдады. Дегенмен, Муниге халықаралық симпатия тез тарады, оны АҚШ-тың ең танымал саяси тұтқындарының біріне айналдырды. Стивенске Муниді қорғау үшін ұлттық және халықаралық қысым күшті болды. Президент Вудро Вильсон Стивенске жеке телеграмма жіберіп, Муниге қатысты істі қайта қарауды сұрады. Стивенс келісімге келді, бірақ тек аз ғана, Мунидің өлім жазасын өмір бойына түрмеге кесуге ауыстырды. Бұл шамалы кешірімге қарамастан, радикалдар Стивенске қысым көрсетуді жалғастырды, нәтижесінде қауіп-қатерлер туды, соңында зорлық-зомбылық оқиғалары болды. 1917 жылдың 17 желтоқсанында Сакраментодағы Губернатор резиденциясының алдында динамит бомбасы жарылды. Стивенс жарақат алмағанмен, жарылыс ас үйге елеулі зиян келтірді. Кейіннен шабуылға IWW-тің радикалдары кінәлі деп танылды. Басқа да қауіп-қатерлер болды, жұмысшы радикалдары Калифорния штатының Капитолийін және Губернатор резиденциясын 50 000 долларлық талап орындалмаса қиратуға уәде берді. Стивенс жұмысшы радикалдарының қауіп-қатерлеріне және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі төңкерісшілдік алаңдауларына жауап ретінде Калифорния қылмыстық синдикализм заңын қабылдады, бұл заң радикалды кәсіподақ мүшелерін және мемлекеттік билік органдарымен зорлыққа шақыруларын бағытталды. Өміріне және мемлекеттік мүлікке көптеген қауіп-қатерлер төнгеніне қарамастан, Стивенс өзінің әкімшілігінің соңына дейін Томас Муниді кешіруден бас тартты. 1939 жылы Муни солшыл демократ губернатор Кулберт Олсоннан кешірім алды. Стивенс өзінің алдыңғысы Хирам Джонсон сияқты прогрессивті болғандықтан, Джонсон жасаған реформаларды кеңейтуді қаламады. Оның орнына Стивенс қазірден бар реформаларды сақтап қалуға тырысты. 1918 жылғы штаттағы жалпы сайлауда Стивенс Республикалық партиядан қайта кандидат болып үміткерлікке түсті, штаттық үкіметтегі прогрессивті реформаларды нығайту платформасымен науқан жүргізді. Ол сайлауда жеңіске жетті, тәуелсіз және бұрынғы демократ кандидат Теодор А. Беллді 20% дауыспен басып өтті. Басқа кандидаттардың ішінде Сан-Францисконың республикалық мэрі Джеймс Рольф, ол 3% дауыспен жазылған кандидат ретінде қатысты, және Америка Социалистік партиясының Генри Х. Розер, ол 4,2% дауыс алды. Төрт жылдық мерзімге губернатор болып сайланғаннан кейін Стивенс Бірінші дүниежүзілік соғыстан оралған ардагерлердің қажеттіліктері туралы алаңдады. Стивенс штат үкіметінің ардагерлерге қайта оралғанда мемлекеттік қолдаумен қайта оқыту және жұмысқа орналасуға көмектесу үшін қаражат беру сияқты жәрдемақылар беруге міндетті екенін айтты. Оның ықпалымен ардагерлерге көмек көрсету бағдарламасы құрылды. Сол уақытта Стивенс алкогольге мемлекеттік және федералды тыйым салуды қолдады. Өзінің алдыңғысы Хирам Джонсон сияқты Стивенс Калифорнияға азиялық иммиграцияға, әсіресе Жапониядан келуге күдікпен қарады, оны өте агрессивті ел деп есептеді. 1919 жылы Стивенс Калифорния штатының заң шығарушы органына жапон иммигранттарын шектеу үшін қатаң заңдар қабылдауға шақырды. Ол жапондықтардың келуі Калифорнияға ғана емес, АҚШ-қа да қауіп төндіретінін мәлімдеді. Губернаторлық қызметінің қалған бөлігінде Стивенс жапон иммиграциясын шектеу үшін басқа губернаторлар мен мемлекеттік қызметкерлердің көмегін іздеді. Оның мақсаттарының бір бөлігі 1924 жылғы иммиграциялық заңмен іске асырылды. Өміріне қауіп төнгеніне қарамастан, Стивенс губернаторлық қызметінің барлық кезеңінде көпшілік назарында болды. Ол 1920 жылы Сан-Диего шығанағына келген Уэльс ханзадасы Эдвардты қарсы алу комитетінің құрамында болды, бұл болашақ британ монархының Калифорнияға алғашқы сапары болды. Стивенс сондай-ақ қызы (Барбара) миссис Рэндольф Т. Зейн салтанатты түрде "Калифорния" соғыс кемесін суға түсірген кезде қатысты. Губернатор болып қызмет еткен кезінде Стивенс өмір бойы армандаған арманын орындады, Калифорния адвокатурасын тапсырып, заңгер атанды. Губернаторлық өкілеттігінің соңғы айларында Стивенс Джонсонның прогрессивті реформаларын сақтауға уәде беріп, мемлекеттік коммуналдық қызметтерді реттеуді тоқтатуға бағытталған заңдарға вето қойды. 1922 жылы Стивенс губернаторлық тағы бір мерзімге үміткер болды. Дегенмен, республикалық партия қатары 1918 жылдан бері айқын консервативтенген. Ол Калифорния штатының қазынашысы Френд Ричардсонға қарсы Республикалық партияның ішкі сайлауында жеңіліске ұшырады.

Кейінгі өмірі

Қайта сайлануға ұсынысы сәтсіз аяқталғаннан кейін, Стивенс Лос-Анджелеске заңгерлік тәжірибе ашу үшін оралды. Ол енді ешқашан мемлекеттік қызметте болған жоқ, бірақ қоғамдық істерге қатысып тұрды. Ол 1944 жылдың 25 сәуірінде Лос-Анджелестегі Санта-Фе ауруханасында жүрек сырқатынан қайтыс болды. Оның жасы 84-ке толған еді. Ол Лос-Анджелестегі Angelus Rosedale зиратында жерленген.