Кіріспе

Француз анатомы және әскери хирург (1777–1835)

Барон Гийом Дюпюйтрэн (5 қазан 1777 – 8 ақпан 1835) – француз анатомы және әскери хирург. Ол Наполеон Бонапарттың геморройларын емдеуімен үлкен құрметке ие болғанымен, бүгінде Дюпюйтрэннің келісімділігін (Dupuytren's contracture) сипаттауымен әйгілі. Ол бұл келісімділікке алғаш рет 1831 жылы ота жасады және 1834 жылы «The Lancet» журналында жариялады.

Туған жері мен білімі

Гийом Дюпютрен қазіргі Виен департаментіндегі Пьер-Буффиер қаласында дүниеге келген. Ол Парижде жаңадан ашылған Медицина мектебінде медицинаны оқыды және он сегіз жасында конкурс арқылы просектор болып тағайындалды. Оның алғашқы зерттеулері көбінесе анатомиялық патологияға бағытталған. 1803 жылы ол Париждегі Отель-Дьёде (Hôtel Dieu) көмекші хирург болып тағайындалды, ал 1811 жылы Рафаэль Бьенвену Сабатьеден кейін операциялық хирургия профессоры болды. 1816 жылы ол клиникалық хирургия кафедрасына тағайындалды және Отель-Дьёде бас хирург болды, бұл лауазымды өмірінің соңына дейін сақтап қалды. Ол Пьер-Лашез бейіштесіне (Père Lachaise Cemetery) жерленген.

Практика

Дюпюйтрен "Дио" қонақ үйіне таңертең және кешке келіп, әр жолы бірнеше операция жасады, көптеген студенттерге дәріс оқыды, амбулаториялық науқастарға кеңес берді және қазіргі заманның ең ірі тәжірибелерінің біріне байланысты міндеттерін атқарды. Оның тынымсыз еңбегі арқасында ол зор байлық жинады, оның көп бөлігін қызына мұра етті, бірақ Медицина мектебіндегі анатомия кафедрасын қаржыландыру және мұқтаж дәрігерлерге көмектесетін қайырымдылық қорын құру үшін айтарлықтай қаражат бөлді. Дюпюйтреннің ең маңызды еңбегі – «Кездейсоқ анус туралы трактат», онда ол Джон Хантердің қағидаларын қолданды. Ол операция жасаудағы шеберлігімен, ептілігімен және жағдайға орай тез шешім қабылдауымен көзге түсті. Дюпюйтрен ми абсцесін сәтті кептіру үшін трепанация – бас сүйегіне тесік ашу әдісін қолданған алғашқы хирургтардың бірі болды және ол осы әдісті ұрықшалармен күресу үшін де пайдаланды. Ол меланоманы алғаш сипаттағанын айтты және Леннек оның дәрістерінен осы идеяны ұрлап алды деп мәлімдеді. Ол емделуден бас тартқан пациентте емханалық рак спонтанды түрде ремиссияға түскен жағдайды баяндады, осыдан кейін ісік үлкейіп, жарылып, жұққаннан кейін кішірейе бастап, бірнеше аптадан кейін жоғалып кетті. Ол Парижде қайтыс болды және өсиетімен Дюпюйтрен мұражайын құрды. Ол керемет оқытушы, білікті диагностикашы және дарынды хирург болды. Алайда, ол өзінің жоғары кәсіби стандарттарына сай келмейтін студенттер мен әріптестерін қатты сынады. Бұл, ең жақсысы болуға деген құштарлығымен бірге, оған көптеген сыншыларды әкелді, олардың барлығы да объективті болмады. Оны Жак Лисфран «Дио қонақ үйінің қарақшысы» деп, ал Пьер Франсуа Перси «хирургтердің арасында бірінші, адамдардың арасында ең төменгісі» деп сипаттады.

Көркем шығармаларда

Бальзактың "Атеист массасы" атты әңгімесіндегі хирург Депплейен Дюпюйтрэннің тұлғасына негізделген. Густав Флобердің "Мадам Бовари" романында Дюпюйтрэннің ми абсцесін сәтті кешіруі туралы айтылады: "Дюпюйтрэн емес, қалың ми қабатынан абсцесті ашуға дайын" (екінші бөлім, 11-тарау). Виктор Гюгоның "Кедейлер" кітабында: "Дюпуйтрэн мен Рекамие Медициналық мектеп амфитеатрында дауласып, Иса Мәсіхтің құдайлығы туралы бірін-бірі қаулы қорқытқан". Диана Габалдонның "Аутлендер" сериясының бесінші кітабы "Отты крест" (The Fiery Cross), 1227–1229 беттерде Клэр болашақ білімін қазіргі медициналық жазбалармен салыстырады, себебі барон Дюпюйтрэн әлі дүниеге келмеген. Стивен Матурин "Обри-Матурин" сериясындағы туындыларында Париждегі медициналық білімін алғанда, ол сол жерде "Дюпюйтрэнмен диссекция жасағанын" мойындады.