Кіріспе

Пулфрих эффектісі – көру алаңындағы нысанның бүйірлеме қозғалысы, екі көзге келетін сигналдардың уақытша айырмашылығының нәтижесінде, көру қабығымен кеңістіктік тереңдік ретінде қабылданатын психофизикалық құбылыс.

Шолу

Әдетте бұл әсер бір көзге қараңғы сүзгі қою арқылы туындайды, бірақ катаракта, оптикалық неврит немесе қатты склероз сияқты бірнеше көз ауруларында да өздігінен пайда болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда, қарсыдан келе жатқан көліктердің бағытын бағалауда қиындықтар туындайтыны хабарланған. Бұл құбылыс 1922 жылы алғаш рет сипаттаған неміс физигі Карл Пулфрихтің есімімен аталады. Карл Пулфрих Генрих Герцтің жекжаттысы болған. Бұл әсер кейбір теледидар, кино және ойын 3D көрсетілімдерінің негізі ретінде қолданылған.

Көрсеткіш

Классикалық Пулфрих эффектісі экспериментінде, бақылаушы көзге түсетін бағытқа перпендикуляр жазықтықта маятник тербелісін қарайды. Егер нейтралды тығыздықтағы сүзгі (қараңғыланған линза, әдетте сұр түсті) мысалы, оң көзге орналастырылса, маятник эллипстік орбитаға түскендей көрінеді, оңға қарай қозғалғанда жақындап, солға қарай қозғалғанда алыстап көрінеді. Теориялық тұрғыдан жоғарыдан қарағанда, ол сағат тіліне қарсы айналып тұрғандай болады. Керісінше, егер сол көзді жапса, маятник жоғарыдан сағат тілімен айналып тұрғандай көрінеді, солға қарай қозғалғанда жақындап, оңға қарай қозғалғанда алыстап көрінеді. Ұқсас эффектке стационарлық камераны пайдаланып, әдетте қозғалмайтын нысанды үздіксіз айналдыру арқылы да қол жеткізуге болады. Егер қозғалыс тоқтаса, қараңғы линза арқылы қарайтын көз (камераның қозғалу бағытына қарай кез келген көз болуы мүмкін) "құйылып", эффект жоғалады. Бұл жүйенің бір артықшылығы – көзілдірік тақпаған адамдар мүлдем қалыпты суретті көреді.

Түсіндірме

Көрініс тереңдігінің кеңінен қабылданған түсіндірмесі – торлық жарықтандырудың төмендеуі (екінші көзге шаққанда) сигнал берудегі сәйкес кешігуді тудырады, бұл қозғалатын объектілерде бірден кеңістіктік айырмашылықты қамтамасыз етеді. Бұл, көру жүйесінің жарық нысаналарға қарағанда күңгірт нысаналарға тез жауап беруіне байланысты (яғни, көру жүйесінің жауап беру уақыты қысқа). Екі көздің торлық жарықтандыруындағы айырмашылық, демек сигнал беру уақытындағы айырмашылық болғанда, тереңдікпен қозғалыс – көру жүйесінің қозғалатын нысанаға берген жауабы. Пулфрих эффектісі әдетте толық көріс жағдайында, жарық фонға қарағанда қараңғы нысаналармен өлшенді және орташа торлық жарықтандырудағы он еселік айырмашылық үшін шамамен 15 мс кешігуді көрсетеді. Бұл кешігулер жарықтандырудың кең (> 6 логарифмдік бірлік) диапазонында жарықтандырудың төмендеуімен бірқалыпты түрде артады. Оң көздің сүзгісі күлгін сұр түсті (қызыл шарап түсіне ұқсас), ал сол көздің сүзгісі өте ашық қызыл түсті (ақ шарап түсіне ұқсас) болды. Бұл түстер бір-бірін толықтырып, Пулфрих эффектін тудырды, сонымен бірге хабардың табиғи түстерін бұрмалаудан сақтады. Бұл жағдайда жарнама экранда солдан оңға қарай тік төбеден төмен жылжыған объектілермен (мысалы, тоңазытқыштар мен скейтбордтармен) шектелді, бұл бағыттық тәуелділік, қараңғы сүзгі қай көзбен жабылғанына байланысты анықталды. Жарнама Пулфрих эффектін жасау үшін Nuoptix 3D технологиясын қолдану арқылы жасалған деп хабарланды.

Мысалдар

Эффект сондай-ақ 1993 жылғы Doctor Who қайырымдылық арнайы бағдарламасы Dimensions in Time және 1997 жылғы 3rd Rock from the Sun екі бөлімді 2-ші маусымның финалы Nightmare on Dick Street түсірілімдерінде тиімді пайдаланылды. Еуропаның көптеген елдерінде Нидерландыда түсірілген қысқа 3D фильмдер сериясы теледидардан көрсетілді. Оларды жанармай құю станцияларының желісінен сатып алуға болады. Бұл қысқа фильмдер негізінен голланд аймақтарына саяхаттар туралы баяндады. Power Rangers Lightspeed Rescue фильмі Power Rangers in 3D: Triple Force (кейін Trakeena's Revenge екі бөлігі ретінде таралды) McDonald's арқылы VHS тасбаға сатылды, ол "Circlescan 4D" технологиясын қолданды, ол Пулфрич эффектіне негізделген, бірақ 3D елеусіз болды. АҚШ және Канадада 2000 жылы Discovery Channel-дің Акула апталығының бір бөлімі үшін алты миллион 3D Pulfrich көзілдірігі көрермендерге таратылды. Пулфрич эффектін бағдарламаларының белгілі бір бөлімдерінде қолданған анимациялық бағдарламаларға Yo Yogi!, The Bots Master және Space Strikers кіреді; олар әдетте эффектіні үнемі қозғалатын фон және алдыңғы қабаттарды пайдалану арқылы жеткізді. Францияда "Le Magazine de la Santé" телешоуы 2016 жылдың қазан айында эффектіні кеңінен таныстырып, көрермендерін "бағдарламаны алғаш рет 3D форматында көруге" шақырды. Италиялық/неміс теле ойыны "Tutti Frutti" кейбір эпизодтарында эффект қолданылды. Шоу-қыздың бірі ашық киіммен биледі, ал қалғандары оның айналасында сағат тіліне қарсы қозғалыспен билейді, ал екі қосымша артқы қабат әртүрлі жылдамдықпен қозғалатын графикалық элементтермен жасалды. Көру көзілдіріктері қалай таратылғаны белгісіз. Эпизодтар интернетте кеңінен қол жетімді, бірақ олардың тек бір бөлігі ғана Пулфрич эффектін қолданады. Nintendo Entertainment System үшін Orb 3D видео ойыны эффектіні пайдаланды (ойыншының кемесі үнемі қозғалып тұрады) және көзілдірік жұбымен бірге келді. Jim Power: The Lost Dimension in 3 D ойыны да Super NES үшін осы эффектіні жасау үшін үнемі жылжитын фонды пайдаланды. Super Mario 64 шығарылған күні Toys R US дүкені Super Mario 64-ті көру үшін көзілдіріктерді ұсынды. Мөлдір линзаларды қолданатын екі 2D-үйлесімді технология болды: ChromaDepth және Pulfrich. ChromaDepth Марионы (қызыл және көк түстегі кейіпкер) ерекше көрінетін болғандықтан және көптеген жүріс көрінестері Марио алдыңғы жоспарда ортадан сәл солға қарай түсірілгендіктен, сол жағы ұзын көкжиекке перпендикуляр, ал оң жақ көзқарасы көкжиекке қарай бағытталғандықтан, Toys R Us жинағындағы көзілдіріктер Пулфрич типі болды деп есептелді.