Кіріспе
Моңғолияның аймағы (аймақ) Төв (, Töw, ; "орталық") – Моңғолияның 21 аймағының бірі. Елдің астанасы Уланбатор шамамен оның орталық бөлігінде орналасқан, бірақ қаланың өзі тәуелсіз муниципалитет ретінде басқарылады.
Töv (, Töw, ; "central") is one of the 21 aimags (provinces) of Mongolia. The national capital Ulaanbaatar is located roughly at its center, but the city itself is administered as an independent municipality.
География
Аймақ Хантай тауларының батыс бөлігін, астана төңірегіндегі тауларды, сондай-ақ оңтүстік және батыстағы кең далаларды қамтиды. Ең қызықты су нысаны – Туул өзені, ол Уланбатор қаласынан өтіп, кейін Орхон өзенімен қосылады.
Халық саны
Төв аймағын негізінен халха моңғолдары мекендейді, қазақтардың ірі азшылық тобы Қазақстанға жаппай көшіп кету кезеңінде азайды, қалған азшылық топтары көші-қон арқылы өсті. Төв аймағындағы этникалық топтар (өздік анықтама) 1989, 2000 жылғы халық санағы Топ Халық санағы 1989 жыл, пайыздық көрсеткіші 1989 жылғы халық санағы Халық санағы 2000 жыл, пайыздық көрсеткіші 2000 жылғы халық санағы Халха 94 773 94,6% 93 604 94,2% қазақ 2 167 2,2% 1 065 1,1% бурят 590 0,6% 856 0,9% Дөрбет 727 0,7% 770 0,8% Байд 317 0,3% 745 0,8% Уранхай 420 0,4% 524 0,5% Тува 269 0,23% 500 0,5% Захчин 160 0,2% 202 0,2% Өөлед 61 0,1% 171 0,2% басқа 420 0,4% 614 0,6% шетелдіктер 179 0,2% 217 0,2% Жалпы халық саны 100 088 100% 99 266 100%
Жол қозғалысы
Орталық көлік торабы – Уланбатор анклавы. Қалаға Трансмонғол темір жолының ең ірі стансасы және Буянт-Ухаа халықаралық әуежайы кіреді. Аймақ орталығы Зуунмодта ұсақ, топырақты ұшу-қону жолағы бар әуежай да бар.
Мәдениет
Манзушир монастыры Боғд хан таулары ұлттық саябағындағы Зуунмодтың жанында орналасқан. Ол 1733 жылы салынған және бұрын 20 храм мен 300 монахқа үй болған. Коммунистер оның көп бөлігін қиратқан, алайда демократия орнағаннан кейін соңғы храм қайта жаңартылып, қазір шағын мұражайға айналдырылған.
Ұлттық парктер
Горхи-Терель ұлттық паркі 1993 жылы құрылған. Ол Хэнтий тауларының бір бөлігін қамтиды. Бұл парк әсем тас формацияларымен, оның ішінде дұрыс бұрыштан қарағанда алып тас бақаға ұқсайтын таспен әйгілі. Ларш және қарағай ормандары, жылтыр тау өзендері және өте алуан түрлі флора мен фаунасы бар, ландшафты альпілік сипатқа ие. Уланбатордан оңтүстік-батысқа қарай 120 шақырым жерде орналасқан Хустайн-Нуруу ұлттық паркінде 1993 жылы басталған жоба аясында Моңғолияның Тахи (Пржевальский жылқысы) – алғашқы жабайы жылқылар табиғатқа қайта жіберілді. Жоба өте сәтті аяқталды және ғалымдар мен туристер үшін тартымды орынға айналды. Гун-Галут табиғат қорығы – 2003 жылы құрылған, жаһандық тұрғысынан қорғауға алынған түрлер мен олардың мекендеу орындарын сақтауға бағытталған қорғалатын аймақ. Мұнда Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) қызыл тізіміне енген ақ мойынды тұру, қапталды тұру, Сібір ақ тұру, қара қаз және арқар, сондай-ақ Монголияның Ұлттық қызыл кітабында тіркелген көптеген түрлер кездеседі. Ол қасиетті саналатындықтан, Уланбатордың оңтүстігіндегі Богд Хан тауы 1778 жылдан бері қорғалатын аймақ болып табылады. Социализм кезінде ол ресми түрде ұлттық парк ретінде бекітілді. Бұл астананың оңтүстік жағындағы қалалық кеңістіктің өсуін тоқтатты.