Кіріспе
Майкл Стренк (10 қараша 1919 – 1 наурыз 1945) – АҚШ Теңіз жаяу әскерінің сержанты, Екінші дүниежүзілік соғыста Иво Джима шайқасында қаза тапқан. Ол 1945 жылғы 23 ақпанда Сурибачи тауында АҚШ туын екінші рет көтерген теңіз жаяу әскерлерінің бірі болды, бұл фотосурет фотограф Джо Розентальдың «Иво Джимадағы ту көтерілуі» суретінде бейнеленген. Суреттегі алты теңіз жаяу әскерінің ішінде Странк бастапқыда дұрыс анықталған жалғыз адам болды; ал қалған бесеуіне қате орын берілді (Ира Хейс және Франклин Соусли), немесе суретте болмаған теңіз жаяу әскерлерінің есімдері тағайындалды. Иво Джиманың оңтүстік жағындағы Сурибачи тауына алғаш көтерілген ту тым кішкентай деп танылды. Кейін сол күні 5-ші Теңіз жаяу әскері дивизиясының атқыштар ротасының взвод командирі Странкқа үш теңіз жаяу әскерімен бірге үлкен туды көтеру үшін тауға көтерілу бұйрығы берілді. Екінші ту көтерілуінің суреті кеңінен танылып, жарияланды. Екінші ту көтерілуінің түсті түсірілген видеосы да бар. Иво Джимаға дейін Странк Бугенвиль шайқасында Теңіз жаяу әскерлерімен бірге қызмет еткен. Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Теңіз жаяу әскері соғыс мемориалы Розентальдың Иво Джимадағы екінші туды көтеріп тұрған алты теңіз жаяу әскерінің суретіне негізделген.
Michael Strank (November 10, 1919 – March 1, 1945) was a United States Marine Corps sergeant who was killed in action during the Battle of Iwo Jima in World War II. He was one of the Marines who raised the second U. S. flag on Mount Suribachi on February 23, 1945, as shown in the iconic photograph Raising the Flag on Iwo Jima by photographer Joe Rosenthal. Of the six Marines depicted in the photo, Strank was the only one to be correctly identified from the beginning; the other five were either assigned the wrong locations (Ira Hayes and Franklin Sousley), or, were given the names of Marines who were not in the photo. The first flag raised over Mount Suribachi at the south end of Iwo Jima was deemed too small. Later that day, Strank, a rifle company squad leader in the 5th Marine Division, was ordered up the mountain with three Marines to raise a larger flag. A photograph of the second flag raising became famous and was widely reproduced. The second flag raising was also filmed in color. Before Iwo Jima, Strank served with the Marine Raiders in the Battle of Bougainville. The Marine Corps War Memorial in Arlington, Virginia, was modeled after Rosenthal's photograph of six Marines raising the second flag on Iwo Jima.
Ерте өмір
Майкл Странк Чехословакияның солтүстік-шығысындағы (қазір Словакия) Прешов аймағындағы Орябина ауылында русин отбасында дүниеге келген. Оның екі бауыры, Петро мен Джон, және қарындасы Мэри Америка Құрама Штаттарында Васил Стренктің (кейін АҚШ-та Чарльз Странк деп аталды) және Марта Грофикованың, русин иммигранттарының отбасында туған. Васил Стренктің әкесі Америка азаматтығын алуға берген өтінішінде отбасының ұлтын русиндер деп көрсеткен. Васил Странк Франклин-Бороға (Джонстаун қаласына жақын, Пенсильвания штаты, АҚШ) көшіп, «Бейтлехем Болат Корпорациясының» көмір шахталарында жұмыс істеп, үш жылдан кейін отбасын Пенсильванияға әкелді, ол сапар ақысын төлей алғанда. Странк Франклин-Боро қаласының мемлекеттік мектептерінде оқыды және 1937 жылы Франклин-Боро орта мектебін бітірді. Ол Азаматтық консервациялық корпусқа қосылып, 18 ай қызмет етті, содан кейін Пенсильвания штатының жол жөндеушісі болды.
АҚШ теңіз жаяу әскерлері
1939 жылы 6 қазанда Стрэнк Питтсбургте төрт жылдық қызметке әскери-теңіз күштеріне қосылды. Ол Оңтүстік Каролина штатындағы Паррис аралындағы теңіз жаяу әскерінің жалдау орталығына жіберілді. Желтоқсан айында жаңадан келгендердің дайындығын аяқтады және 1941 жылдың 17 қаңтарында Паррис аралындағы штаб-пәтерлер компаниясына, содан кейін W уақытша компаниясына ауыстырылды. Бірінші сыныпты сарбаз Стрэнк 1941 жылдың 23 қаңтарында Кубадағы Гуантанамо шығанағына келді. Ол 1-ші теңіз жаяу әскері дивизиясының 3-ші батальоны штаб-пәтерлер компаниясына қайта тағайындалды (1 ақпан күні 1-ші теңіз жаяу әскері бригадасы 1-ші теңіз жаяу әскері дивизиясы болып қайта аталды). 8 сәуірде, енді K компаниясына, 3-ші батальонға, 7-ші теңіз жаяу әскеріне тағайындалған ол АҚШ-қа оралды және Паррис аралындағы теңіз жаяу әскерінің жалдау орталығына жіберілді. 1941 жылдың 23 сәуірінде капрал дәрежесіне көтерілді. Қыркүйек айында капрал Стрэнк 1-ші теңіз жаяу әскері дивизиясымен Нью-Риверге (Солтүстік Каролина) (Леджун лагері) көшіп барды, ол Перл-Харборға шабуыл жасалған кезде сол жерде орналасқан еді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1942 жылдың 26 қаңтарында Кп. Стрэнк сержант болып тағайындалды. 7-ші теңізшілер жасағы Самоаға жіберілді. 31 мамырда оның батальоны Уэлис (Уреа) аралына ауыстырылды. Сержант Стрэнк (D компаниясы) 1943 жылдың 21 ақпанынан 18 наурызына дейін Расселл аралдарындағы Павуву (Operation Cleanslate) десанттық операциясына және оккупациясына қатысты. 19 наурызда батальон аралды тастап, 20 наурызда Гуадалканалға және Эспириту Сантоға (Кэмп Ренни) оралды. 1 мамырда D компаниясы 3-ші рейдерлік батальон, 1-ші теңіз жауынгерлік полк, 1-ші теңіз жауынгерлік корпусы болып қайта аталды. 1943 жылдың 1 қарашасында 2-ші және 3-ші рейдерлік батальондары 3-ші теңізшілер дивизиясының Бугенвильге алғашқы шабуылын бастады. Сержант Стрэнк, M компаниясы, 3-ші рейдерлер, Торокина мүйісіндегі Green Beach #2-ге түсіп, Императрица Аугуста шығанағын басып алу және ұстау операциясына (Operation Cherryblossom) қатысты. 12 қаңтарда 3-ші рейдерлер ұрыс аймағынан алынып, Гуадалканалға қайта оралды, 14 қаңтарда жетті. 1 ақпанда 1-ші теңіз жауынгерлік полк 4-ші теңіз жауынгерлік полк болып қайта аталды. 3-ші рейдерлік батальон таратылып, 4-ші теңіз жаяу әскері полкінің 3-ші батальоны болып тағайындалды. 14 ақпанда сержант Стрэнк Сан-Диегоға жіберілді және отбасына бару үшін демалысқа жіберілді.
Иво-Джима шайқасы
Сержант Стрэнк Сан-Диегода қызметке қайта оралды және 2-ші взводқа, Е компаниясына, 28-ші теңіз жаяу әскері полкінің 2-ші батальонына, 5-ші теңіз дивизиясына, Теңіз жаяу әскері базалық лагері Пендлтонға отряд жетекшісі ретінде бекітілді. Ол бірлігімен бірге кеңейтілген жаттығулардан кейін Гавайиге жіберілді және Иво Джимаға шабуылға дайындық үшін жаттығулар мен дайындықтарды жалғастырды.
Бірінші желек көтеру
Сержант Стрэнк 1945 жылғы 19 ақпанда Иво Джиманың оңтүстік бөлігіндегі Сурибачи тауының жанындағы Грин-Бич жағажайына түскен 28-ші теңізшілер батальонының екінші взводымен бірге десанттық шабуылға қатысты. 28-ші теңіз жаяу әскерінің сол күнгі миссиясы Сурибачи тауын оқшаулау болды, және олар оны орындады. Келесі күні полк аралдың оңтүстік бөлігін бақылауға алды. Олардың келесі миссиясы Сурибачи тауын басып алу болды. Ауыр қарсылыққа тап болғаннан кейін, 28-ші теңізшілер корпусы 22 ақпан күні кешке дейін тауды толық қоршап алды. 23 ақпан таңында 28-ші теңізшілер полкінің екінші батальонының командирі, подполковник Чандлер В. Джонсон, E ротасының штаб-офицері, бірінші лейтенант Харольд Шриерге 556 фут биіктіктегі Сурибачи тауының жотасын басып алып, иелену және мүмкіндігі болса, батальонның американдық туын көтеріп, шыңның қауіпсіз екенін хабарлау үшін взводтық патрульді жіберуді бұйырды. E ротасының командирі, капитан Дэйв Северанс, миссия үшін үшінші взводтың қалған бөлігінен және батальонның басқа мүшелерінен 40 адамнан тұратын патруль құрды. Патруль таңғы сағат 8:30 шамасында Сурибачи тауының баурайынан аттанды. Лейтенант Шриер және оның әскері кейбір кездейсоқ снайперлік оқтардан және кратер жиегінде болған қысқаша атыстан кейін шыңға жетті. Жапондық болат құбыр табылғаннан кейін лейтенант Шриер және тағы екі теңізші туды оған бекітті. Содан кейін тудың тірегі ең биік нүктеге орнатылып, лейтенант Шриер, взвод сержанты Эрнест Томас, сержант Генри Хансен және капрал Чарльз Линдберг таңғы сағат 10:30 шамасында көтерді. Ұлттық тудың көтерілуін көрген теңізшілер, теңіздер және жағалау күзетшілері Иво Джиманың оңтүстік жағажайларында және жағажайларға жақын кемелердегі әскерлердің қуанышты дауыстарын тудырды. Туды ұстаған адамдарды тауға бірге шыққан «Leatherneck» журналының фотографы, теңіз әскерінің штаб-сержанты Луис Р. Лоуэри бірнеше рет суретке түсірді. Взвод сержанты Томас 3 наурызда Иво Джимадағы шайқаста қаза тапты, ал сержант Хансен 1 наурызда қаза тапты.
Екінші рет ту көтеру
Американдық туды жапондық жауынгерлердің көпшілігі орналасқан Сурибачи тауының екінші жағында соғысып жатқан мыңдаған теңіз жауынгерлері көбірек көру үшін Сурибачи тауындағы батальонның туын үлкен тумен алмастыруға шешім қабылданды. Капитан Северанс сержантқа бұйрық берді. Стрэнк Сурибачи тауына екінші взводтан үш теңіз жауынгерімен бірге көтеріліп, жаңа туды орнату керек болды. Сержант Стрэнк капрал Харлон Блокқа, жеке салт атты Ира Хейске және жеке салт атты Франклин Соуслиге өзімен бірге Сурибачи тауына байланыс сымымен (немесе жабдықтарымен) баруға бұйрық берді. Жеке салт атты Рене Гагнон, Е ротасының екінші батальонындағы хабаршы, жаңа туды тауға алып шығып, ескі туды қайтарып әкелуге бұйрық алды. Сержант Стрэнк командасы таудың шаңырағына жеткен соң, жеке салт атты Хейс және жеке салт атты Соусли жапондық болат құбырды тауып, туды оған бекітуге қолданады. Екі теңізші сержантқа құбырды және капралға жеткізгеннен кейін, ту құбырға бекітілді. Төрт теңізші ту тіреуін көтеруге дайындалғанда, сержант Стрэнк және капрал Блок жақын тұрған екі теңізшіні ауыр тіреуді көтеруге шақырды. Содан кейін лейтенант Шриердің бұйрығымен сағат 13:00 шамасында сержант Стрэнк, капрал Блок, жеке салт атты Хейс, жеке салт атты Соусли, жеке салт атты Харольд Шульц және жеке салт атты Гарольд Келлер екінші туды көтерді, ал ескі ту түсірілді. Жеке салт атты Шульц және жеке салт атты Келлер лейтенант Шриердің қарауыл тобының мүшелері еді. Екінші ту тіреуін жоғары желде тік ұстап тұру үшін, жеке салт атты Шульц, жеке салт атты Келлер және тағы бір теңізші тіреудің түбіне тастар қосты. Содан кейін ту тіреуін тұрақтандыру үшін үш бау-өрім байланды. Алты теңізшінің ту көтеруін Associated Press фотографы Джо Розенталь және теңізшілердің кинооператоры сержант Уильям (Билл) Генауст (кейіннен қаза тапқан) түсірді. Екінші ту көтерілгеннен кейін Розенталь сержант Стрэнк және екі санитарлық қызметкері бар 16 теңізшінің суретін түсірді. Розентальдың 1945 жылдың 25 ақпанында газеттерде жарияланған қара-ақ суреті кейіннен «Иво Джимадағы туды көтеру» деп аталды. Бұл сурет теңізшілер корпусы тарихында ең көп көшірілген суреттердің бірі болды. 14 наурызда тағы бір американдық ту генерал-лейтенант Холланд Смиттің бұйрығымен екі теңізші тарапынан Сурибачи тауының екінші жағындағы V амфибиялық корпустың бас штабында салтанатты түрде көтерілді. 23 ақпаннан бері Сурибачи тауының шаңырағында желбіреген ту алынып тасталды. 1945 жылдың 26 наурызында арал қауіпсіз деп жарияланды және Иво Джима шайқасы ресми түрде аяқталды. 28-ші теңізшілер 27 наурызда Иво Джимадан шығып, Гавайиге 5-ші теңізшілер дивизиясының оқу лагеріне оралды. Полковник Джонсон 2 наурызда, сержант Генауст 4 наурызда, сержант Стрэнк және капрал Блок 1 наурызда, ал жеке салт атты Соусли 21 наурызда қаза тапты. 20 наурызда президент Рузвельт Розентальдың суретіндегі барлық ерлерді шайқас аяқталғаннан кейін Вашингтонға жіберуге бұйрық берді. Жеке салт атты Гагнон 7 сәуірде жалғыз келді және теңізшілер штабында қоғамдық ақпарат офицері алты ту көтергіштің жеке басын анықтау үшін сұраққа алды. Жеке салт атты Гагнон әскери-теңіз флотының санитары Джон Брэдлиді және жеке салт атты Ира Хейсті суреттегі ту көтергіштер ретінде анықтады, олар 19 сәуірде шақырылып келді және сол күні бөлек сұраққа алынды (сержант Стрэнк, капрал Блок және жеке салт атты Соусли Иво Джимада қаза тапқан). Үшеуі де суретте бар екенін және туды көтергенін айтты; 8 сәуірде теңізшілер корпусы оларды тірі қалған ту көтергіштер ретінде жариялады. Уақыт өте келе, екінші туды көтергендердің барлығы теңізшілер екені және Розентальдың суретіндегі алты теңізшінің үшеуі дұрыс анықталмағандығы анықталды: капрал Блок 1947 жылдың қаңтарына дейін танылмады, жеке салт атты Шульц 2016 жылдың маусым айына дейін танылмады, сержант Стрэнк және 28-ші полкінің шайқаста қаза тапқан басқа теңізшілері аралдағы 5-ші теңізшілер дивизиясының зиратында Рим католик шіркеуінің соңғы рәсімдерімен жерленді. Сержант Стрэнк (немесе капрал Блок) Розентальдың ту көтеру суретіндегі алғашқы қаза тапқан адам болды. 1949 жылдың 13 қаңтарында оның сүйегі Арлингтон ұлттық зиратының 12-бөліміндегі 7179 қабіріне қайта жерленді. Сержант Стрэнктың інісі Питер Стрэнк Оңтүстік Тынық мұхитында USS Franklin әуе кемесінде қызмет етіп жүрген кезде сержант Стрэнк қаза тапты.
Фильмдегі сурет
Стрэнк 2006 жылы түсірілген "Біздің әкелеріміздің тулары" фильмінде маңызды рөлде бейнеленген. Фильмде сержант Стрэнкты канадалық актер Барри Пеппер сомдайды. Фильм 2000 жылы жарық көрген осы аттас кітапқа негізделген. 2016 жылы Словакия радио және теледидары сержант Стрэнк туралы "Президент болғысы келген бала" ("Chlapec, ktorý chcel byť prezidentom") деген деректі фильм түсірді. Ол алғаш рет 2017 жылдың 2 мамырында көрсетілді. 2019 жылы "Chlapec, ktorý chcel byť prezidentom" деректі фильмінің ағылшын тіліндегі нұсқасы АҚШ-та "The Oath" деген атаумен көрсетіледі.