Кіріспе

Біріккен Ұлттар Ұйымымен байланысты көптеген мүдделі тараптардың бастамасы

Біріккен Ұлттар Ұйымының ақпараттық және коммуникациялық технологиялар жөніндегі жұмыс тобы (БҰҰ АКТК) – Біріккен Ұлттар Ұйымымен байланысты көптеген мүдделі тараптардың бастамасы болып табылды, ол "жаһандық цифрлық алшақтықты жоюға, цифрлық мүмкіндіктерді кеңейтуге және осылайша АКТ-ны баршаның дамуына бағытталған күш-жігерге жаһандық сипат беруге арналған".

Құру

БҰҰ АКТ жұмыс тобы 2001 жылдың қараша айында БҰҰ Бас хатшысы Кофи Аннанның бастамасымен, Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесінің (ЭКОСОК) 2000 жылғы 11 шілдедегі сұранысы бойынша құрылды. Оның бастапқы мандаты үш жылды құрады (2004 жылдың соңына дейін). Бұл Дүниежүзілік экономикалық форумның (ДЭФ) «Жаһандық цифрлық теңсіздік» бастамасы (ЖДТБ) және 2000 жылы Жапонияның Окинава қаласында өткен G8 саммитінде құрылған «Цифрлық мүмкіндіктер жөніндегі жұмыс тобының» (DOT Force) жолымен қадам басқан болатын. БҰҰ-да орналасқан орын берілу арқылы, БҰҰ АКТ жұмыс тобы көптеген дамып келе жатқан елдердің пікірінше, бұрынғы ДЭФ және G8 бастамаларына қарағанда кең ауқымды заңдылыққа ие болды, тіпті осы бұрынғы бастамалар дамыған және дамып келе жатқан елдерден мүдделі тараптардың кең қатысуын қамтитын көптеген мүдделі тараптарды біріктіргенімен.

Мақсаттары мен міндеттері

Жұмыс тобының басты мақсаты – үкіметтер мен халықаралық ұйымдарға цифрлық алшақтықты қысқарту бойынша саяси кеңес беру болды. Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммитті қолдаумен қатар, БҰҰ-ның даму үшін АКТ стратегиясын әзірлеуге жетекшілік етуден өзге, Жұмыс тобының мақсаты БҰҰ жүйесі мен мемлекеттер, жеке кәсіпкерлік, трасттар, қорындар, донорлар және өзге де мүдделі тараптар арасында серіктестік орнату еді.

Қатысу және ұйымдастыру

БҰҰ-ның АКТ жұмыс тобы компьютер индустриясының жетекші компанияларын (Cisco Systems, Hewlett Packard, IBM, Nokia, SAP, Siemens, Sun Microsystems) және жаһандық ҮЕҰ-ларды (мысалы, Прогрессивті коммуникациялар қауымдастығы), үкіметтер мен халықаралық ұйымдарды біріктірді. Оның үйлестіру органы – көп мүдделі тараптар бюросы болды, ол Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтеріндегі шағын хатшылықтың көмегімен жұмыс істеді. Техникалық кеңес беруді жоғары деңгейдегі техникалық кеңесшілер тобы жүзеге асырды.

Біріккен Ұлттар Ұйымының ақпараттық технологиялар қызметі (UNITeS)

Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар жөніндегі жоғары деңгейдегі сарапшылар тобының баяндамасында (22 мамыр 2000 ж.) БҰҰ-ның АКТ жұмыс тобын құру ұсынылды. Топ, Кофи Аннанның "Біз, халықтар: Біріккен Ұлттар Ұйымының 21-ші ғасырдағы рөлі" ("Мыңжылдық есебі") атты еңбегінде ұсынған Біріккен Ұлттар Ұйымының Ақпараттық технологиялар қызметінің (UNITeS) құрылуын құптады. Топ оның құрамын және іске асыру стратегиясын жетілдіру бойынша ұсыныстар жасады, оның ішінде АКТ4Д волонтерлік мүмкіндіктері дамушы елдердегі "ұлттық кадрлық резервті" (жергілікті АКТ сарапшыларын) ерлер мен әйелдер арасынан жұмылдыруды басымдыққа қоюды ұсынды. Бұл бастама Шарон Капелинг Алакиджаның басшылығымен Біріккен Ұлттар Ұйымының еріктілер бағдарламасында іске қосылды және 2001 жылдың ақпанынан 2005 жылдың ақпанына дейін қызмет етті. Бастаманың қызметкерлері мен еріктілері 2003 жылдың желтоқсан айында Женевада өткен Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммитте (WSIS) қатысты.

Кремний алқабындағы қиындықтар

2002 жылдың қарашасында Кофи Аннан Силикон алқабына барлық жерде қолдануға мүмкіндік беретін, тиімді бағадағы қолайлы жүйелерді жасауға үндеді. Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарының кеңсесі Танзаниядағы босқындар лагерін басқарды, онда «Глобальді катализатор» қоры Бурунди босқындарының пайдалануына компьютерлер мен байланыс құралдарын орналастырды. Халықаралық телекоммуникация одағы (ITU) Бутан Корольдігімен бірлесіп Simputer жобасы бойынша жұмыс істеді.

Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммит (WSIS)

Жұмыс тобы, басқалармен қатар, 2003 жылдың желтоқсан айында Женевада өткен Ақпараттық қоғам туралы әлемдік саммитіне (WSIS) және 2005 жылдың қараша айында Тунис, Тунисте өткен WSIS II-ге дайындық процесінде де белсенді жұмыс істеді. WSIS-тің екінші кезеңіне қатысу мақсатында Жұмыс тобының бастапқы үш жылдық өкілеттігі тағы бір жылға ұзартылып, 2005 жылдың 31 желтоқсанында тоқтатылды және одан әрі ұзарту болған жоқ.

Өңірлік желілер

Өңірлік іс-шаралар бес өңірлік желіде жүзеге асырылды: Африка, Латын Америкасы және Кариб аймағы, Азия, Араб мемлекеттері, Еуропа және Орталық Азия.

Жиналыстар

2002 ж. 17-18 маусымда БҰҰ Бас Ассамблеясының сессиясы даму үшін ақпараттық және коммуникациялық технологияларға арналды, ол жаһандану және даму процесі аясындағы цифрлық теңсіздікті қарастырды. Сессия түрлі өңірлік және халықаралық ақпараттық-коммуникациялық технологиялар бастамаларының үйлесімділігі мен синергиясын күшейтті. Кездесу сондай-ақ ДСМИ-ны дайындауға үлкен үлес қосты. Көптеген елдерді байланыс және даму салаларындағы жоғары деңгейдегі шенеуніктер өкілдік етті. Жұмыс тобы түрлі орындарда жарты жылдық 10 кездесу өткізді, олар жақсы тәжірибе алмасуға және түрлі мүдделі тараптарды ортақ мәселелер бойынша жұмыс істеуге біріктіретін маңызды аламаттар болды. Қатысушылар үшін ең табыстысы – 2001 жылғы 19-20 қарашада Нью-Йоркте (АҚШ) БҰҰ штаб-пәтерінде өткен бірінші кездесу. 2-ші кездесу: 2002 жылғы 3-4 ақпанда Нью-Йоркте (АҚШ) БҰҰ штаб-пәтерінде. 3-ші кездесу: БҰҰ штаб-пәтерінде Нью-Йорк қаласында, Нью-Йорк, (АҚШ) 30 қыркүйек – 1 қазан 2002 ж., Африкадағы даму үшін АКТ-ға бағытталды. Ол сонымен қатар Жұмыс тобының алғашқы жылдық қызметінің нәтижелерін қарастырып, келесі екі жылға амбициялы стратегияны бекітті. 4-ші кездесу: 21-22 ақпанда Женевада (Швейцария) БҰҰ-да, Жеке сектор форумымен бірге. 5-ші кездесу: 2003 жылғы 12-13 қыркүйекте Женевадағы WIPO-да, қатысушылар Жұмыс тобының ДСМИ-ге қосқан үлесін талқылауға мүмкіндік алды. 6-шы кездесу: 2004 жылғы наурызда Нью-Йорктегі БҰҰ штаб-пәтерінде (АҚШ), Интернет басқару жөніндегі әлемдік форуммен бірге. 7-ші кездесу: Берлиндегі Сыртқы істер министрлігінде, Германия, 2004 жылғы 18-20 қарашада, "Қолдаушы орта" тақырыбында өткен әлемдік форумда. 8-ші кездесу: Дублинде, Ирландия, 2005 жылғы 13-15 сәуірінде, білім беруде АКТ-ның әлеуетін пайдалану жөніндегі әлемдік форумда. 9-шы кездесу: 2005 жылғы 1 қазанда Женевадағы (Швейцария) ХЕҰ-да. 10-шы (соңғы) кездесу: Тунистегі Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммитте, Тунис, 2005 жылғы 17 қараша. Сонымен қатар, 2005 жылғы 13 қыркүйекте Нью-Йоркте "Инновациялар мен инвестициялар: ғылым мен технологияны дамыту" тақырыбында Дүниежүзілік дөңгелек үстел форумы өтті. Форумның басты назарында ғылымның, технологияның және инновацияның, әсіресе ақпараттық және коммуникациялық технологиялардың, Мыңжылдық даму мақсаттарына жету үшін жергілікті, ұлттық және жаһандық деңгейдегі шараларды күшейтудегі маңызды рөлі тұрды.

Ақпараттық қоғамды өлшеу

Даму үшін АКТ өлшеу жөніндегі серіктестікке 11 ұйым қатысады: "Евростат", Халықаралық телекоммуникация одағы (ХТО), Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ), Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет ұйымы (ЮНЕСКО), Біріккен Ұлттар Ұйымының АКТ жөніндегі жұмыс тобы, Біріккен Ұлттар Ұйымының бес аймақтық комиссиясы және Әлемдік банк.

Ақпараттық қоғамда парламенттердің рөлі

16 қарашада өткен «Басқару, жаһандық азаматтық және технология» жоғары деңгейдегі диалогта парламент жетекшілері ұлттық және өңірлік жиналыстардың ақпараттық қоғамды құрудағы рөлі туралы өз пікірлерін ұсынды.

Білім беру үшін дұрыс технологияларды таңдау

Бұл семинарда Global e School Initiative ұйымы мектептерге арналған ақпараттық-коммуникациялық технологияларды олардың пайдасы, мүмкіндігі және құны бойынша бағалау арқылы дұрыс таңдауға көмектесетін "Жалпы меншік құнының есептегіші" құралын ұсынды.

Ақпараттық қоғам үшін серіктестіктер құру

16 қарашада өткен екі жоғары деңгейлі дөңгелек үстел «Жаһандық ақпараттық қоғамның өңірлік көзқарастары» және «Ақпараттық қоғамдағы әйелдер: гендерлік теңгерімді, білімге негізделген экономиканы құру» тақырыбына арналды.

АТК-ны мыңжылдық даму мақсаттары мен БҰҰ даму күн тәртібіне қолдану

17 қарашада өткен дөңгелек үстел халықаралық деңгейде келісілген даму мақсаттарына жетуде АКТ-ның қолданылу мүмкіндіктерін қарастырды және дамуға көмектесуші құрал ретінде АКТ туралы хабардарлықты арттыру жолдары талқыланды.

АТК арқылы денсаулық сақтау мен білім беру саласында сапа мен тиімділікті арттыру

17 қарашада өткен панель ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АКТ) негізгі мемлекеттік қызметтердің сапасын және экономикалық тиімділігін арттыру мүмкіндігін көрсетті, бұл ретте білім беру және денсаулық сақтау салаларына ерекше назар аударылды.

Цифрлық алшақтықты кең жолақты сымсыз интернетпен жою

17 қарашада өткен дөңгелек үстел кең жолақты сымсыз инфрақұрылымды орнатудың цифрлық теңсіздікті қысқартудағы маңызды рөліне бағышталды.

GESCI

БҰҰ-ның АКТ жұмыс тобының жұмысының маңызды нәтижелерінің бірі – 2003 жылы құрылған Global E Schools and Communities Initiative (GESCI) халықаралық коммерциялық емес ұйымы болып табылады. Бұл ұйым бастапқыда Ирландияның Дублин қаласында орналасқан және ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану арқылы мектептер мен қауымдастықтардағы білім беруді жақсартуға бағытталған. Оның мақсаты – ұлттық даму стратегияларын қолдау үшін жаһандық күш-жігерді шоғырландыру. Бұл желі дамып келе жатқан елдердегі АКТ саясатын қалыптастырушыларға тиімді ұлттық электрондық саясат пен стратегияларды әзірлеуге қажетті жан-жақты және сапалы ақпаратты ұсынады. Бұл желі алғаш рет 2002 жылы қызметтерін БҰҰ-ның АКТ жұмыс тобымен біріктірген «Цифрлық мүмкіндіктер» жұмыс тобының (DOT Force) мүшелері тарапынан ұсынылған. ePol Net желісі де WSIS шарасында ресми түрде іске қосылды.

Парламенттегі ІКТ-ға арналған әлемдік орталық

WSIS-тің тағы бір нәтижесі – Парламенттегі АКТ-ға арналған жаһандық орталық. БҰҰ Экономикалық және әлеуметтік істер департаменті (UNDESA) Парламенттер аралық одақпен (IPU) бірлесіп, 2005 жылғы қарашада Тунисте өткен Ақпараттық қоғамның әлемдік саммитіне орай іске қосылған Парламенттегі ақпараттық және коммуникациялық технологиялар жөніндегі жаһандық орталық, халыққа бағытталған, қоғамдық және дамуға бағытталған ақпараттық қоғамды құруға деген ортақ ұмтылысқа жауап береді, онда заң шығарушы органдар Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар (АКТ) арқылы конституциялық функцияларын орындауға мүмкіндік алады. Парламенттегі АКТ жөніндегі жаһандық орталық ақпарат, зерттеу, инновация, технология және техникалық көмек бойынша ақпаратты жинау және тарату орталығы ретінде қызмет етеді, сондай-ақ тәжірибе алмасуды, ең жақсы тәжірибелерді анықтауды және тиісті шешімдерді жүзеге асыруды жақсарту мақсатында парламенттер, оқу орталықтары, халықаралық ұйымдар, азаматтық қоғам, жеке сектор және донорлар қауымдастығы арасында құрылымдалған диалогты ынталандырады.

Қадағалау

Цифрлық алшақтықты жою міндеті әлі толыққанды орындалмады. WSIS Интернеттің жаһандық ресурсын басқаруға қатысты мәселелерді жаһандық көп тарапты талқылау үшін Интернет басқару форумын құруға шақырды. WSIS сондай-ақ, БҰҰ АКТ жұмыс тобының көп мүдделі құрамы мен жұмыс принциптеріне негізделген, бақылау және іске асыру процесін қажет етті, бұл пайдалы үлгі бола алады. БҰҰ жүйесіне баса назар аудара отырып, БҰҰ Ақпараттық қоғам жөніндегі тобы (БҰҰ ГИС) және БҰҰ АКТ жұмыс тобының мұрагері – Халықаралық дамуға бағытталған АКТ және даму жөніндегі жаһандық одақ (ГАИД) та жұмыс жүргізіп жатыр.

Таңдалған құжаттар

Ақпараттық және коммуникациялық технологиялар жөніндегі жоғары деңгейдегі сарапшылар тобының баяндамасы (22 мамыр 2000 ж.), БҰҰ ІКТ Таск-форсы құруды ұсынды. Министрлер декларациясының жобасы (2000 жылғы 11 шілде), БҰҰ ІКТ Таск-форсын құру туралы өтініш білдірді.