Кіріспе
Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммит (АҚСС) – 2003 жылы Женевада және 2005 жылы Тунисте өткен Біріккен Ұлттар Ұйымының демеушілігімен ұйымдастырылған, ақпарат, коммуникация және кең мағынада ақпараттық қоғамға арналған екі кезеңді саммит болды. Одан бері WSIS форумдары мерзімімен өткізіліп келеді. Саммиттың басты мақсаттарының бірі – дамып келе жатқан елдерде интернетке қолжетімділікті арттыру арқылы бай елдер мен кедей елдерді бөліп тұратын жаһандық цифрлық теңсіздікті қысқарту. Конференция 17 мамырды Дүниежүзілік ақпараттық қоғам күні деп белгіледі. WSIS+10 процесі 2005 жылғы саммиттен бері өткен он жылдыққа арналды. 2015 жылы қорытындылау процесі 15 және 16 желтоқсанда Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясының жоғары деңгейдегі мәжілісімен аяқталды.
Өмірбаян
ХХ ғасырдың соңғы онжылдықтарында ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ) қазіргі қоғамды көптеген жағынан өзгертті. Бұл көбінесе цифрлық революция деп аталады, және оның ілесінде жаңа мүмкіндіктер мен қауіптер келді. Көптеген әлемдік көшбасшылар АКТ-ны қоғамдық мәселелерді шешу үшін пайдалануға үміттенеді; бірақ сонымен бірге халықаралық және ұлттық деңгейдегі цифрлық теңсіздік туралы алаңдаушылықтар бар. Бұл тенденция АКТ-ға қол жеткізе алатындар мен қол жеткізе алмайтындардың жаңа топтарының қалыптасуына әкелуі мүмкін. Осы қиындықтар мен мүмкіндіктерді жоғары деңгейдегі жаһандық талқылауды қажет ететінін мойындаған Тунис үкіметі 1998 жылы Миннеаполисте өткен Халықаралық телекоммуникация одағының (ХТО) толық өкілеттілік конференциясында Ақпараттық қоғам туралы әлемдік саммит өткізу туралы ұсыныс жасады. Бұл шешім кейін Біріккен Ұлттар Ұйымына (БҰҰ) ұсынылды. Осы қарар бойынша Бас Ассамблея Саммитті БҰҰ-ның Мыңжылдық Декларациясымен байланыстырып, Мыңжылдық Даму Мақсаттарына жетуді жеңілдету үшін АКТ-ны іске асыруды көздеді. Сондай-ақ, үкіметтермен қатар азаматтық қоғам мен жеке секторды қоса алғанда, барлық мүдделі тараптарды тартуға баса назар аударылды. Қаулыда ХТО-ға БҰҰ-ның басқа органдарымен, сондай-ақ басқа халықаралық ұйымдармен және қабылдаушы елдермен бірлесіп іс-шараны ұйымдастыруға жетекшілік рөл берілді және Саммит дайындықтары Саммит күн тәртібін анықтайтын, басқа мүдделі тараптардың қатысу шарттарын шешетін және Принциптер Декларациясының және Іс-қимыл жоспарының жобаларын аяқтауды қамтамасыз ететін ашық үкіметаралық Дайындық комитеті (Дайындық комитеті) арқылы жүргізілуі ұсынылды.
Конференцияның дамуы
Интернет желісін бақылау мәселесі бойынша туған дау конференцияны тоқтату қаупін тудырды. Бірақ, соңғы сәтте АҚШ-та орналасқан ICANN ұйымына уақытша бақылауды қалдыру туралы шешім қабылданды, бұл үлкен жанжалдың алдын алды. Келісімнің бір бөлігі ретінде, халықаралық Интернет басқару форумын және күшейтілген ынтымақтастықты құру туралы да келісімге қол қойылды, олардың міндеті – кеңес беру ғана. Ал саммит Тунис үкіметінің шараға дейін журналистер мен адам құқықтарын қорғаушыларға шабуыл жасауға рұқсат бергені үшін сынға ұшырады. Тунис үкіметі "Қысым астындағы сөз бостандығы" тақырыбындағы жоспарланған сессияның өтуіне кедергі келтіруге тырысты. "Жалпыға ортақ жарияланымдар репозиторийі", "Жағдайлар бойынша зерттеулер" және жобалардың жергілікті, ұлттық, аймақтық және халықаралық деңгейде көрінуін арттыру және құндылығын жоғарылату үшін желілерді кеңейтуге, серіктестіктер құруға бағытталған басқа да компоненттер. 2005 жылы WSIS-тің алғашқы есебі жарияланғалы бері, екі жылда бір рет есеп беру АКТ бастамалары мен жобаларының прогресін бақылау үшін маңызды құрал болып табылады. 2012 жылғы есеп 2010 жылдың мамырынан 2012 жылға дейін жүзеге асырылған 1000-нан астам WSIS-ке қатысты іс-шараларды көрсетеді, олардың әрқайсысы WSIS процесіне қатысқан тараптардың күш-жігерін көрсетеді.
Сыйлықтар
Бұл бастама 2011 жылғы WSIS форумының қатысушыларының ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АКТ) мүмкіндіктерін пайдаланатын дамуға бағытталған стратегияларды іске асырудағы күш-жігерінің табысын бағалау және марапаттау механизмі туралы сұраныстарын қанағаттандыруға жауап береді. Алғашқы WSIS жобалық сыйлықтары 2012 жылы табысталды және содан бері жыл сайын табысталып келеді. Бұл сыйлықтар WSIS нәтижелерін іске асырудағы үлкен жетістіктерді ерекше таниды. Байқауға барлық мүдделі тараптар қатыса алады: үкіметтер, жеке сектор, азаматтық қоғам, халықаралық ұйымдар, академиялық қауым және басқа да ұйымдар. 18 сыйлық санаты Женева әрекет жоспарында баяндалған WSIS әрекет бағыттарымен байланысты. Жыл сайынғы байқау төрт кезеңнен тұрады: (1) жобалардың сипаттамаларын ұсыну; (2) WSIS жиынтық платформасының мүшелерінің дауыс беруі; (3) жеңімпаз жобалардың толыққанды сипаттамаларын жинақтау және «WSIS жиынтығы: табыс оқиғалары» дайындау; (4) WSIS жобалық сыйлықтарын табыстау рәсімі және «Табыс оқиғалары» жарияланымын WSIS форумында ұсыну. WSIS жобалық сыйлықтары 2004 жылы құрылған WSIS жиынтық процесінің маңызды бөлігі болып табылады.
WSIS+10
WSIS+10 жоғары деңгейдегі іс-шарасы, WSIS форумының кеңейтілген нұсқасы 2014 жылдың 9-13 маусымында Швейцарияның Женева қаласында өтті. Іс-шарада қатысушы агенттіктердің мандаттары шегінде ДСМИ нәтижелерін іске асырудағы прогресс талқыланды, сондай-ақ елдер, іс-қимыл бағыттарын жеңілдетушілер және басқа да мүдделі тараптар ұсынған есептерге сүйене отырып, соңғы 10 жылдағы жағдайлар туралы қорытынды жасалды. Іс-шарада WSIS іс-қимыл бағыттарымен байланысты WSIS қорытындылары (2003 және 2005 жылдарғы) қарастырылып, 2015 жылдан кейін қалай әрекет ету керектігі туралы ұсыныстар келісілді. WSIS+10 жоғары деңгейдегі іс-шарасы «WSIS+10 ДСМИ нәтижелерін іске асыру туралы мәлімдемесі» мен «WSIS+10 2015 жылдан кейінгі ДСМИ визиясы» құжаттарын бекітті. Бұл қорытынды құжаттар ашық және инклюзивті дайындық процесінде, яғни WSIS+10 көп мүдделі тараптар дайындық платформасында (WSIS+10 MPP) әзірленді. «Жоғары деңгейдегі саяси мәлімдемелер» және «Форумның қорытынды құжаты» да қолжетімді. WSIS+10 ашық кеңесу процесі WSIS мүдделі тараптары арасындағы ашық және жан-жақты кеңесу болып табылды, ол WSIS+10 жоғары деңгейдегі іс-шарасына дайындық мақсатында жүзеге асырылды. Ол екі жобалық құжат бойынша көпжақты консенсусқа қол жеткізуге бағытталды. 2013 жылдың шілдесінен 2014 жылдың маусымына дейін үкіметтер, жеке сектор, азаматтық қоғам, халықаралық ұйымдар және тиісті аймақтық ұйымдарды қоса алғанда, мүдделі тараптар арасында сегіз ашық кеңесу жиыны өткізілді. WSIS+10 жоғары деңгейдегі іс-шарасында қарастыру үшін екі жобалық құжат әзірленді: ДСМИ нәтижелерін іске асыру туралы WSIS+10 мәлімдемесінің жобасы және қатысушы агенттіктердің мандаты бойынша 2015 жылдан кейінгі WSIS+10 визиясының жобасы. Бас Ассамблеяның WSIS+10 жоғары деңгейдегі соңғы отырысы 2015 жылғы 15-16 желтоқсанда Нью-Йоркте өтті және Ақпараттық қоғам туралы Дүниежүзілік саммит нәтижелерін іске асыруды жалпы қарау туралы Бас Ассамблеяның жоғары деңгейдегі отырысының қорытынды құжатын қабылдаумен аяқталды.
Draft WSIS+10 Statement on the Implementation of WSIS Outcomes. Draft WSIS+10 Vision for WSIS Beyond 2015 under mandates of participating agencies. The final WSIS+10 High Level Meeting of the General Assembly took place on 15–16 December 2015 in New York, and concluded with the adoption of the Outcome Document of the high level meeting of the General Assembly on the overall review of the implementation of the outcomes of the World Summit on the Information Society was adopted.
Азаматтық қоғам
Көптеген үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ), ғылыми мекемелер, қоғамдық бұқаралық ақпарат құралдары және басқалары саммит дайындығына және жоғары деңгейдегі шараға "азаматтық қоғам" ретінде қатысып, адам құқықтары, халыққа бағытталған даму, сөз бостандығы және баспасөз бостандығы мәселелеріне назар аударды. Жастар мен азаматтық қоғам өкілдері WSIS процесінің барлық кезеңінде маңызды рөл атқарды. Әртүрлі елдердің жас көшбасшылары, атап айтқанда Канададан Ник және Алекс Филдинг, Тунистен Тарек және Пәкістаннан Зеешан Шоки мырзалар өз елдерінде жастар кокусын құрып, Глобалды WSIS Жастар кокусының белсенді және негізін қалаушы мүшелері болды: Канада WSIS Жастар кокусы, Тунис WSIS Жастар кокусы және Пәкістан WSIS Жастар кокусы. Жас көшбасшылар Женева және Тунис кезеңдеріне қатысты. Жастар күні тойланды, олар өз жобаларын көрсетті және саммитте іс-шаралар ұйымдастырды. Жастар WSIS Декларациясы мен Іс-қимыл жоспарын дайындауға да қатысты. Германияда Жаңа медиа желісі және Генрих Бёлль қоры бастаған WSIS жұмыс тобы 2002 жылдың ортасынан бері үздіксіз жұмыс істеп келеді. Сол сияқты, Пәкістанда ПАК Білім беру қоғамы/Пәкістан Даму желісі Пәкістанның білім экономикасын немесе ақпараттық қоғамын құруға бастама көтерді. Ол Пәкістанда АКТ-ны дамытудағы алғашқы және жалғыз ҮЕҰ болып табылады, сондай-ақ Женевада өткен БҰҰ Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммитіне қатысып, АКТ4 Даму платформасында семинар ұйымдастырды. "Үшінші әлемнің Кремний алқабы" идеясы да қалыптастырылды. Азаматтық қоғамның WSIS бірінші кезеңіне қатысуының ең маңызды нәтижелерінің бірі – ұлттық делегаттар қол қойған түпкілікті декларацияға цифрлық білімді арттырудың үш әлеуметтік моделі арасындағы нақты айырмашылықты енгізу болды: меншіктік, ашық кодты және тегін бағдарламалық жасақтамаға негіделген модельдер. Бұл Франсис Муге патенттер, авторлық құқықтар және тауарлық белгілер жұмыс тобының тең төрағасы ретінде атқарған жұмысының нәтижесі. Кейбір азаматтық қоғам топтары 2005 жылғы WSIS кезеңінің адам құқықтарын өрескел бұзатын Тунисте өткізілуіне алаңдаушылық білдірді. 2005 жылдың қаңтар айында Тунис мониторинг тобы (TMG), Халықаралық Өркендеудік Пікір алмасудың 14 мүшесінен құралған коалиция, Туниске сапар жасап, елдегі сөз бостандығы мен азаматтық бостандықтардың қазіргі жағдайына, соның ішінде баспасөз, БАҚ, баспа және Интернет бостандығына қатысты айтарлықтай шектеулерге байланысты қатты алаңдаушылық тудырды. Коалиция 60 беттік есеп жариялады, онда Тунис үкіметінің елін халықаралық адам құқықтары стандарттарына сәйкес келтіру үшін қабылдауы керек шаралар ұсынылды. 2005 жылдың қыркүйек айында Женевада өткен WSIS дайындық комитетінің үшінші отырысында TMG есепті жаңартты, онда адам құқықтары жағдайында ешқандай жақсару байқалмады. Цифрлық ынтымақтастық қоры, цифрлық алшақтықты азайтуды мақсат ететін тәуелсіз орган, 2005 жылы Тунисте өткен саммитте өткен талқылаулардан кейін құрылды.
Цифрлық алшақтық және цифрлық дилемма
Тунисте өткен БҰҰ-ның ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммиті мен оның тақырыбында екі маңызды мәселе көтерілді: 1) цифрлық алшақтық және 2) цифрлық дилемма. Біріншіден – цифрлық алшақтық, ол архиепископ Джон П. Фолидің WSIS алдындағы сөйлеуінде және Ватиканның «Интернеттегі этика» құжатында талқыланды. Архиепископ Фолидің айтуынша, цифрлық алшақтық – дамыған және дамушы елдер арасындағы цифрлық коммуникацияларға қолжетімділіктегі қазіргі теңсіздік және оны жою үшін бүкіл халықаралық қауымдастықтың бірлескен күші қажет. Цифрлық алшақтық – байлар мен кедейлерді, елдер арасында да, ел ішінде де жаңа ақпараттық технологияларға қолжетімділік немесе оның болмауы негізінде бөліп көрсететін кемсітушілік түрі. Бұл – ақпаратқа бай және ақпаратқа кедей адамдар арасындағы бұрыннан бар ескі алшақтықтың жаңадан жаңартылған түрі. «Цифрлық алшақтық» термині жеке адамдар мен топтар ғана емес, сонымен қатар мемлекеттердің де жаңа технологияларға қолжетімді болуі керек екенін көрсетеді, осылайша жаһанданудың күткен пайдасын бөлісіп, басқа елдерден қалып қоймауға болады. Ямайка сенаторы Бурчелл Уайтман мәлімдемесінде Ямайканың цифрлық алшақтықты жою маңыздылығын түсінетінін, оның бұл алшақтықпен күресіп жатқан елдердің 80% үшін әлеуметтік және экономикалық дамуға серпін беретінін айтты. Куба Республикасының ақпарат және коммуникация министрі Игнасио Гонсалес Планас мәлімдемесінде тек бірнеше елдің осы мүмкіндіктерге ие болуына алаңдаушылық білдірді. Әлем халқының жартысынан астамы бір ғасырдан астам бұрын ойлап табылған телефонға қол жеткізе алмайтынын атап өтті. Қытай Халық Республикасының Мемлекеттік кеңесінің вице-премьері Хуан Жу мәлімдемесінде ақпараттық қоғамның адамдарды басты орынға қоятын қоғам болуы керек екенін, онда барлық халықтар мен елдер ақпараттық қоғамның ортақ дамуының толық пайдасын көре алады деп айтты. Екіншіден – цифрлық дилемма, Киелі Тақ оны ақпараттық қоғамның кемшілігі ретінде бағалап, дұрыс емес қадамдар жасаудан сақтандыруға шақырды. Бұл – технологияның, әсіресе Интернеттің нақты және қазіргі қауіп-қатері. Киелі Тақ сөз бостандығы мен идеялардың еркін алмасуын қатты қолдайды, бірақ моральдық тәртіп пен жалпы игілікке құрмет көрсету қажет деп санайды. Адамдар оған басқалардың құндылықтары мен сенімдерін құрметтеумен, мәдениеттердің ерекшелігін және адамзат отбасының бірлігін қорғаумен сезімталдықпен қарауы керек. Ямайкадан келген Уайтман да цифрлық дилеммаларға тап болу мәселесімен келісті. Ол ақпараттық және технологиялық ресурстар әлемге қолжетімді екенін және олардың әлемді жақсы немесе жаманға өзгертуге күші бар екенін айтты. Хорватия Президенті Стьепан Месич мәлімдемесінде бізді мәліметтердің көптігі шарлап жатқанын, біз әркім туралы бәрін білеміз және таба аламыз деп ойлайтынымызды, бірақ оңай қолжетімді нәрсенің қандай екенін білмейтінімізді есте ұстауымыз керек екенін айтты. Ол ақпараттық қоғамның нығмет екенін, бірақ оның қасіретке айналу мүмкіндігін де елемеуге болмайды деп мәлімдеді. Киелі Тақтың ақпараттық қоғамға қатысты ескертулері басқа елдер тарапынан да естіліп, қолдау табады, әсіресе Тунисте өткен WSIS-ке қатысқан елдердің арасында. «Интернеттегі этика» кітабында айтылғандай, «Интернет адам өміріне зор үлес қоса алады. Ол өркендеу мен бейбітшілікті, интеллектуалды және эстетикалық өсуді, халықтар мен ұлттар арасындағы өзара түсіністікті әлемдік деңгейде дамытуға көмектеседі». 2003 жылдың 14 қарашасында жарияланған баспасөз мәлімдемесінде азаматтық қоғам тобы декларацияның бірінші бабындағы тұйыққа тірелу туралы ескертті, онда үкіметтер адам құқықтары жөніндегі жалпы декларацияны саммит декларациясының ортақ негізі ретінде келісе алмайды. Ол екі негізгі мәселені анықтады: байлық, құқық және билік тепе-теңдігін түзету мәселесінде үкіметтер тіпті «цифрлық алшақтық» деп аталатын қаржылық күш-жігерді жою қағидаты бойынша да келіспейді, бұл 2001 жылы саммит процесі басталған кездегі мақсат еді. Олардың пікірінше, тіпті адамның қадір-қасиеті мен теңдігі, Адам құқықтары жөніндегі жалпы декларация да ақпараттық қоғамның негізі ретінде қолдау таппайды. Үкіметтер ақпараттық қоғамның негізі ретінде адам құқықтарының негізгі стандарттарына міндеттеме беруге келісе алмайды, бұл жағдайда сөз бостандығы ең маңыздысы. «Цифрлық алшақтық» тұжырымдамасы кейбір азаматтық қоғам топтары тарапынан да сынға ұшырады. Мысалы, еркін ақпараттық инфрақұрылымдар қоры (FFII) бұл терминді қабылдамады.
On the issue of correcting imbalances in riches, rights and power, governments do not agree on even the principle of a financial effort to overcome the so called "digital divide", which was precisely the objective when the summit process was started in 2001. In its view, not even the basis of human life in dignity and equality, the Universal Declaration of Human Rights, finds support as the basis for the Information Society. Governments are not able to agree on a commitment to basic human right standards as the basis for the Information Society, most prominent in this case being the freedom of expression. The "digital divide" concept was criticized by some civil society groups as well. For instance, the Foundation for a Free Information Infrastructure (FFII) rejected the term.
Интернет басқаруы
Саммиттің бірінші кезеңі 2003 жылдың желтоқсан айында Женевада өтті. Саммит процесі 2002 жылдың шілдесінде өткен алғашқы "Дайындық комитеті" ("Prepcom") отырысынан басталды. 2005 жылдың 19-30 қыркүйегінде Женевада өткен соңғы Дайындық комитеті ("Prepcom") интернет басқару мәселесі бойынша соңғы келісімге қол жеткізбей аяқталды, АҚШ ICANN бақылауын тастау туралы Еуропалық Одақтың ұсынысын қабылдамады. Талқыланған мәселелердің бірі интернет басқару және АҚШ-тың саясатты қалыптастырудағы үстемдік рөлі болды. Интернетті басқару құқығын азаматтық қоғамға беру туралы ең радикалды идеялар айтылды. 2003 жылғы 3 желтоқсанда жарияланған құжатта АҚШ-тың Дүниежүзілік Саммит ақпараттық қоғамына (ДСАҚ) қатысушы делегациясы ұлттық ақпараттық және коммуникациялық технологияларды (АКТ) дамытудың негізгі құрылымдары ретінде күшті жеке сектор мен құқықтық мемлекеттің болуын жақтады. АҚШ-тың халықаралық коммуникациялар және ақпарат саясаты жөніндегі үйлестірушісі Дэвид Гросс 3 желтоқсанда журналистерге берген брифингте АҚШ позициясының "үш тірегін" атап өтті. Гросс атап өткендей, елдер тұрақты АКТ секторын құруға ұмтылса, жеке секторға және заң үстемдігіне берік міндеттемелерді күшейту қажет, "сонда елдер инфрақұрылымды құру үшін қажетті жеке инвестицияларды тарта алады". АҚШ позициясының екінші маңызды тірегі – контент жасау және интеллектуалдық меншік құқықтарын қорғау қажеттілігі болды. АҚШ үшін үшінші басымдық – интернетте, электрондық байланыста және электрондық коммерцияда қауіпсіздікті қамтамасыз ету еді. "Бұл барлығы адамдар үшін жұмыс істейді және қызықты болады, егер адамдар желілердің кибершабуылдардан қорғалғанына және жеке өмірлеріне қауіп төнбегеніне сенімді болса", - деді Гросс. Кездесудің Женева кезеңіне жақындағанда, көп назар аударған ұсыныстардың бірі – дамытылмаған елдерге АКТ секторын кеңейтуге көмектесу үшін қаржы ресурстарын арттыру мақсатында халықаралық қор құру болды. "Ерікті цифрлық ынтымақтастық қоры" Сенегал президенті ұсынған ұсыныс еді, бірақ АҚШ оны қазіргі уақытта қолдамайды, деді Гросс. Гросс АҚШ-тың ұлттық АКТ саясатында "киберқауіпсіздік мәдениетінің" қалыптасуы керек деген қағида бойынша кеңінен келісімге келгенін айтты, бұл осы саладағы өсім мен кеңеюді жалғастыру үшін маңызды. Оның сөзіне göre, соңғы жылдары елдер киберкеңістіктегі қылмыстық қауіп-қатерлерге қарсы күресу үшін заңдарын жаңартуда үлкен прогресс жасады. "Елдердің өз шекараларында болатын әрекеттерді қылмыстық деп тануға және халықаралық деңгейде заңсыз әрекеттер жасаған адамдарды анықтау үшін құқық қорғау органдары арасында байланыс орнатуға мүмкіндік бар", - деді Гросс. Көптеген үкіметтер түрлі топтардың АҚШ-тағы серверлерді антисемиттік, ұлтшылдық немесе үкіметке қарсы наразылық тарату үшін пайдалануына қатты алаңдауда. Бұл дау-дамай американдық сөз бостандығына қатысты ұстанымның салдарынан туындап отыр, ол сөзді тікелей зорлық-зомбылыққа шақырусыз қылмыс деп санамайды. АҚШ интернет домендерінің атауларын халықаралық бюрократтар мен үкіметтерге беру интернеттің еркіндігін жоятын жаппай цензураға әкелуі мүмкін деп санайды. Соңында АҚШ Сауда министрлігі интернеттің түбірлік серверлерін бақылауды белгісіз мерзімге сақтап қалатынын мәлімдеді. Бұл саладағы БҰҰ деңгейіндегі негізгі орган – 2006 жылы құрылған Интернет басқару форумы.
Сайланған БАҚ жауаптары
Бренда Зулудың The Times of Zambia басылымындағы баяндамасында (Дакар) резолюциясы "Акрадағы Африкадағы Дүниежүзілік экономикалық кеңістікке (ДВС) қатысты Замбияның статус-квоны өзгертуді ұсынған Акра резолюциясынан мүлдем өзгеше болғандықтан, көп пікірталас туғызды. Дакарлық резолюциялар, негізінен, статус-квоны қолдады, бірақ ол Интернет корпорациясының халықаралық атаулар мен нөмірлерді беру (ICANN) ұйымының халықаралық деңгейде танылуына қатысты ештеңе айтпады". "Jamaica Observer" газетінде кіберкеңістік жаңа "Монро доктринасының" арт жағы деп қарастырылған. 1823 жылы жарияланған Монро доктринасы Американы болашақ еуропалық отарлаулардан қорғау және егемен елдердің ішкі істеріне Еуропаның араласуына жол бермеу керектігін жариялады. Доктринаны авторлары, әсіресе Джон Куинси Адамс, Америка Құрама Штаттарының отаршылдыққа қарсы моральдық ұстанымын білдіру ретінде қарастырды, бірақ кейіннен оны көптеген түрлі жолдармен түсіндірді, тіпті президент Теодор Рузвельт АҚШ-тың өзінің отаршылдық саясатын жүргізуге рұқсат беруші құжат ретінде қарастырды. Үндістаннан "The Financial Express" газеті БҰҰ Бас хатшысының арнайы кеңесшісі Нитин Десаймен сұхбат жасады. Десайдың сөзінше, "Біздің басты мақсатымыз – дамушы елдердің Интернет пен ақпараттық-коммуникациялық технологияларға (АКТ) қолжетімділігін арттырудың жолдарын табу, оларға білім деңгейінен бастап жұмыс мәдениетіне дейін өмір сүру сапасын жақсартуға көмектесу және аурулар мен басқа да маңызды мәселелер туралы хабардарлықты арттыру. Бұл әлемдегі байланыс технологиялары мен инфрақұрылымдағы үлкен алшақтықты қысқартуға бағытталған. Бұл ауылдарды, қоғамдық қолжетімділік нүктелерін, мектептер мен университеттерді, ғылыми-зерттеу орталықтарын, кітапханаларды, денсаулық сақтау орталықтары мен ауруханаларды, сондай-ақ жергілікті және орталық мемлекеттік органдарды байланыстыруды қамтиды. Женева саммитінен кейінгі іс-қимыл жоспарының алғашқы екі жылына шолу жасаумен қатар, Тунис кездесуі елдердің мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған мазмұнның дамуын ынталандыруға бағытталған". Прогрессивті коммуникациялар қауымдастығы Десайдың пікірін сынады: "Ол былай деді: «Үндістанның АКТ-ны пайдалануы елге пайда ғана емес, жұмыспен қамтылған халықтың үлкен пайызын әкелді, бұл шынымен таң қалдырады». Менің ойымша, Үндістанда көптеген АКТ мамандары бар, бірақ олардың білімі көбінесе экспорттық табыс үшін қолданылады, ал миллиардтаған адамның жақсы өмір сүруге ұмтылысын шешу үшін (құбылыс ретінде) олардың көмегі аз". Оңтүстік Африка радио хабар тарату корпорациясы (SABC) IFEX Tunisia Monitoring Group-тың ұстанымын сілтеме жасай, Reuters агенттігінің "Құқық қорғау ұйымдары Тунистің WSIS-ке жарамсыз екенін айтады" деген хабарламасын жариялады. Онда былай делінген: «Осы аптаның соңында Тунисте мыңдаған делегаттар мен ақпараттық технология мамандары БҰҰ-ның Ақпараттық қоғам жөніндегі әлемдік саммитіне жиналғанда, адам құқықтары мен БАҚ бостандығы жөніндегі ұйымдар: «Бұл кездесу дұрыс емес жерде өткізіліп жатыр ма?» деп сұрады және Тунис үкіметінің сөз бостандығына қатысты сынға ұшырауы мен оның өзінің іс-әрекетін қорғауына назар аударды». Соңында, әділетсіз жаһандық ауыл туралы және оның ішіндегі қарым-қатынас құқықтары туралы хабарлауға келгенде, ақпарат мәселесін білу және оны ұстап тұру мүмкіндігінің өзінің әділетсіздігіне таң қалу орынды емес пе?