Кіріспе

Қоғамдық желі – бұл компьютерлік жүйе, ол (әдетте географиялық) қоғамдастықтарды қолдауға, қалыптасқан әлеуметтік желілерді дамытуға және кеңейтуге, сондай-ақ желілік технологияларды қоғамның өзі үшін пайдалануға арналған. Ашық желілер мен азаматтық желілер онлайн жобалар мен қызметтердің шамамен бірдей спектрін білдіреді, көбінесе хабарландыру тақталары жүйесі мен онлайн ақпаратқа бағытталған, бірақ кейде Интернетке немесе басқа желілерге тікелей қол жеткізу мүмкіндігін де ұсынады. Ал қоғамдық технология орталықтары (ҚТО) және телеорталықтар әдетте ақпараттық-коммуникациялық технологияларға (АКТ) қол жеткізудің жетіспеушілігін толықтыратын физикалық мекемелер болып табылады.

Функция

Қоғамдық желілер көбінесе веб-сайт, электрондық пошта және басқа да қызметтерді жарнамасыз тегін ұсынады. VillageSoup 1997 жылы қоғамдық желілердің ерекше түрін іске қосты. Бұл түр ақы төлейтін бизнес және ұйым мүшелерінен алынатын жарнамалық баннерлер мен ақпараттық хабарламалар арқылы кіріс табуға мүмкіндік береді, бұл кіріс қауымдастық үшін жаңалықтар жасайтын кәсіби журналистерді қолдау үшін өте маңызды. Қоғамдық желілер ұйымдары көбінесе оқыту және басқа да қызметтермен айналысады, кейде саясатты қалыптастыруға қатысады. Сиэтл қауымдық желісі – көрнекті мысал. Қоғамдық желілер каталогтарына немесе тақырыптарында немесе аттарында «қоғамдық желі» немесе «қоғамдық желі құру» сөздері бар газеттер мен веб-сайттарға қарағанда, әртүрлі тәжірибелердің бар екені байқалады. Бұл әртүрлілік ұсынылатын ақпарат пен қызметтердің түрлерінде, желіні кім басқарады және қамтылған аумақта көрінеді. Қоғамдық желідегі ақпараттық қызметтердің ең кең спектріне кәсіби және әуесқой тілшілердің жаңалықтары, бизнес пен ұйымдардан түсетін жаңалықтар мен ақпарат, қауымдық шаралар туралы хабарламалар, ауа райы болжамдары, мемлекеттік кеңселердің, бизнес пен ұйымдардың тізімдері және осы жердің суреттерінен жасалған галереялар кіреді. Қызметтерге ескертулер мен RSS ағындарын сұрау, брондау жасау, тауарлар мен қызметтерді іздеу, суреттер мен аукциондық заттарды сатып алу, сондай-ақ жеке және коммерциялық жарнамаларды орналастыру кіреді. Баспа түріндегі мерзімдік басылымдар кейде қоғамдық желінің қызметтерінің бірі болып табылады. Кейбір қоғамдық желілер өзін коммерциялық емес ұйымдар арасындағы байланысты жеңілдету сияқты функциялармен шектейді. Интернеттегі блогтар мен топтардан тұратын еріктілер желісі әлеуметтік желілер саласында құрылды. Мысалы, Алабама қайырымдылық желісі интернеттегі әлеуметтік желілерді пайдалану арқылы қайырымдастық қор жинау және қайырымдылық туралы ақпаратпен байланысу үшін тағы бір мүмкіндік ұсынды. Қоғамдық желілерді жоспарлау және басқарумен айналысатын ұйымдар мемлекеттік кеңселер, сауда-өнеркәсіп палаталары, қоғамдық кітапханалар, коммерциялық емес ұйымдар, коммерциялық ұйымдар немесе еріктілер тобы болуы мүмкін. Қоғамдық желілердің негізгі мақсаттары: қалалық ауданды, қала маңындағы ауылды немесе қала сыртындағы қаланы немесе аймақты маңызды қауымдастық пен тиімді демократияны нығайту үшін тұрақты және сенімді платформамен қамтамасыз ету; әлеуметтік-экономикалық жағдайлар бойынша цифрлық теңсіздікті жою; қазіргі қолданыстағы ақпарат пен қызметтерге оңай қол жеткізуді ұсыну; жергілікті экономикалық даму мен жұмыспен қамтуды ынталандыру; жергілікті өзіндік ерекшелікті күшейту және/немесе жергілікті қауымдық байланыстарды жандандыру, насихаттау және/немесе сақтау. Қоғамдық желімен байланысты аймақ қала, қала, округ, қалалық аудан, штат және кейде аймақ болуы мүмкін.

Мысалдар

1970 жылдары Берклиде (Калифорния) «Қоғамдық естелік» пайда болғанмен және 1970 жылдардың соңынан 1990 жылдардың басына дейін жалпы жұртшылықты қабылдаған жеке хабарландыру тақталары жүйелері дамығанмен, «қоғамдық желілер» мақсатты тұжырым ретінде 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында танымал болды. Алғашқы жүйелердің қатарында 1988 жылы құрылған Big Sky Telegraph (Монтана, АҚШ); 1986 жылы құрылған Кливленд Free Net (Огайо, АҚШ) және одан кейінгі жылдары оның ұқсас тегін желілері; 1989 жылы Санта-Моникадағы (Калифорния) Қоғамдық Электрондық Желі (PEN); және 1994 жылы Амстердамдағы (Нидерланды) De Digital Stad (DDS) (nl) бар. Redbricks Intranet Collective (RIC) – 1998 жылы Ұлыбританияның Манчестер қаласында құрылған қоғамдық желі.